Een krankzinnig Belgisch poppenhuis in Venetië

De Gruyter en Thys gaan het Belgische paviljoen in het Giardini-park in Venetië ombouwen tot een absurd, spooky poppenhuis. ©Saskia Vanderstichele

De Belgische expo op de Biënnale van Venetië wordt een rariteitenkabinet met robotpoppen van pottenbakkers, dichters, marginalen en psychopaten. De Vlaamse kunstenaars Jos de Gruyter en Harald Thys trekken aan de touwtjes.

‘Mondo Cane.’ Zo heet de tentoonstelling van ons land voor het Belgische paviljoen op de meest prestigieuze kunstmanifestatie ter wereld. Of de deelnemende kunstenaars Jos de Gruyter en Harald Thys minder dan vier maanden voor de opening van de Biënnale al enige druk beginnen te voelen? ‘Het voelt spannend en intens, ja. Maar we zijn met zijn tweeën, we kunnen de stress verdelen’, zegt Thys.

Het kunstenaarsduo, dat al meer dan 30 jaar samenwerkt, haalde de titel van de expo bij de gelijknamige Italiaanse documentairefilm uit 1962. In de bizarre film, die een Oscarnominatie kreeg voor zijn soundtrack, verwonden kunstenaars zichzelf en worden stieren met zwaarden onthoofd. De makers wilden de aandacht vestigen op hoe normaal we het bizarre en het promiscuë zijn gaan vinden.

Spooky poppenhuis

De biënnaletentoonstelling trekt het theoretische concept van de Italiaanse film door, maar dan met poppen. De Gruyter en Thys gaan het Belgische paviljoen in het Giardini-park in Venetië ombouwen tot een absurd, spooky poppenhuis. In zijn atelier in de kelder van de kunstenaarsruimte Etablissement d’en Face werkt het kunstenaarsduo naarstig aan een 20-tal geautomatiseerde poppen. Zeven ervan zijn al min of meer klaar.

De poppen zijn in twee typologieën onderverdeeld: ambachtslui en ‘zotten’. De centrale ruimte van het paviljoen zal straks worden bevolkt door de ambachtslieden: een muzikant, een pottenbakker, een dichter, een messenslijper, enzovoort. Plichtsgetrouw en onafgebroken zullen zij hun ambacht uitvoeren. De drie zijruimten worden met traliewerk afgesloten. Daarachter wonen de zogenaamde zotten: psychopaten, marginalen, zombies.

Het is niet de eerste keer dat De Gruyter en Thys met poppen werken. Bepaalde poppen zijn geboetseerd naar het beeld van mensen.

De bewoners van het poppenhuis hebben met elkaar gemeen dat ze doofstom zijn en repetitieve handelingen verrichten, die losstaan van de realiteit. Net zoals de gelijknamige documentairefilm een schokkend relaas van de wereld was, wil de tentoonstelling in Venetië eenzelfde soort ontspoord openluchtmuseum zijn, met geautomatiseerde mensen die vervreemd in de wereld staan.

Het is niet de eerste keer dat De Gruyter en Thys met poppen werken. Sommige van de oude figuurtjes uit films en installaties keren terug. Bepaalde poppen zijn geboetseerd naar het beeld van mensen. Wat deze poppen met elkaar gemeen hebben, is dat ze beide kunstenaars in realiteit ooit de stuipen op het lijf hebben gejaagd. Er zit een klassieke muzikant bij, wiens identiteit de kunstenaars niet wilden prijsgeven op de voorstelling van hun biënnaleproject. Een andere pop is geboetseerd naar het beeld van de malle godsdienstleraar van een van beiden.

Communautaire geschiedenis

Kort

 De Vlaamse kunstenaars Jos de Gruyter (53) en Harald Thys (52) werken al 30 jaar samen. Ze maken video’s, tekeningen, schilderijen, foto’s en sculpturen. Het kunstenaarsduo exposeert over de hele wereld.

Hun werk onderzoekt het gevolg van maatschappelijke druk op het menselijk gedrag. Voor de Biënnale in Venetië in mei bouwen ze een rariteitenkabinet met robotpoppen.

 

Mogen we hun tentoonstelling een satirisch poppentheater noemen? De Gruyter denkt even na. ‘Het is complexer. In ons werk zit veel satire, maar het is ook een commentaar op de wereld. We zijn geïntrigeerd door de staat van psychose waarin de wereld zich bevindt.’

Het tweetal schrijft met zijn deelname communautaire cultuurgeschiedenis. Vlaanderen en Wallonië mogen beurtelings het Belgische paviljoen invullen. Met ‘Mondo Cane’ koos de Franstalige jury voor het eerst voor twee Vlaamse kunstenaars.

Ook al woont het tweetal in Brussel, de keuze kwam de Franstalige cultuurminister Alda Greoli (cdH) afgelopen zomer op kritiek te staan. Een twintigtal museumdirecteurs en kunstenaars, Franstalige en Vlaamse, meende in de keuze voor twee Vlamingen een ontkenning te zien van de artistieke rijkdom van Wallonië. De storm ging snel liggen, en ook op de presentatie werd er slechts zijdelings op teruggekomen. ‘Het werk van Jos en Harald is nationaal sterk verankerd, en heeft een grote internationale uitstraling’, zei Anne-Claire Schmitz, curator van de paviljoenexpo.

In ons werk zit veel satire, maar het is ook een commentaar op de wereld. We zijn geïntrigeerd door de staat van psychose waarin de wereld zich bevindt.
Jos de Gruyter
Kunstenaar

Greoli kwam kort terug op de heisa. ‘Het zijn voor ons Brusselse kunstenaars, zoals de Zuid-Afrikaanse kunstenaars van een andere kandidatuur (die ook in Brussel wonen, red.) dat ook waren. De jury heeft simpelweg voor het sterkste inhoudelijke project gekozen. Kunstenaars hebben een open geest, ze leven niet teruggetrokken op identitaire eilandjes.’

De Biënnale van Venetië opent op 11 mei. In februari 2020 komt de tentoonstelling ‘Mondo Cane’ van Jos de Gruyter en Harald Thys naar Bozar in Brussel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect