'Kendrick Lamar is een jazzmuzikant in de kleren van een rapper'

©Getty Images via AFP

Waarom is Kendrick Lamar de belangrijkste rapper van deze tijd? Voor het eerst is zijn levensverhaal opgetekend. ‘Hij had die Pulitzer niet nodig, de Pulitzer had hem nodig.’

Op zijn 33ste heeft Kendrick Lamar Duckworth de wereld niets meer te bewijzen. Hij wordt aanzien als een van de invloedrijkste zwarte kunstenaars van de planeet en won als eerste artiest die geen jazz of klassieke muziek maakt de Pulitzer voor muziek. Miljoenen mensen adoreren de rapper die opgroeide in Compton, een arme buurt in Los Angeles. Maar hoe doe je dat, in nog geen decennium uitgroeien tot het uithangbord van een muziekgenre en bij uitbreiding de zwarte cultuur?

'Alright' van Kendrick Lamar: het lijflied van de Black Lives Matter-beweging.

Muziekjournalist Marcus J. Moore dook in zijn jeugd en teksten. In de uitstekende biografie komen we te weten dat Lamar op zijn vijfde voor het eerst iemand op straat zag neergeschoten worden, waarom Barack Obama even zenuwachtig als hij was bij hun ontmoeting in het Witte Huis, hoe Lamars magnum opus ‘To Pimp a Butterfly’ (2015) tot stand kwam en waarom de rapper dankzij zijn originele muziek en krachtige optredens een toonaangevende stem werd in het debat over raciale onderdrukking. Soms is de schrijver iets te hard fanboy, maar als fan van de rapper vergeef je hem dat.

Zijn poëtische gevoeligheid is wat hem zo intrigerend maakt en waarom zijn albums blijven hangen lang nadat ze zijn uitgebracht. Hij verweeft zijn teksten ook altijd meesterlijk met uitdagende, verrassende muziek.

Lamar werkte niet mee aan de eerste biografie over zijn leven. ‘Ik nam meteen nadat de biografie in maart 2018 was aangekondigd contact op met Kendrick en zijn toenmalige publicist’, zegt Moore. ‘Ik kreeg vrij snel te horen dat Kendrick niet zou meewerken, en dat ze zeer nauwgezet op de inhoud zouden letten. Ze hebben me evenwel niets in de weg gelegd. Het is de eerste grote biografie over Kendrick en toen dat nieuws de krantenkoppen haalde, waren ze volgens mij bang dat ik op zoek was naar roddels. Zoals de lezer kan zien, was dat helemaal niet het geval.’

Waarom is hij de belangrijkste rapper van deze tijd?

Marcus J. Moore: ‘Zijn grootste kracht is zijn eerlijkheid en moed. Hij kwam op in een tijd waarin hiphop glossy en feestelijk was. Andere rappers lieten champagneflessen knallen en dweepten met hun excessen. Kendrick had de gave om maatschappelijke problemen aan te kaarten in nummers die vrolijk aanvoelden. 'Swimming Pools (Drank)’ klinkt als een bombastische clubtrack met vette drums en rollende synths. Maar de tekst gaat over strijd van zijn familie met alcoholisme. Door in alle openheid te zingen over zaken die het leven in een getto ontstijgen, overstijgt hij het hiphopgenre en schrijft hij zich in het pantheon in van grote artiesten die universele thema’s onder handen durven te nemen.’

'To Pimp a Butterfly' was een ode aan zwarte muziek en 'Alright' werd het lijflied van de Black Lives Matter-beweging. Ziet Kendrick zichzelf als een politieke rapper?

Moore: ‘Hij ziet zichzelf als een kunstenaar die zijn gemeenschap probeert te weerspiegelen. Kendrick doet alles met Compton in gedachten. Dat dat resoneert met de wereld is de kers op de taart. Zijn medewerker vertelde me dat ‘Alright’ bedoeld was voor mensen in Los Angeles. Het werd pas een politiek volkslied toen demonstranten in Cleveland het begonnen te zingen nadat Tamir Rice was vermoord door een politieagent. Hoewel hij de politiek schuwt, heeft zijn muziek een sterke politieke inslag. Hij zal door het publiek altijd als een politieke rapper worden gezien.’

Als kind kanaliseerde hij zijn angsten in poëzie. Hoe uniek is zijn taalgevoel als tekstschrijver?

Moore: ‘Zijn poëtische gevoeligheid is wat hem zo intrigerend maakt en waarom zijn albums blijven hangen lang nadat ze zijn uitgebracht. Hij verweeft zijn teksten ook altijd meesterlijk met uitdagende, verrassende muziek. ‘To Pimp a Butterfly’ was een hiphopplaat met veel jazz- en funkelementen. Als je denkt dat je alles hebt ontdekt wat te weten valt over die plaat, realiseer je je dat je alleen aan de oppervlakte hebt gekrabbeld. Kendrick is een jazzmuzikant in de kleren van een rapper. Hij is een kunstenaar die de gevoeligheden van de gangstarap begrijpt.’

Zal hij een even grote stempel op de muziekgeschiedenis drukken als Bob Dylan of The Beatles?

Moore: ‘Het hangt ervan af of blanke luisteraars bereid zijn Kendrick de ruimte te laten delen met hun geliefde iconen. Voor veel zwarte mensen heeft hij nu al de status van Dylan bereikt en is zijn legende in steen gebeiteld. (fijntjes) Er zijn nog altijd mensen die hiphop niet als een dominant genre beschouwen, ook al is het het best verkochte genre ter wereld. Ik zeg het graag zo: de geschiedenis heeft Kendrick nodig, niet andersom.’

Lamars vader zat in een straatbende en hij was als kind getuige van straat- en bendegeweld. Waarom ontsnapte hij aan een leven in een getto en anderen niet?

Moore: ‘Zijn vader had het bendeleven verlaten toen Kendrick werd geboren. Kendricks moeder dreigde ermee van hem weg te gaan als hij niet brak met zijn straatleven. Dat is voor een deel zijn geluk geweest.’

Marcus J. Moore

Journalist Marcus J. Moore schrijft over muziek voor The New York Times, Time Magazine en The Nation. ‘The Butterfly Effect: How Kendrick Lamar Ignited the Soul of Black America’ is zijn eerste muziekbiografie. De Nederlandse vertaling verschijnt vandaag.

‘Zijn ouders hebben hem altijd gestimuleerd om voor zijn dromen te gaan. Zijn vader geloofde dat zijn zoon de grootste rapper ter wereld kon zijn.  Zijn moeder moedigde hem aan buiten de grenzen van Compton te denken. Ze stimuleerden zijn zelfstandigheid, waardoor hij vroeg volwassen was. Dat gaf hem een gevoel van duidelijkheid. Hij wist als tiener dat hij wilde rappen voor de kost en deed er alles aan om dat doel te bereiken.’

Hoe staat hij tegenover roem? Ik zag hem in 2018 optreden voor 60.000 mensen op Pukkelpop. Hij leek er zwaar te worstelen met zijn larger than life-status.

Moore: ‘Hij heeft een moeilijke relatie met zijn sterrenstatus. Hij kan nergens heen zonder gedoe. En als hij iets zegt, luistert de hele wereld mee. Ik vrees dat er op dat vlak geen weg meer is.’

‘Hij is eigenlijk behoorlijk verlegen. Dat was als kind al zo. Het liefst stond hij aan de kant om in stilte te schrijven en muziek te maken. De roem raakte hem vrij snel. Het was met zijn majorlabel debuut ‘good kid, m.A.A.d. city’ meteen raak. Opeens was hij maanden on the road. Dat maakte hem gek. Hij wilde thuis zijn bij zijn vrienden en familie. Het leek alsof hij Compton had laten stikken.’

‘Iets eenvoudigs als rappen onder zijn voor- en middelste naam stelde hem in staat zijn eigen verhaal te vertellen. Het is niet alleen een vorm van therapie voor hemzelf, maar ook voor wie zich in zijn levensverhaal herkent.’

Wat is het historische belang van de Pulitzer die hij in 2018, op zijn 31ste, kreeg voor ‘DAMN’ voor hiphop, voor zwarte muziek, voor Afro-Amerikaanse gemeenschappen over de hele wereld?

Moore: ‘Kendrick had die Pulitzer helemaal niet nodig. De mensen van de Pulitzer hadden hem nodig. Ze gaven hem de prijs om de schandvlek uit te wissen dat ze hiphop zo lang genegeerd hadden. Het is natuurlijk een fantastische erkenning, maar met zulke albums, zijn gedurfde liveshows en de seismografische impact van 'Alright' konden ze simpelweg niet anders.’

Zijn laatste plaat ‘DAMN’ is vier jaar oud. Enig idee wanneer zijn nieuwe album uitkomt en hoe die zal klinken?

Moore: ‘Kendrick luistert naar alles, dus ik denk dat zijn nieuwe album weer helemaal anders zal zijn. Ik wilde dat ik wist wanneer het verschijnt. Het zou voor binnenkort zijn, lees ik overal. Volgens de huidige wetten van de muziekindustrie kan dat volgende maand zijn, volgende week of wie weet morgen.’

'Kendrick Lamar. De biografie.’ telt 288 pagina’s en verschijnt bij Volt

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud