'Mijn demonen zijn niet allemaal weg, maar ze zitten wel in de juiste vakjes'

Stef Kamil Carlens: ‘We staan er niet genoeg bij stil hoe het voortdurend herhalen van dezelfde ideeën blijft plakken in ons hoofd.’ ©Maarten De Bouw/ID

Met zichzelf ligt Stef Kamil Carlens niet meer in de knoop. Op ‘Making Sense Of ∞’, de diepzinnigste en meest gelaagde plaat uit zijn carrière, bespreekt hij de toestand van de wereld. Niemand schijnt nog te weten wat echt is en wat niet.

‘Ik koppel me al geruime tijd los van mijn songs’, zegt Stef Kamil Carlens in The Rabbit Field, zijn ruime studio in Hoboken, waar hij zijn nieuwe soloplaat in elkaar knutselde. ‘Ik hoef het niet meer over mezelf te hebben. Ik voel me al jaren in balans. Mijn demonen zijn misschien niet allemaal weg, maar ze zitten wel in de juiste vakjes.’

Met dank aan het beeldend werk, de theaterstukken en de liedjes die de Antwerpse singer-songwriter en kunstenaar, solo of als spil van Zita Swoon Group, deden nadenken over de dingen waarmee hij ooit in de knoop lag. ‘Vaak is het voldoende om iets te benoemen en een vorm te geven om het van je af te zetten. Daardoor heb ik nu de tijd en de ruimte om de wereld rondom mij te bekijken.’

'Making Butter, Baking Bread' van Stef Kamil Carlens.

De flarden die hij in zijn naaste of verre omgeving opvangt, worden af en toe gekneed tot personages, zoals in ‘Back On The Road’, de aanstekelijke single die de vrijheidsdrang bezingt van iemand die zichzelf wil heruitvinden op een andere plek. ‘New Town’, geen eigen werk, maar een vergeten parel van de Amerikaanse folk- en protestzanger Phil Ochs, is dan weer een ode aan de echte migrant, die zich moet herlokaliseren uit noodzaak.

Meer dan ooit putte Carlens voor zijn nieuwe plaat inspiratie uit documentaires en boeken, zoals voor de uitgesponnen hommage aan de utopische wereld die de Amerikaanse uitvinder en futurist Jacque Fresco creëerde als alternatief voor een maatschappij die er niet in slaagt voor haar mensen te zorgen. Straf hoe Carlens volledige quotes uit een interview dat Fresco in 1974 gaf, giet in een ontroerende compositie waar wel veel menselijkheid uit spreekt, onder meer door het toevoegen van een vrouwenkoortje.

‘Fresco groeide op in New York tijdens de crisis van de jaren 30. Hij zag dat alles wat mensen nodig hadden om een beter leven te leiden voorradig was, maar dat ze er door de beurscrash niet aan raakten. Een absurde situatie, vond hij. Het strookte niet met de realiteit. Hij begon na te denken over hoe hij de wereld kon veranderen. Als uitvinder zag hij alle heil in technologische vooruitgang.’

Het voordeel van poëten en muzikanten is dat we niet met kreten hoeven te werken.
Stef Kamil Carlens
muzikant

‘Fresco ontwierp cirkelvormige steden met in het centrum de universiteit, waar alle kennis verzameld werd. Daarrond woonden de mensen en lagen alle nutsvoorzieningen. Tussen de steden kon de natuur haar gang gaan. De analogie met andere utopieën, zoals de lijnstad van architect Renaat Braem, is opmerkelijk. Ik voel me hard aangetrokken tot de ideeën van Fresco. Het herinnerde me aan wat leraars me vroeger ook op school verteld hadden, dat we door de automatisering veel meer vrije tijd zouden hebben en de maatschappij humaner zou worden.’

Die toekomstvisioenen staan diametraal tegenover de wereld waarin we nu leven. Carlens: ‘Niet onverwacht, als je weet dat Fresco met zijn ‘resource based economy’ ook afwilde van geld en landsgrenzen, en dat er een visie voor de hele wereld moest komen. Enkele van de oplossingen die hij aanreikte zijn, de toestand van de aarde indachtig, weer brandend actueel.’

Andere hete maatschappelijke hangijzers, zoals de opkomst van nepnieuws, het succes van populistische partijen en de verwevenheid van het politieke, militaire en economische establishment, verwerkt Carlens in tracks als ‘Painted Glass’, ‘The Government Is No Game’ en ‘Lament On General Smedley D. Butler’.

Propaganda

‘We staan er onvoldoende bij stil hoe het voortdurend herhalen van dezelfde ideeën blijft plakken in ons hoofd, zeker met de gefragmenteerde manier waarop we media raadplegen in onze eigen cocon. De nieuwe plaat probeert die stemmen in twijfel te trekken, of er op zijn minst toch iets over te zeggen, want aan sommige kan je niet ontsnappen, vrees ik. De grote onzekerheid is een goede voedingsbodem voor mensen die nationalistische propaganda willen voeren. Het voordeel van poëten en muzikanten is dat we niet met kreten hoeven te werken. We kunnen de zwaarte verlichten in liedjes, waar tussen de informatiestroom en de vele details toch nog een sprankeltje hoop in zit.’

Stef Kamil Carlens: ‘We staan er niet genoeg bij stil hoe het voortdurend herhalen van dezelfde ideeën blijft plakken in ons hoofd.’ ©Maarten De Bouw/ID

Over die details wil Carlens kwijt dat het de moeite loont om de plaat te beluisteren met een koptelefoon. ‘Elke track is opgenomen op minstens 150 sporen.’ Dat hij zelf bereid is uit zijn cocon te stappen, bleek toen hij zich eerder dit jaar in het VTM-programma ‘Liefde voor muziek’ waagde aan ‘La Mamadora’ van Bart Kaëll.

‘Zijn repertoire was me totaal vreemd. Ik kende zelfs ‘De Marie-Louise’ niet. Maar ook al is zijn muziekstijl niet de mijne, het contact was bijzonder hartelijk en het liedje heeft een heel mooi akkoordenschema. Het heeft een strofe in mineur en een refrein dat naar majeur gaat. Er steekt een interessante spanningsboog in, waar ik zelf nooit zou zijn opgekomen. Hoewel ik mijn twijfels had bij het realityaspect van het VTM-programma, was het een eyeopener, omdat het me liet zien dat er veel menselijkheid schuilt in werelden die je niet of amper kent. Dat ik constant herkend en aangesproken wordt in de supermarkt neem ik er met de glimlach bij.’

‘Making Sense Of ∞’ verschijnt morgen. De tournee start op 23 oktober in de Ancienne Belgique.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect