‘Zo is dan het leven, en het leven is hard’

©Brecht Van Maele

Scheppen doet componiste, zangeres en actrice Liesa Van der Aa in deze bizarre tijd even fanatiek als voordien. En toch: ‘Ik wil niet meer alles door elkaar doen.’ Bericht uit het industriële hartland van Hoboken, tussen de dampende schoorstenen van Umicore.

Ze excuseert zich voor de slechte koffie en haar trillende oog. Een restant van de lockdown. Het oog, niet de bittere bocht in onze kop. We zitten met Liesa Van der Aa (34) in haar studio annex atelier in de Wolkammerij in Hoboken. Door het geluidsdichte raam zien we de smalle schoorstenen van de ‘zilver- fabriek’, zoals ze Umicore hier nog altijd noemen, rook uitstoten.

Op een stoel bij de entree ligt een rol plakband met in bloedrode blokletters het woord ‘virus’. Verder is dit een echt ‘muzikantenkot’: overal partituren, in de hoek een piano, tegen de zetel leunt een cello. Centraal een tafeltje vol uitheemse studioapparatuur waarmee Van der Aa de zangstem opnam voor ‘Easy Alice’, de plaat die in februari uitkwam en door de lockdown tussen de plooien van de geschiedenis dreigde te vallen. Maar er is perspectief. In oktober gaat ze op tournee met het album en de film, die ze er in een klap bij maakte.

Door de gebeurtenissen voelde ik voor het eerst de drang om over de wereld te zingen. Het is niet langer het ‘ik’ dat telt.

We merken op dat we haar werkplek niet meteen hadden verwacht in een tot bedrijvencentrum omgebouwde wolfabriek in het industriële hartland van Hoboken. ‘Nee (lacht)? Ik ook niet. Toen ik de locatie kwam scouten, dacht ik: dit is echt mijn wereld niet. Ik moest denken aan televisiebeelden uit mijn jeugd van spuwende fabrieksschouwen, of aan foto’s van vervuilende industrieën die Leonardo DiCaprio op Instagram post. Het heeft ook iets immens en uitgestorvens, zo’n industriedorp waar mensen overdag naartoe komen en dat ze om vijf uur achter zich laten. Precies dat desolate trekt me aan, denk ik. Ik woon in de stad, het is er altijd druk en lawaaierig. Hier kan niets voor afleiding zorgen. Als je zin hebt, maken we straks een wandeling.’

Er is ook het dagelijkse vooruitzicht van de fietstocht van haar huis in Antwerpen- Noord naar hier, 20 kilometer heen en terug. ‘Ik neem mijn werk al genoeg mee in alles wat ik doe. Dan is het prettig om na een dag waarop het scheppen wat lastiger verliep met de fiets de overzetboot te nemen en mijn hoofd leeg te maken.’

Zomerreeks Veerkracht

Na drie maanden lockdown lonkte voor artiesten opnieuw het grote publiek. Een zomer vol voorbereidingen en hoop op een drukke herfst, die alweer gehypothekeerd is. De Tijd praat elke week met een kunstenaar over de moeizame heropstart en de behoefte aan perspectief na corona.

Tijdens de lockdown was ook haar agenda opeens leeg. De zalen en cultuurhuizen die haar band hadden geboekt, moesten sluiten. Erg jammer, want wij waren even benieuwd als zij hoe de kaleidoscopische jazzfunk van ‘Easy Alice’ op een live- podium zou klinken. ‘Easy Alice’ is het beste en meest toegankelijke van de drie albums die Van der Aa onder haar eigen naam maakte. Ze rapt over genderkwesties, gaat de dialoog met zichzelf aan en verwerkte interviews met grootheden als David Bowie en Grace Jones in de songteksten. Heel geheimzinnig en daarom net verfrissend, vond ook Klara. Twee dagen voor de lockdown was ze bij de radiozender nog een prijs voor haar grote multidisciplinaire honger gaan ophalen. ‘Ik werd op de radio geïnterviewd over ‘Easy Alice’ en de tournee en voelde: dat gaat allemaal niet gebeuren.’

Ze fietste in die bizarre periode bijna elke dag naar de fabriek. ‘Ik was blij en verdrietig in het begin. Blij omdat het besef van ruimte en tijd terug was, verdrietig omdat die gedwongen stilstand als een aanval op mijn identiteit voelde. Ik was tien jaar van hot naar her gerend, van het ene project in het andere gedoken. Als er geen vragen kwamen, creëerde ik de vraag zelf. Mijn agenda zat altijd tsjokvol. Ineens werd het rustiger, en na een tijdje ik ook.’

Van der Aa wisselde de afgelopen tien jaar haar eigen muzikale projecten af met opdrachten voor muziek, film en theater. Ze schreef de muziek voor ‘Cargo’ van Gilles Coulier, voor ‘Van den Vos’ van FC Bergman en voor voorstellingen van het Toneelhuis en Olympique Dramatique. Ook deed ze compositieopdrachten voor de hedendaagse ensembles Ictus en BOX en acteerde ze in de tv-reeksen ‘De dag’, ‘Cordon’ en ‘Salamander’.

Het virus maakt kunstenaars monddood. ©Brecht Van Maele

De lockdown deed haar nadenken over die multidisciplinaire dadendrang. ‘Ik wil niet meer alles door elkaar doen’, zegt ze. ‘Een journalist zei me vlak voor de lockdown: ‘Liesa, jij bent multidisciplinair in jouw muzikaliteit.’ Daar heb ik vaak aan moeten denken. Hij had gelijk. Ik had de jongste jaren al een nieuwe focus gevonden, omdat ik vaker werd gevraagd als muzikant en componist dan als actrice. Ik wil meer eigen muziekprojecten doen: muziektheatervoorstellingen, onderzoek naar de viool, experimentele popplaten. Nu, als ik morgen een toffe rol krijg aangeboden voor theater of film, wil ik dat zeker overwegen.’

Ben je minder succesvol als je maar voor 200 man kan optreden? Natuurlijk niet.

Nu en dan belde ze tijdens de lockdown met rapper Baloji, voor wiens film ze op deze plek de muziek zat te schrijven. ‘Hij zei: ‘Liesa, blijf werken, en maak vooral dat je dicht bij jezelf blijft.’ Zijn peptalk wierp vruchten af. Er ligt zowaar een nieuwe plaat met vijftien nummers klaar. Wat voor iets? ‘Kale, groovy funk. Lange nummers waarop ik Passoliaanse teksten breng in het Engels of Frans. (pauzeert even) Ik heb voor het eerst een, euh, manifestnummer geschreven: ‘Sign of the Times (here I am)’. Door de heftige gebeurtenissen voelde ik de drang om over de wereld te zingen. Het is niet langer het ‘ik’ dat telt. Het ‘ik’ is gevaarlijk geworden. #MeToo, Trump, de klimaatcrisis: het waren al zulke explosieve tijden. En dan dit erbovenop. Ik heb het gevoel dat de wereld nu pas echt tot ontploffing is gekomen.’

Krijttapijt

‘Kom, we gaan naar buiten’, zegt ze. Eerst zouden we graag hebben dat ze voor de fotograaf poseert met de virustape voor haar mond geplakt. Een passende metafoor voor deze ongewone tijd: het virus dat kunstenaars monddood maakt. Aarzelend stemt ze in. ‘Zeg als er iets fout is, hé. Jullie zijn mijn enige spiegel hier. (gespeeld onzeker) Ik ben nogal ijdel.’

Liesa Van der Aa aan een toegangspoo't van Umicore in Hoboken. Vlakbij ligt haar atelier. 'Eerst dacht ik: dit is echt mijn wereld niet.' ©Brecht Van Maele

We wandelen door de wijken Moretusburg en Hertogvelden naar de aanlegplaats van de veerboot over de Schelde. De kleefband is van haar gezicht, maar de metafoor krijgt ze niet uit haar hoofd. ‘Niemand heeft tegen ons gezegd: ‘Ge moogt hier niet zijn.’ Maar hoe je het ook draait of keert: corona heeft ons monddood gemaakt. Ergens voelde dat bitter in het begin, omdat het boven op de slag in het gezicht van de projectsubsidies kwam. Dat raakte echt het hart van mijn praktijk.’

Ze stelde zich de voorbije maanden veel vragen over het begrip ‘waarde’ van cultuur. Over haar eigen waarde in een systeem waarin ze niet zonder subsidies kan, al zou ze dat ergens graag willen. ‘Of over de waarde van succes. Ben je minder succesvol als je maar voor 200 man kan optreden? Natuurlijk niet.’

Liesa van der Aa (34)

Muzikante, zangeres en actrice. Woont in Antwerpen.

Dit najaar te zien of horen in:


* De tournee van ‘Easy Alice’ (vanaf 21 oktober).
* Het theaterstuk ‘Just Asking’, waarvoor ze de muziek maakte (vanaf 1 oktober).

De hele situatie deed haar ook nadenken over de rol van cultuur in haar eigen leven. Ze haalde leesachterstand in (‘Eindelijk aan Rachel Cusk begonnen.’) en luisterde veel muziek (‘Leonard Cohen, Q-Tip, Soulwax.’) ‘Theater heb ik minder gemist, terwijl ik me toch veel beweeg op dat terrein. Dat vond ik wel confronterend.’

Optreden, miste ze dat niet? We zagen haar niet op coronaproof festivalletjes. Ze kreeg aanvragen voor solo-optredens, maar die sloeg ze weloverwogen af. ‘Easy Alice’ is een groepsplaat. Samen uit, samen thuis. ‘Corona is een groot trauma - voor mij, voor iedereen - en het einde is nog niet in zicht. Ik wil mijn verhaal op een deftige manier vertellen en goed afronden, in de juiste omstandigheden, mét band. Ik besef dat ik het risico loop dit najaar opnieuw te moeten annuleren. Zo is dan het leven, en het leven is hard. Niets is weggegooid. Ken je die aflevering van ‘House of Cards’ waarin een groep boeddhisten gedurende maanden aan een krijttapijt werkt? Op het einde zijn ze weg, net als hun tapijt. Die beweging, dat is het allerbelangrijkste. En die heb ik gemaakt, door deze muziek met anderen te maken.’

Volgende week: filmmaker Gilles Coulier

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud