'Als Beethoven nu leefde, speelde hij op Tomorrowland'

Dirk Brossé: ‘We moeten af van het concertconcept van twee avondvullende delen met een pauze. '

Met een medley van 21 bekende klassieke thema’s en een eerbetoon aan de Zweedse dj Avicii brengt het Belgian National Orchestra donderdag een opmerkelijk gestreamd nieuwjaarsconcert. Dirigent en componist Dirk Brossé is de architect van het project.

Een traditioneel nieuwjaarsconcert met licht verteerbare klassieke muziek. Zonder corona had het Belgian National Orchestra rond deze tijd allicht dat geprogrammeerd voor een volle Bozar. Dat kan dit jaar niet. Hans Waeghe, de intendant van het orkest, vroeg Dirk Brossé een alternatief te bedenken voor een gestreamd concert.

‘Voor zo'n stream gelden andere wetten. Mensen blijven nooit lang kijken, wezen studies uit. Een paar minuten en ze zijn weg, al varieert dat van kijker tot kijker. Tegelijk moest het concept representatief zijn voor de artistieke filosofie van het orkest’, legt Brossé via Zoom uit.

‘Ik ben op het idee gekomen om een medley te maken met 21 bekende thema’s uit de klassieke muziek. Stukjes die bijna iedereen kent en herkent. Van Bach, Beethoven, de grote componisten, zeg maar. Ik koos ook werken waarvan de componist minder bekend is dan de muziek. Het ‘gitaarconcerto de Aranjuez’ van Joaquín Rodrigo bijvoorbeeld, ‘Also sprach Zarathustra’ van Richard Strauss, de tweede wals van Dmitri Sjostakovitsch.’

‘Ik heb mezelf een aantal regels opgelegd. De eerste was een financieel praktische. De gekozen fragmenten moesten rechtenvrij zijn. Dat sloot relatief recent werk uit. Ik had het idee een stukje barok van Antonio Vivaldi te laten volgen door werk van Ennio Morricone. Dat ging dus niet. De andere regel was dat ik de originele toonaard van iedere compositie moest bewaren.’

Ik beschouw 2020 als een sabbatjaar. Ik durf het niet luidop te zeggen, maar ik heb dingen kunnen doen waar ik in een normaal jaar geen tijd voor heb.

Nummer 19 uit de medley - een verwijzing naar Covid-19 - is speciaal. ‘Het is een estafette van tien bekende instrumentale solo’s, waarbij de laatste noot van het ene stukje de eerste is van het volgende. Op een uitzondering na.’

Brossé heeft niet zomaar 21 klassieke deuntjes achter elkaar gezet. ‘Het gevaar bij zo’n project is dat je vervalt in anekdotiek. Ik heb erover gewaakt dat het geheel een dramatische boog kent met een opening, de voorstelling van het thema, de juiste afwisseling van snelle en trage delen, een cadens en coda op het einde.’

Voor de kijker is er ook een interactief gedeelte. Hij kan de naam van de componist en het werk proberen te raden.

Trance

Het tweede deel van het concert is de opvoering van ‘The Pulse of Joy’, dat Brossé in 2019 componeerde. Het is een eerbetoon aan de drie jaar geleden overleden Zweedse dj en muziekproducer Avicii. Wie Brossé een beetje kent, zal het niet verbazen dat hij moeiteloos overstapt van 19de eeuwse klassieke muziek naar een adaptatie van dance. De componist en dirigent bespeelt graag het hele muzikale palet. ‘Ik heb vorig jaar in Nederland een tournee gedaan met muziek van Avicii. Op Tomorrowland dirigeerde ik twee jaar geleden de ‘Symphony of Unity’, een orkestrale bewerking van elektronische dansnummers. Ik vond dat geweldig, en met mij het publiek.’

‘Tomorrowland doet me denken aan hoe het er vroeger tijdens bijeenkomsten in Stonehenge moet aan toe gegaan zijn. Een sjamaan sloeg het ritme aan voor de muziek waarop werd gedanst. De beat is een essentieel onderdeel van muziek. Sommige muziekstukken uit de barok, van Bach bijvoorbeeld, hebben een forse beat. Als die beat wegvalt, kom je in een andere wereld. Dat heb ik ervaren op Tomorrowland. Op een bepaald moment tijdens ons concert hoorde je alleen strijkers. Dat was zo mooi. Alsof je in een trance verkeerde. Ik vergelijk het met vogels die zonder enige inspanning door de lucht zweven, hun vleugels nauwelijks in beweging. Dat moet ook een magisch gevoel zijn.’

Brossé twijfelt niet aan de raakvlakken tussen hedendaagse dansmuziek en klassiek. ‘Als Beethoven nu zou leven, stond hij op Tomorrowland op het podium. Daar ben ik zeker van. Hij was van nature bijzonder expressief in zijn muziek, met zijn doofheid werd zijn muziek alleen maar luider. Bovendien was hij een enfant terrible. Hij trapte tegen heilige huisjes. De perfecte figuur voor Tomorrowland.’

Kortere concerten

Het alternatieve nieuwjaarsconcert is een gevolg van de pandemie. Eerder pleitte Hendrik Storme, de directeur van deSingel, al in deze krant voor een make-over van klassieke concerten. Brossé ziet het niet anders. ‘We moeten af van het concept van twee avondvullende delen met een pauze. Waarom brengen we een concert van 50 minuten niet twee keer op een avond? Als muziekdirecteur van The Chamber Orchestra of Philadelphia ken ik veel Amerikanen die in New York of Philadelphia werken, maar daar niet wonen. Die nemen om zes uur ’s morgens de trein om op tijd op hun werk te zijn. Die blijven dan niet tot ’s avonds laat in de stad om een concert mee te pikken.'

'Je kan om 18 uur een concert geven voor de pendelaars en om 21 uur datzelfde concert voor de plaatselijke bevolking. Zo bereik je een veel groter publiek. We moeten ook eens nadenken over het programma. Het publiek smult van het grote, bekende symfonische werk. De grote huizen en orkesten spelen daarop in. Zij willen dat hun zalen vol zitten. Maar we moeten op zoek naar een uitgebreider repertoire, met nieuwe composities.’

Dirk Brossé

Dirk Brossé  werd in 1960 geboren. Hij is componist, dirigent en trompettist. Sinds 2010 is hij muziekdirecteur van The Chamber Orchestra of Philadelphia in de VS. Hij is ook muziekdirecteur van FilmFest Gent, waar muziek een belangrijk onderdeel van is. Hij is gastdirigent van diverse gerenommeerde internationale orkesten. Hij componeerde meer dan 400 werken in verschillende genres en nam 100 cd’s op.

Drama

Brossé vierde vorig jaar zijn 60ste verjaardag en zijn 40ste jaar als musicus. De festiviteiten werden zo goed als allemaal afgelast. ‘Ik klaag daar niet over. Ik word hopelijk ook 61 of 62 en dan vieren we dat wel. Niemand hoeft zich zorgen te maken over mijn persoonlijke situatie. Ja, 80 tot 90 procent van mijn inkomsten zijn in 2020 weggevallen. Ik leef vooral van buitenlandse concerten en van compositieopdrachten, maar die waren er niet meer. Ik leef van ensembles die mijn muziek uitvoeren, dat is ook niet gebeurd. So be it. Ik beschouw 2020 als een sabbatjaar. Ik durf het niet luidop te zeggen, maar ik heb dingen kunnen doen waar ik in een normaal jaar geen tijd voor heb. Ik heb veel gecomponeerd voor mezelf. Ik heb veel boeken kunnen lezen. Ik ga ervan uit dat ik met mijn Amerikaans orkest in september weer aan de slag kan.’

‘Ik maak me wel heel grote zorgen over de toekomst van de muzieksector en de muzikanten. In Europa hebben we gelukkig een sociaal vangnet dat de ergste zorgen opvangt. Maar dan nog. Ik ken een topcelliste die nu in een woon-zorgcentrum werkt. Op een bepaald moment is je buffer als freelance muzikant op. Vergeet niet dat de meeste freelancers voor de coronacrisis ook niet al te veel verdienden.’

Het gevaar dreigt dat we een hele generatie jonge creatieve en gepassioneerde mensen verliezen omdat ze geen toekomst zien.

‘In de Verenigde Staten is de situatie nog veel schrijnender. In normale tijden speelt iedere musicus bij twee orkesten, geeft les en heeft nog een derde ‘gewone’ job om rond te komen. Voor die mensen is het wegvallen van orkesten en concerten een drama.’

Humus

Brossé doceert aan het conservatorium van Gent compositieleer en dirigentenopleiding. De invloed van corona op zijn studenten is gemengd. ‘De studenten uit de eerste drie jaren laten het niet aan hun hart komen. Ze denken nog niet echt na over hun professionele en economische toekomst. Ze studeren. De studenten uit het laatste jaar denken wel veel na over de toekomst. Ik praat met hen daarover. Er is veel onzekerheid. Gaan ze de job kunnen uitvoeren die ze in gedachte hadden? Ik deel hun bekommernis. Het gevaar dreigt dat we een generatie jonge creatieve en gepassioneerde mensen verliezen omdat ze geen toekomst zien. Componisten, muzikanten, beeldhouwers, filmmakers, noem maar op. Dat zou heel erg zijn. Net zij staan aan de wieg van vernieuwingen. Die humuslaag dreigt op te drogen.’

‘Tribute to the Classical Music Composer’ en ‘A Pulse of Joy’ worden op 21 januari vanaf 21 uur op Facebook & YouTube getoond. U vindt alle info en links op www.nationalorchestra.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud