Lachen met de tragiek van het leven

©Sakura/WENN.com

Om u een zomer zonder grote festivalpodia te helpen overleven blinken we tien legendarische liveplaten op. Met muziek die ooit weerklonk op de festivals die nu afgelast zijn. Vandaag: ‘Career Moves’ (1993) van Loudon Wainwright III, in 1994 te gast op het Cactusfestival.

Guido Belcanto: 'Ontwapenend hoe hij durft uit te komen voor zijn fouten'

Guido Belcanto vindt liveplaten meestal maar een flauw afkooksel van de real thing, maar niet ‘Career Moves’. 'Het is alsof je zelf in de zaal zit. Loudon Wainwright III  houdt de aandacht van zijn publiek van de eerste tot de laatste noot vast. Hij heeft mij geleerd dat ik in een en hetzelfde liedje grappig en droevig kon zijn. Hij combineert een lach en een traan, zoals ook Charlie Chaplin dat deed. Zijn show is kortom een perfecte dosering van hilariteit en ontroering, van opwinding en verstilling, van tragiek en humor.'

            Belcanto zag de zanger voor het eerst live in 1973, op het folkfestival van Cambridge. 'Iedereen zat te wachten op Alan Stivell toen er plots een rare kerel met een gitaar opkwam die in zijn eentje de hele tent stil kreeg, ook de zatlappen.' Tien jaar later won Belcanto de eerste Nacht van het Levenslied in Antwerpen met ‘De Man Die Niet Kon Wenen’, een vrije vertaling van ‘The Man Who Couldn’t Cry’. 'Ik beschouw het als het begin van mijn loopbaan als zanger.'

            Dat er later nog covers volgden toont hoe vertrouwd Belcanto was met de thema’s van Wainwright. 'Hij durft uit te komen voor zijn fouten en noemt zichzelf een ‘one man guy’ die er maar niet in slaagt een normaal sociaal leven te hebben. Dat is ontwapenend en bevrijdend tegelijk, want de meeste zangers doen zich beter voor dan ze zijn.'

            'Als een troubadour die vroeger van kasteel naar kasteel trok, vindt hij het zijn job om liedjes te schrijven en ze te zingen voor een publiek. Ook dat herken ik. Hij is wat miskend, maar klaagt niet. Hij beseft dat je alleen in de marge helemaal vrij bent. Iemand zei ooit dat hij wereldberoemd had kunnen worden mocht hij niet zo’n gevoel voor humor hebben. Kan je een groter compliment krijgen?'

Loudon Wainwright III, de vader van Rufus, werd in het begin van de jaren 70 nog onthaald als de nieuwe Bob Dylan. Hij wierp dat predikaat snel van zich af: deze man met gitaar zou alleen zichzelf zijn. Het leverde hem een kleine, maar trouwe schare fans op en het geweldige livealbum ‘Career Moves’. Dat kwam uit in de zomer van 1993 en was volgens de liner notes bedoeld 'als zilveren jubileum in de periferie van de muziekindustrie'. Met 19 liedjes en vijf passages met iets langer uitgevallen bindteksten, die apart in de tracklist zijn opgenomen, bezegelde Wainwright zijn reputatie als uitstekende liveperformer. De plaat prikkelde ook de Belgische interesse. In 1994 stond hij op het Cactusfestival in Brugge.

Tegenwoordig huist een collegezaal van de New York University op de hoek van West Fourth and Mercer Street in New York, maar op 8 januari 1993 zat The Bottom Line er afgeladen vol. Wainwright spreekt zijn fans aan alsof hij zich in zijn stamcafé bevindt en zij reageren op zijn plaagstoten alsof ze hem al jaren kennen. Waarschijnlijk is dat ook zo. Er volgen een reeks klassiekers uit zijn toen al omvangrijke repertoire, maar ook minder bekend en nieuw werk. Plaagstoten wisselt hij af met veel zelfspot, hilarische met intimistische passages over zijn dagelijkse sores en kleine kantjes, zijn ingewikkelde verhouding met het huwelijksleven en het ouderschap voorop. Zo houdt hij niet alleen zichzelf, maar ook zijn publiek een spiegel voor.

Disfunctioneel familieleven

Het concert wordt toepasselijk afgetrapt met ‘Road Ode’, een verknipte ode aan het leven on the road. Met een vette knipoog zingt Wainwright zich meer te voelen als de romanpersonages Willy Loman, Tom Joad en Vladimir & Estragon, als Jack Kerouac en Dzjengis Khan dan als zijn oudere en veel rijkere collega Willie Nelson, die steevast met toerbus, manager en roadies onderweg is. Loudon Wainwright III, zelf de zoon van een vooraanstaand journalist van het magazine Life, kent zijn klassiekers. Als hij na de happy blues van ‘I’m Alright’ geïnformeerd heeft of iedereen in de zaal oké is, schakelt hij over naar zijn vertrouwde disfunctionele familieleven.

‘Five Years Old’ is een verjaardagsliedje voor dochter Martha, de zus van Rufus. Hij kan er op het feestje niet bij zijn, want leeft gescheiden van de moeder, de Canadese folkmuzikante Kate McGarrigle. Op het aandoenlijke ‘Your Mother And I’ vertelt hij zijn andere dochter Lucy dat het uit is tussen hem en haar moeder, de zangeres Suzzy Roche: 'I hope when you grow up one day you’ll see / Your parents are people and that’s all we can be.' In ‘Unhappy Anniversary’ klinkt het kurkdroog: 'We fell in love, and then fell out; both times there was no net / Unhappy Anniversary, it’s ten years since we met.'

'Eigenlijk breng ik gewoon verslag uit van wat er met me gebeurt', verwoordde hij het ooit. 'Dat heb ik altijd gedaan. Eerst over het leven op internaat in Westchester. Toen mijn huwelijk op de klippen liep, schreef ik daarover. Later doken de kinderen op in mijn liedjes. Ik zie het niet als iets confessioneels, maar als iets natuurlijks.' Dat mensen er zich in herkennen en meevoelen heeft natuurlijk ook te maken met hoe scherpzinnig en bitterzoet hij het verwoordt en met zijn briljante timing.

Loudon Wainwright in 2017. Even grappig als in 1993.

Humor als landmijn

Die avond in The Bottom Line is hij naast chroniqueur vooral een subliem stand-upper. Als een vrouwelijke fan om een verzoeknummer smeekt, wil hij het niet zingen omdat zijn therapeut hem gevraagd heeft zich wat assertiever op te stellen tegenover vrouwen. Bindteksten klinken alsof hij ze ter plaatse uitvindt, veroorzaken gegniffel en lachsalvo’s, die in schril contrast staan met de sobere muzikale omlijsting. Bijgestaan door muzikanten David Mansfield en Chaim Tannenbaum is de muziek gedrenkt in Amerikaanse rootsgenres - folk, country, blues - maar ook klassieke Amerikaanse popdeuntjes schemeren door.

Optreden in 1993.

Helemaal hilarisch wordt het in de tragikomische parabel ‘The Man Who Couldn’t Cry’, die countrylegende Johnny Cash enkele maanden later zou coveren. 'Het is leuk om humor in een ernstig liedje te verstoppen, als verrassing of als landmijn', zei Wainwright over zijn country- en western-parodie. Ze was atypisch voor hem omdat hij ze helemaal had verzonnen.

Overtuigd door ‘Career Moves’? Probeer dan ook deze liveklassiekers.

Townes Van Zandt, ‘Live at the Old Quarter, Houston, Texas’ (1977)

Zijn te vroege dood maakte van de getroebleerde Texaanse cowboy de patroonheilige van de singer-songwriters. Op een zomeravond in 1973 gooide hij in een intieme club - je kan de airco voelen, de biljart horen, het bier ruiken - met gitaar en publiek binnen handbereik zijn hart op tafel.

Frank Zappa, ‘Zappa in New York’ (1978)

Ingeblikt in 1976 op vier avonden tussen oud en nieuw in de Palladium schetst deze dubbelaar het muzikale en komische vernuft van Zappa. Legendarisch om de ‘Titties and Beer’-act met drummer Terry Bozzio. Inclusief halve Saturday Night Live-band, broers Becker op hoorns en slappe lach.

John Prine, ‘Live’ (1988)

Toen Wainwright in ‘Talking New Bob Dylan’ zong 'The labels were signin’ up guys with guitars / Out to make millions, lookin’ for stars', had hij het ook over wijlen John Prine, hier in topvorm. Zijn verhalende, vaak ingetogen, maar grappige liedjes overtuigen zonder opsmuk. Dylan is fan.

Richard Thompson, ‘Live from Austin, TX’ (2005)

Wainwright haalde hem als producer, maar vooral op zijn meesterschap als gitarist valt niets af te dingen. Deze set bevat zowel messcherpe elektrische observaties als ontroerende, akoestische ballades, zoals het straffe ‘1952 Vincent Black Lightning’. Mededogen is hier geen loos woord.

Randy Newman, ‘Live in London’ (2011)

Het verschil met Wainwright is dat deze chroniqueur top is als hij achter zijn piano en in andermans huid mag kruipen. De overeenkomst is dat hij een even empathische als begeesterende stem geeft aan outcasts en menselijk onvermogen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud