'Om schoonheid in muziek te vinden moet je niet kunnen zien'

Sportloopbaancoach Karl Meesters organiseert concerten om aandacht te vragen voor het lot van blinden en slechtzienden. ©Kristof Vadino

Door een oogaandoening wordt Karl Meesters langzaam blind. Zangers en solisten van het Brussels Philharmonic zetten zijn levensverhaal op muziek van Gustav Mahler, Arvo Pärt en Ólafur Arnalds.

Het is pikdonker in Studio 1 van het kunstencentrum Flagey in Brussel. Het Vlaams Radiokoor brengt het nummer ‘Sleep’ van de Amerikaanse koordirigent en componist Eric Whitacre. Het beklemmende slotlied van het concertprogramma ‘Rien à Voir’ dat het Vlaams Radiokoor en de solisten van Brussels Philharmonic met de Brusselaar Karl Meesters opzetten, krijgt iets spiritueels gezongen in de duisternis.

Ze konden me haarfijn uitleggen wat ik moest doen om een uitkering te krijgen. Maar ik wou een loopbaan uitbouwen.
Karl Meesters
Oprichter Rien à Voir

‘Het is het enige moment dat de zaal volledig donker is tijdens het concert’, zegt de 39-jarige Meesters, die Rien à Voir anderhalf jaar geleden oprichtte om via concerten aandacht te vragen voor het lot van blinden en slechtzienden. ‘We willen samenhorigheid creëren tussen de zienden en de blinden in de zaal: voor eventjes het visuele uitschakelen zodat iedereen in het auditieve kan opgaan. Om schoonheid in muziek te vinden, moet je niet kunnen zien.’

Meesters plooit zijn witte wandelstok open en stapt gezwind de oefenzaal uit. Hij is zelf bijna volledig blind. Oorzaak is een zeldzame genetische aandoening, retinitis pigmentosa, die hij van zijn moeder erfde. Sinds zijn 19de verliest hij langzaam zijn zicht. Of hij mij nu kan zien, vraag ik hem als we in de artiestenloge van Flagey tegenover elkaar plaatsnemen. Neen. Hij vergelijkt zijn zicht met een schilderij waarvan je de natte verf in het middenvlak door elkaar schudt tot een grote vlek. ‘Mijn frontaal zicht is afgestorven, samen met de kegeltjes in het centrum van mijn netvlies. Mijn perifeer zicht is wel nog redelijk oké. (grijnst) Op weg naar hier zag ik lange haren en een baard.’

Verwarrend begin

Volgens dokters bestaat een kans dat hij tegen zijn 50ste volledig blind is. Wat doet zo’n afgrijselijk vooruitzicht met een mens, en een mens met dat vooruitzicht? Daarover vertelt Meesters tijdens het concert in Flagey tussen livemuziek van hedendaagse en neoklassieke componisten als Arvo Pärt, Ólafur Arnalds en Pawel Lukaszewski. De componenten van dat bijzondere concert: een 24-stemmig zangkoor, een strijkerskwartet, een pianist en de slechtziende Brusselaar die vanop de publieksbanken zijn levensverhaal op de toeschouwers loslaat.

De donkere compositie ‘Ein Wallfahrtslied’ van Arvo Pärt vormt de soundtrack bij de verwarrende beginperiode van zijn genetische aandoening. De boosheid en de schuldgevoelens van zijn moeder, wier zicht vandaag minder aangetast is dan het zijne. De dokter die hem bij de diagnose niet meteen verder kon helpen. Het confronterende moment dat hij zijn rijbewijs moest afgeven.

Er was ook een emotioneel ingrijpend gesprek op een jobbeurs. ‘Ik was 26 en mijn hele kindertijd een plantrekker geweest. Ondanks mijn beperking had ik mijn studies handelsingenieur afgemaakt. Ik had er zelfs een muziekstudie bijgenomen: saxofoon aan het conservatorium, als antigif voor mijn slechtziendheid. Niet goed kunnen zien betekent ook dat je geen boek kan lezen, of naar een film kan kijken. Je moet op zoek gaan naar schoonheid op een andere manier, en dat was voor mij muziek.’

Beluister de muziek uit het concertprogramma Rien à voir

Zijn zicht was al behoorlijk achteruitgegaan, maar dat wou hij niet aan zijn hart laten komen. Tot een hr-manager hem op die jobbeurs vroeg: ‘Wat kan jij?’ ‘Ik stond aan de grond genageld. ‘Ik weet het niet’, stamelde ik. Welke toekomst had ik eigenlijk?’

Geen, zo leek het. Een headhuntersbureau wilde Meesters naar een callcenter sturen. Dat zag hij niet zitten. Ook de zorgsector liet hem aan zijn lot over. ‘Ze konden me haarfijn uitleggen wat ik moest doen om een uitkering te krijgen. Maar ik wou een loopbaan uitbouwen’

‘Ik heb mezelf moeten stimuleren’, zegt hij zachtjes. Met dank aan Open VLD-politicus Karel De Gucht. Meesters had met diens oudste zoon aan de universiteit gezeten. Toen De Gucht in 2004 minister van Buitenlandse Zaken werd, gaf hij de slechtziende vriend van zijn zoon een kans op zijn kabinet. ‘Als junior met een visuele handicap kreeg ik kleine dossiers toegeschoven. Ik heb in die rol vertrouwen getankt.’

Ondanks zijn fysieke beperking vond hij nadien werk als levenscoach van topsporters. Bij Adecco en het IOC begeleidde hij bijna tien jaar olympische en paralympische atleten bij het uitbouwen van een loopbaan na hun sportcarrière. Vooral zijn werk met paralympische atleten was een eyeopener. ‘Hoe die mensen telkens voorbij hun beperking gingen, was ronduit indrukwekkend. In de Bijbel staat zoiets als: ‘Gij zult uw talent ontwikkelen of het zal u vernietigen.’ In elke mens brandt vuur, je moet het alleen aanwakkeren.’

Onze trommelvliezen verdienen dezelfde zachte streling als onze smaakpapillen
Karl Meesters

Alleen: hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt om iemands competenties te detecteren en ze ten volle te ontwikkelen. Daarom begon hij ook een met een loopbaanbegeleidingsprogramma bij BX Brussels. Meesters bereidt bij de sociale voetbalclub van Vincent Kompany jonge voetballers voor op een leven op de arbeidsmarkt. Hij combineert dat werk met zijn muziek-vzw.

Voor de buitenwereld lijken het twee verschillende werelden, maar er is een groot raakvlak. Er loopt bij Rien à Voir een coachingsprogramma voor slechtziende jongeren die zich, zoals hij destijds, in de steek gelaten voelen door de arbeidsmarkt. Andere opbrengsten van de concerten gaan naar medisch onderzoek naar oogaandoeningen.

Akoestiek

De organisatie wil concerten aanbieden in de allerbeste akoestische omstandigheden. Als slechtziende ontwikkelde Meesters een extra goed gehoor. Hij ergert zich al zijn hele leven - ook toen hij nog goed zag - aan de geluidskwaliteit tijdens concerten. ‘Ik heb al te veel concerten moeten ondergaan in slechte geluidsomstandigheden. Voor sommige concerten in België betaal je 120 euro voor een geluid die op niets trekt. Gek word ik daarvan. Als we in een sterrenrestaurant hetzelfde bedrag betalen voor een bevroren stuk vlees, breken we het kot af. Dat begrijp ik niet. Onze trommelvliezen verdienen dezelfde zachte streling als onze smaakpapillen.’

De concertreeks ‘Rien à Voir’ begint donderdagavond in Flagey in Brussel. www.rienavoir.com

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect