Optreden in de klankkast van een viool

Het 13de-eeuwse houden dakgebinte werd behouden, de rest steekt in een strak hedendaags jasje. ©Brecht Van Maele

Net nu cultuurhuizen niet veel mensen mogen binnenlaten en internationale tournees geschrapt zijn, opent de Bijloke zijn gloednieuwe concertzaal. Met een compacter volume en een betere akoestiek.

Voor een keer lag het niet aan de werf. Alles verliep volgens plan. De historische concertzaal Bijloke, gelegen in een 13de-eeuws hospitaal, ging in augustus vorig jaar dicht voor renovatie. Al ettelijke jaren lieten de akoestiek en de beleving van het publiek en de muzikanten te wensen over. In mei van dit jaar zou de verbouwde zaal openen. Dat leek te lukken. Twee dagen voor Italië in lockdown ging, kwamen de Italiaanse designstoelen nog snel de grens de grens over. De zaal was klaar, de uitnodigingen voor de opening gedrukt. En toen dwong het virus ook ons land in lockdown.

De nieuwe Bijloke

Wat? Muziekcentrum voor klassieke muziek en jazz, gelegen op de Bijlokesite in Gent naast het museum STAM.

Kostprijs van de renovatie, waarbij vooral de akoestiek werd aangepakt: 7 miljoen euro.

Nieuwe zaalcapaciteit: 830 stoelen.

Zo opent een van de oudste concertzalen van de wereld dan toch vier maanden later dan voorzien, en nog altijd in erg bizarre omstandigheden. Het seizoensprogramma van het muziekcentrum oogt druk met pianorecitals, een paar sterke festivalformules en een serie over de componist Steve Reich. In de zaal met 830 plaatsen mogen door de coronamaatregelen slechts 200 mensen binnen, en 350 tot 400 als de Bijloke om een uitzondering vraagt bij het Evenementenloket. ‘Dat gaan we zeker doen zodra het mogelijk is (vanaf volgende week, red). Het is zonde om na zo’n intensief jaar van renovatie deze mooie zaal niet optimaal te benutten. Ons publiek begint ongeduldig te worden’, zegt directeur Geert Riem.

Zicht vanop de koorstoelen achter het podium. ©Brecht Van Maele

De Bijloke ging voor deze renovatie in zee met een Brits architectenduo. DRDH Architects en Arup Acoustics namen eerder het Bodø Kulturhus in Noorwegen onder handen en werken momenteel aan het operagebouw van Gent en de Bourlaschouwburg in Antwerpen.

De grootste prioriteit van de verbouwing lag bij de akoestiek. Om het geluid te verbeteren moest de ruimte compacter. Maar het gebouw is beschermd, en de muren konden niet worden verplaatst. De architecten verlaagden de vloer, waardoor het podium en de tribune nu 1,2 meter lager liggen dan de rest van de zaal. David Howarth, directeur van DRDH Architects: ‘Een groter volume helpt om de natuurlijke nagalmtijd van de ruimte te optimaliseren. Tegelijk is een lager podium praktischer. Grote instrumenten of ander materiaal kunnen nu zonder lift het podium op.’

Een mini-documentaire over de verbouwing.

Het lager podium geeft de muzikanten een huiselijker gevoel, zo hoort Riem rondom zich. ‘Vroeger hadden ze het gevoel dat ze tegenover een zaal stonden, nu staan ze in een zaal. Ook voor het publiek is het anders, om in plaats van de trap te moeten nemen als het waren af te dalen in een concertzaal. De mensen worden bij het binnenkomen meteen in een bad geduwd.’

Hout

De 13e-eeuwse muren waren in de loop der eeuwen scheefgezakt, waardoor de klank naar boven wegkaatste. Het dakgebinte, waarvoor in de 13e eeuw een volledig Waals eikenbos is gekapt, absorbeerde het geluid te veel. De verhoudingen tussen de zaal en het publiek klopten ook niet meer. De afstand tussen de laatste stoel en de dirigent bedroeg 40 meter, nu is dat nog 35 meter. ‘Wie nu helemaal achteraan zit, ziet niet langer alleen het hoofd van wie voor hem zit’, zegt Riem.

Het enige nadeel: de zaal telt 145 zitjes minder dan vroeger. Het publiek kan nu wel achter het podium zitten, op koorstoelen. Minder plaats dus, maar een beter zitcomfort en zicht op de muzikanten. Daarnaast: hout. Veel hout. Tegen de witte muren kwamen houten lambriseringen. De ingreep geeft de zaal niet alleen een authentieke en warme uitstraling, de houten wanden vangen de klank ook beter op.

Dat ondervonden we zelf op een open repetitie van het Symfonieorkest Vlaanderen voor de openingsconcerten van komend weekend. Het stijlvolle hout sluit mooi aan bij de eikenhouten dakconstructie en de, ook al, houten vloer. De architecten gaven zichzelf de opdracht om de concertzaal dezelfde functie te geven als de klankkast van een viool. Daar lijken ze – het orkest was door corona niet op getalsterkte, hout vasthouden dus – in geslaagd.

Vroeger hadden de muzikanten het gevoel dat ze tégenover een zaal stonden, nu staan ze ín een zaal.
Directeur Bijloke
Geert Riem

Handig meegenomen in coronatijden: tijdens de verbouwingen werd ook de publiekscirculatie in de foyer verbeterd. De zaal heeft nu twee ingangen met elk een onthaalruimte, bar en vestiaire, zodat het publiek niet langer van de ene kant van het gebouw naar de andere moet wandelen.

De nieuwe zaal laat het centrum voor klassieke muziek en jazz toe om de artistieke lat hoger te leggen en meer grote pianisten en kamermuziekensembles naar Gent te halen. Volgens burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD) heeft Gent een nieuw visitekaartje om zijn kandidatuur voor Culturele Hoofdstad van Europa in 2030, die in volle voorbereiding is, kracht bij te zetten.

Er zijn nog tickets voor het openingsweekend (van 4 tot 6 september)
www.debijloke.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud