Dansen in een bubbel met David Byrne

©rv

Talking Heads-icoon David Byrne nam Spike Lee in de arm om zijn jongste tournee te registreren. De film ‘American Utopia’ is even overrompelend als het theaterconcert.

Op Gent Jazz en Rock Werchter gaf David Byrne bijna drie jaar geleden een show die nazinderde. De ex-Talking Heads- zanger stond blootsvoets op het podium, de elf muzikanten bewogen zich voort in een aanstekelijke choreografie. Dat was mogelijk omdat hun instrumenten ongesnoerd waren. Nergens was een monitor of versterker te bespeuren. Een technisch huzarenstukje op een podium dat verder grijs oogde: de pakken, de podiumvloer, de kralengordijnen.

Behalve liedjes uit zijn soloplaat ‘American Utopia’ zong Byrne, toen 65, lekker veel Talking Heads-songs. Tussendoor hield hij spitsvondige monologen over de toestand in de Verenigde Staten en de rest van de wereld. Je zat je de hele tijd af te vragen waar je naar keek: een concert, een dansvoorstelling, een performance of een TED Talk. Op de allerbeste momenten - zo waren er veel - kwam alles samen in een euforisch theaterconcert.

Byrne vroeg regisseur Spike Lee om de laatste optredens van zijn ‘American Utopia’-tournee in een Broadway-theater te filmen. Het lijkt een vreemde combinatie: de witte hogepriester van de kunstzinnige pop die eerder appelleert aan het lichaam en de zwarte regisseur van ‘BlacKkKlansman’ en ‘25th Hour’ die de kijkers een geweten wil schoppen. Maar de wereld van ‘American Utopia’ is ook die van Spike Lee.

De choreografieën in ‘American Utopia’ wervelen en verrassen tot het einde.

‘Het utopische idee van Amerika’, zei Byrne onlangs in een interview, ‘is dat mensen van verschillende afkomst en seksuele geaardheid in harmonie kunnen samenleven. Dat wil ik laten zien in de choreografie, en in de diverse samenstelling van de groep muzikanten.’

Op het album heeft Byrne het over thema’s als politiegeweld, klimaatverandering en immigratie. Op het podium kan de zanger, een Schotse immigrant, het niet laten aan politiek te doen. In ‘Everybody’s Coming to My House’, als hij zijn diverse band met leden uit Canada, Brazilië en Frankrijk voorstelt, gaat het over de voordelen van migratie: ‘Most of us are immigrants and we couldn’t do without them’. Wat prekerig, maar Byrne vergeef je dat.

©rv

Het politieke hoogtepunt van de show is ‘Hell You Talmbout, een protestlied van Janelle Monáe waarin de namen worden opgesomd van Afro-Amerikanen die de voorbije jaren om het leven kwamen door buitensporig politiegeweld. Spike Lee brengt het beladen moment prachtig in beeld. Het is de enige keer in de film dat de camera’s het podium even verlaten.

Ook opvallend: in de film wordt geen woord gezegd, behalve als de zanger zich tot de zaal richt. Het is een concertregistratie pur sang, zonder backstagescènes of een inkijk bij de voorbereidingen. Het concept ligt Byrne. Met de eigenzinnige concertfilm ‘Stop Making Sense’ bewees hij in 1984 al dat een popconcert ook theatraal kon zijn. Het optreden van Talking Heads, integraal te zien op YouTube, begon met een leeg podium. De zanger kwam op met een gitaar en een cassetterecorder. Bij elk nummer kwam er een bandlid bij, tot bij ‘Burning Down the House’ de band en het feest compleet waren.

Elf camera’s

Kan ‘American Utopia’ tippen aan ‘Stop Making Sense’? Ook nu begint het concert met een eenzame frontman en een band die langzaam het podium vult. Er zijn opnieuw de pakken, de voortstuwende percussie en de besmettelijke energie van Byrne. Maar vergelijken in de tijd is moeilijk. De technologie heeft grote sprongen gemaakt en Byrne heeft veertig jaar meer podiumervaring.

Bovendien vergt het artistieke concept in ‘American Utopia’ meer van de muzikanten. In ‘Stop Making Sense’ stonden ze bij hun instrument, hier voeren ze onafgebroken zorgvuldig ingestudeerde, synchrone danspassen uit die op geen enkel moment geforceerd aanvoelen. De choreografieën wervelen en verrassen tot op het einde.

©rv

Spike Lee brengt ze met veel gevoel voor esthetiek in beeld. Als kind werd hij door zijn moeder meegesleurd naar dansvoorstellingen. Daardoor weet hij dat een choreografie alleen goed in beeld te brengen is als de camera de bewegingen van de dansers van zo dicht mogelijk volgt. Met elf dansers heb je dus elf camera’s rond het podium nodig, vond hij.

Byrne blijft op zijn eigen charmante manier overeind tussen het jonge dansgeweld. Hij mag dan over het podium bewegen als een kruising tussen een robot en een stijve hark, door de ogen van Spike Lee krijgt zijn houterige dansact iets elegants en onweerstaanbaar grappigs.

‘American Utopia’ werd enkele weken voor de coronacrisis gefilmd en komt op een vreemd moment uit. Bioscopen kunnen hem niet tonen in Europa, bijna nergens in de wereld zijn er popconcerten. We zijn dus aangewezen op onze bubbel en onze woonkamer. Voor een zeldzame keer is dat geen handicap: de verfilming is een even spectaculair feest als het concert. Burning down the house!

‘American Utopia’ is vanaf maandag 22 februari te zien op Proximus Pickx, Google Play of iTunes

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud