‘Ik sta elke ochtend op met de vraag: ga ik vandaag wel mogen werken?'

©Brecht Van Maele

De sopraan Astrid Stockman overleefde de eerste coronagolf op Instagram-concerten, poëzie en haar koersfiets. Sinds de heropflakkering rollen onmacht en onzekerheid over elkaar. ‘Ik had verdomme een strijdplan.’

‘Ik was serieus ontroerd. Bij het derde applaus moest ik het podium af, of mijn ogen waren volgeschoten.’ Astrid Stockman (33) heeft zonet voor het eerst in bijna vijf maanden weer op een podium mogen staan. Het is dinsdagmiddag, dag twee van Bijloke Wonderland, een coronabestendig festival van zes weken met muziek, theater en literatuur. Stockman, sinds haar triomfantelijke doortocht in de televisiequiz ‘De slimste mens ter wereld’ de bekendste sopraan van het land, zal tijdens deze zonderlinge zomer ‘Interbellum 2020’ nog vijf keer opvoeren in de prachtige binnentuin van de Bijloke. In principe, als de coronadreiging niet verergert.

Zomerreeks Veerkracht

Na drie maanden lockdown lonkte voor artiesten opnieuw het grote publiek. Een zomer vol voorbereidingen en hoop op een drukke herfst, die alweer gehypothekeerd is. De Tijd praat elke week met een kunstenaar over de moeizame heropstart en de nood aan perspectief na corona.

Eerste aflevering: sopraan Astrid Stockman

Rusthuizen

Terug naar haar laatste optreden voor de lockdown, op 10 maart. Toen speelde ze samen met haar medesopraan Liesbeth Devos en de accordeonist Stijn Bettens een Beethoven-concert in de Sint-Romboutstoren in Mechelen. Een try-out voor een tournee die in april moest starten en - in principe - wordt hernomen in oktober. In het begin van dezelfde week trad ze ook op in twee rusthuizen met het ensemble ‘Stokman en Vos’, iets wat zij en Devos al vier jaar doen. Normaal neemt ze tijdens dat concertprogramma al zingend de hand vast van een bewoner op de eerste rij. ‘Maar dat durfde ik toen al niet meer.’

Nietsdoen zit niet in mij. Als je mij geen duidelijk perspectief geeft, blijf ik creëren en werken in mijn hoofd.

De klassieke nachtegaal speelt in de kleine ‘coronaopera’, die ze maakte met de theatermaker Gorges Ocloo, de vrouw van een zorgverlener die als risicopatiënt noodgedwongen thuiszit met andere kamerplanten en haar piano. Het stuk werd bedacht in de staart van de eerste golf. Het kon moeilijk niet over corona gaan, vertelt ze. ‘We kwamen uit een periode waarin mensen via Skype afscheid moesten nemen van hun geliefden. (stil) Dat is van een dimensie die wij ons voor dit alles niet konden voorstellen. Tegelijk was de curve afgevlakt, maar in ons hoofd overheerste het gevoel dat we in een soort niemandsland zaten, een periode tussen twee golven, twee oorlogen. Vandaar het woord interbellum. (zucht) Wisten wij veel dat we zo snel in de tweede golf zouden zitten.’

En toen ging alles op slot. Haar eerste reactie? De crisis proactief bezweren, zoals ze het zelf noemt. Stockman, die in de staart van de lockdown uit het kunstenaarsstatuut stapte en zelfstandige werd, is niet het type dat bij de pakken blijft zitten. Er stroomt ook ondernemersbloed door haar aderen. Haar grootmoeder had een eigen zaak in Ronse.

De zangeres stortte zich op Instagram. Eerst streamde ze samen met Devos hun repetities naar een paar rusthuizen. ‘Het was pure vreugde om te zien hoeveel deugd dat die mensen deed.’ Vanaf week een van de lockdown hield Stockman vanuit haar kot korte concerten op Instagram. Elke donderdag om 18.45 uur, net voor de tv-journaals hun dagelijkse brok corona-ellende over de Vlamingen uitbraakten, stak ze popmuziek of Vlaamse levensliederen in een klassiek jasje. Het werd een vaste afspraak, tien weken lang. Haar volgers kozen de thema’s en mochten nummers suggereren om te spelen op haar elektronische piano. ‘Dat heeft me erdoor gesleurd. Het gaf structuur aan mijn dagen.’

Sopraan in het decor van haar 'corona-opera'. ©Brecht Van Maele

Ze geeft toe dat zo’n livestream ook maar is wat het is: een noodoplossing. ‘Het kan de real thing niet vervangen. Je mist de vibe van een echt concert, dat voor je neus ontstaat en waarbij je de vibraties van het publiek voelt. Daarom was ik zo emotioneel toen ik vandaag van het podium stapte. Ook al zag de tribune er leeg uit met al die bubbels, ik voelde dat de mensen blij waren om hun ziel te kunnen vullen met iets anders dan, euh, … shoppen.’

Haar livestreams boden wel degelijk een troostende houvast, zegt ze. Nobele onbekenden die elkaar anders wellicht nooit zouden ontmoeten, deelden in de chatbox van haar Instagram-pagina persoonlijke verhalen over hun isolement terwijl ze met opera en klassiek werden geconfronteerd.

Astrid Stockman (33)

Sopraan, vooral actief in het
muziektheater met voorstellingen op het kruispunt tussen klassiek, pop en chanson.

Deze zomer te zien in een miniopera over corona (op Bijloke Wonderland) en in het najaar in een komische voorstelling over de componist Ludwig von Beethoven.

Missie geslaagd: de sopraan maakt er sinds haar afstuderen aan het Lemmensinstituut een punt van om muren tussen zogenaamde hoge en lage cultuur te slopen. ‘Ik wil geen missionaris zijn’, zegt ze. ‘Wel vind ik het belangrijk om zoveel mogelijk mensen klassieke muziek aan te reiken. Thuis werd weinig klassieke muziek gespeeld. Toen ik aan het conservatorium begon, had ik nog nooit een symfonie van Brahms gehoord. Zo’n schoonheid en rijkdom, ge moet het soms echt op een plateau krijgen.’

Puinhoop

Dankzij de Instagram-concerten werd het allesbehalve een kalme lockdown. Ze bleef ook sleutelen aan projecten die door corona tot stilstand waren gekomen. ‘Nietsdoen zit niet in mij. Als je mij geen duidelijk perspectief geeft, blijf ik creëren en werken in mijn hoofd. Ik had een strijdplan: alles geven tussen de twee golven en perfect voorbereid aan het front verschijnen.’ Helaas haalde het virus haar in, de nieuwe opstoot kwam er vroeger dan verwacht en kost haar boven op dertig geannuleerde opdrachten in het voorjaar nog eens zeker acht concerten in augustus. En alles kan elke seconde veranderen. Ze blaast, gefrustreerd. ‘Verdomme. Corona is een puinhoop. Ik sta elke dag op met de vraag: ga ik vandaag wel mogen werken?’

Na de corona-ellende moet Beethoven mijn najaar luchtiger maken. Die norse, gedeprimeerde componist? Hij had ook een guitige kant, hoor.

Eén voordeel: de lockdown dwong Stockman een onderscheid te maken tussen week en weekend. Op vrijdagavond ging haar bedrijfje toe tot maandag. Wat ze dan deed? Poëzie lezen, series kijken of eropuit trekken met de koersfiets. Zo goed als altijd alleen, omdat ze niet het risico wilde lopen om ziek te worden. ‘Ik luister flink naar de virologen. Wij zitten nu op een veilige afstand van elkaar buiten te praten. Maar ik hou ook mijn nauwe contacten op een veilige afstand. Sinds juni ging ik één keer een koffie drinken en één keer in openlucht op restaurant. Verder zat niemand op dat terras. Mijn longen - mijn lichaam tout court - zijn mijn levensverzekering. Een atleet die corona krijgt, kan de Olympische Spelen ook vergeten.’

Guitige Beethoven

Ze is er als de dood voor haar perspectief op het podium te verliezen. Samen met zo’n 40 concerten viel ook behoorlijk wat geld weg. Haar aanwezigheid vorige maand in ‘Vive La Vie’, de talkshow van Karl Vannieuwkerke op Eén waarin ze elke avond voor de muzikale noot zorgde, was meer dan welkom, maar compenseerde lang niet alle verliezen. Het blijft koffiedik kijken of haar najaarsagenda overeind blijft. Die staat vooral in het teken van Beethoven. Naar aanleiding van het Beethoven-jaar gaat ze samen met Liesbeth Devos de boer op met een programma dat op zoek gaat naar de mens achter de mythe die de Duitse componist is geworden.

‘Na de corona-ellende moet Beethoven mijn najaar wat luchtiger maken. Iedereen ziet hem als die norse, gedeprimeerde componist die zich misbegrepen voelde. Daar is wat van aan: zijn ideeën waren muzikaal en ideologisch te weids voor zijn tijd. En dat net zo’n genie, wiens piano zijn eigen composities niet aankonden, doof werd: dat moet frustrerend zijn geweest. Maar Beethoven had ook een guitige kant. Hij schreef veel muzikale grapjes in de kant van zijn partituren of maakte geestige liedjes over zijn vrienden. (zingt) ‘Schuppanzigh is een klootzakske. Wie kent hem niet met zijn opgeblazen buik en dikke ezelskop.’’

‘Hij had ook een paar vreemde gewoontes. Hij verslond naslagwerken over seksueel overdraagbare aandoeningen. Of hij telde elke ochtend 60 koffiebonen aan de ontbijttafel. Exact 60, geen boon meer of minder mocht in de maler. Dezelfde man van ‘Alle menschen werden brüder’! Dat maakt hem zo diepmenselijk.’

Volgende week: de schilder en dichter Jan Vanriet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud