‘Jongeren hebben muziek niet meer nodig om een statement te maken'

De eeuwige protestzanger Billy Bragg brengt in de AB een selectie van zijn vroege werk. ©Famous/Avalon

Op zijn 60ste is Billy Bragg nog altijd boos op de wereld, maar het stoort de Britse protestzanger niet dat de huidige generatie muzikanten liever naar de eigen navel staart dan naar de wereld. ‘Het verschil tussen Adele of Ed Sheeran en mij is niet zo groot.’

Billy Bragg is nog eens in het land. De zanger die in de jaren 80, de jaren van Margaret Thatcher, de tegenstem van het gekrenkte Britse volk vertolkte, komt zondag naar de AB met zijn bekendste protestsongs. Het optreden van de politieke singer-songwriter past in de concertreeks The Sound of Protest, waarmee de AB het protestjaar Mei 68 muzikaal gedenkt.

kort

Britse protestzanger (60) die in de jaren 80, de periode van de Britse premier Margaret Thatcher, debuteerde met uitgesproken politieke muziek. In de Mei 68-concertreeks The Sound of Protest brengt hij zondag in de AB in Brussel een selectie van songs uit vier albums uit die periode: ‘Life's a Riot with Spy vs Spy’ (1983), ‘Brewing up with Billy Bragg’ (1984), ‘Talking with the Taxman about Poetry' (1986) en ‘Workers Playtime’ (1988).

De zanger uit Barking, een voorstad van Londen, was tien toen in Parijs de studentenopstanden uitbraken. Toch herinnert hij zich de opschudding nog goed. In Groot-Brittannië was het evenmin kalm, met anti-Vietnambetogingen aan de Amerikaanse ambassade in Londen en verhevigde onlusten in Noord-Ierland, getriggerd door de protesten elders in de wereld. Bragg, die voor school als krantenjongen werkte, bracht zijn buren op zijn fiets hun dagelijkse portie ‘nieuws uit de wereld’, vertelt hij. ‘Ik herinner me de krantenkoppen nog levendig: de moord op Robert Kennedy, de Praagse Lente en de student Jan Palach die zichzelf in brand stak, de studentenbetogingen in Parijs... Heavy shit.’

De krant was voor veel Britten zowat de enige informatiebron, ook voor de Braggs. Maar dat zijn baantje als krantenjongen zijn maatschappelijk engagement activeerde, klopt niet, zegt hij. ‘Dat was toch de zwarte muziek. We hadden thuis geen platenspeler, maar een vriend van mijn oudste zus wel. Hij introduceerde me in de Motown en de soulmuziek: The Temptations, The Jackson 5, Stevie Wonder. Zijn compilatiecassettes vol zwarte dansmuziek hebben me een politiek geweten geschopt. Wat we in dit deel van de wereld altijd vergeten, is dat soulmuziek in de jaren 60 veel meer dan entertainment was. Ze speelde een grote rol in de emancipatie van de zwarte bevolking in de VS en haar strijd om gelijke rechten.’

Grenfell Tower

En dat doet de zwarte muziek vandaag nog altijd. ‘Misschien zelfs meer dan vroeger’, zegt Bragg. Zo keek hij de voorbije weken met grote bewondering naar de verwarring die de videoclip van ‘This is America’ van Childish Gambino losweekte op het internet. In eigen land ontwikkelde hij een gezonde obsessie voor het grimefenomeen Stormzy. Grime is het rauwe Britse antwoord op de Amerikaanse hiphop. De debuutplaat van de Londense Stormzy, vol beenharde rap en drum-’n-bass, haalde vorig jaar nummer één in de Britse hitparades.

Wie zich in de jaren 70 en 80 over de wereld wilde uitspreken, deed dat zoals ik met zijn stem en zijn gitaar. Een 19-jarige die vandaag kwaad is op de wereld, heeft Twitter en Facebook als uitlaatklep.

Net als Bragg engageert Stormzy zich ook politiek naast het podium. Ze hebben een openlijke liefde voor Jeremy Corbyn, de Britse leider van links, en een weerzin van het Britse rechts-conservatieve establishment gemeen.

Stormzy hekelde meermaals het koele en lakse optreden van premier Theresa May na de brand in de Grenfell Tower, een socialewoningblok in de rijke Londense wijk Kensington, die vorig jaar het leven kostte aan 71 mensen. Met een petitie dwong de rapper May tot actie. Blank muzikaal Engeland stond erbij en keek ernaar.

Een verrassing was dat niet. Hetzelfde deed zich min of meer voor toen de Britten twee jaar geleden voor de brexit kozen. Een handvol Britse pop- en rocksterren sprak zich in interviews en op sociale media enigszins kritisch uit over de uitslag van het referendum, maar in hun muziek bleven ze ver weg van politieke statements. Is de protestsong dood in de blanke muziekcultuur?

Bragg: ‘Muziek is zo alomtegenwoordig dat ze niet meer in de voorhoede van de jeugdcultuur zit. In de jaren 70 en 80 was muziek het enige sociale medium. Wie zich over de wereld wilde uitspreken, deed dat zoals ik met zijn stem en zijn gitaar. Een 19-jarige die vandaag kwaad is op de wereld, heeft Twitter en Facebook als uitlaatklep. Ze zijn niet compleet uitgestorven, de white kids die politieke muziek maken, maar andere blanke jongeren hebben hun muziek niet meer nodig om een maatschappelijk statement te maken, of zich ideologisch te onderscheiden van hun vrienden. Ze kunnen hun eigen statements maken op hun Facebook-pagina.’

Het verschil met de zwarte muziek, die de actualiteit veel meer van kritische commentaar voorziet, is de maatschappelijke uitsluiting en het feit dat zwarten, in tegenstelling tot in de tweede helft van de vorige eeuw, niet langer zijn uitgesloten van massamedia. ‘Het internet heeft de stem van Afro-Amerikanen en zwarte Britten uit de marginaliteit gehaald en de mainstream cultuur ingeloodst’, zegt Bragg.

Bank of England

Toch ontgoochelt de apolitieke houding van de blanke rockartiesten Bragg niet. Verrassend. ‘Op de keper beschouwd is het verschil tussen Adele of Ed Sheeran en Billy Bragg niet zo groot. Alle drie proberen we een gevoel van solidariteit op te wekken. In mijn geval politieke solidariteit, bij hen emotionele. Wat ons bindt, is dat we empathie tonen. We kúnnen meevoelen met de ander. In een tijd waarin het lijkt alsof steeds minder mensen - onze politici op kop - tot medeleven in staat zijn, is dat de grootste kracht van muziek.’

De eeuwige protestzanger Billy Bragg brengt in de AB een selectie van zijn vroege werk. ©Famous/Avalon

Met zijn nieuwe liedjes bestormt Bragg ook niet meteen de barricades, maar de folktroubadour is op zijn 60ste nog altijd erg politiek begaan. Hij laat geen kans liggen om zich tegen de brexit uit te spreken, en blijft Corbyn aanbevelen bij zijn fans.

Onlangs gaf de zanger van ‘A New England’ een lezing in het hol van de leeuw, de Bank of England. Hij grijnst. ‘Wat ik daar verteld heb? Dat democratieën in gevaar zijn als politici opgesloten zitten in de ideologie van de vrije markt. Maar ook dat we met zijn allen het bedrijfsleven en de banken op hun verantwoordingsplicht moeten blijven wijzen.’

Billy Bragg speelt op zondag 17 juni in de AB in Brussel

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content