Het beste van het culturele voorjaar: van Spilliaert tot Bon Iver

JoJo Rabit, een olijke tragikomedie te maken over een 10-jarige jongen die lid is van de Hitlerjugend. ©© Kimberley French/The Hollywood Archive

Het culturele voorjaar heeft veel moois te bieden.

Een selectie uit de beste expo's, boeken, albums, voorstellingen, films en series.

 

EXPO

Van Eyck, een optische revolutie

Het Gentse Museum voor Schone Kunsten (MSK) houdt de grootste Jan van Eycktentoonstelling ooit. Van de 15de-eeuwse kunstenaar zijn wereldwijd maar zo’n twintig werken bewaard. De helft is in Gent te te zien. Centraal staan de gerestaureerde buitenluiken van het ‘Lam Gods’ en de nog te restaureren luiken met Adam en Eva. De schilderijen zijn een hoogst uitzonderlijke bruikleen door de Gentse Sint-Baafskathedraal. De vn Van Eycks worden aangevuld met een honderdtal topstukken uit de late middeleeuwen en de Italiaanse renaissance.

1 februari-30 april, Gent, mskgent.be

Els Dietvorst

Het M HKA maakt met ‘Dooltocht/ A desperate quest to find a base for hope’ de eerste overzichtstentoonstelling van de Antwerpse kunstenares Els Dietvorst. Ze geeft een mooi beeld van haar grote en complexe oeuvre, dat onder meer bestaat uit sociale acties, documentaires, films, video’s, lemen sculpturen, theaterteksten, inkttekeningen en installaties.

7 februari-10 mei, Antwerpen, muhka.be

Mondo Cane

Jos de Gruyter & Harald Thys oogstten op de Biënnale van Venetië vorig jaar veel succes met hun poppenproject ‘Mondo Cane’. Centraal in de opstelling stonden ambachtslieden die het Vlaamse erfgoed met een forse knipoog uitbeelden. De expo verhuist in februari naar Bozar.

19 februari-24 mei, Brussel, bozar.be

Léon Spilliaert, Self-portrait, 1907. ©The Metropolitan Museum of Art/Art Resource/Scala, Florence


Léon Spilliaert

Royal Academy of Arts laat het Britse publiek kennismaken met de Belgische schilder Léon Spilliaert (1181-1946). Hij groeide op in Oostende maar leefde vooral in Brussel. De expo overspant zijn hele loopbaan met bruiklenen uit Belgische, Franse en Amerikaanse privécollecties.

23 februari-25 mei, Londen, royalacademy.org.uk

Sean Scully

De Iers-Amerikaanse kunstenaar Sean Scully is vooral bekend voor zijn expressieve abstracte schilderijen vol kleurrijke strepen en rechthoeken. In de serie ‘Eleuthera’ (2015-2017) gooide hij het over een andere boeg. 23 olieverfschilderijen op groot formaat tonen Scully’s 8-jarige zoon Oisín, spelend op het strand van het eiland Eleuthera in de Bahama’s. Te zien in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten.

17 maart-16 augustus, Brussel, fine-arts-museum.be

Artemisia Gentileschi, Self-Portrait as a Lute Player. ©Wadsworth Atheneum Museum of Art

Artemisia

De Italiaanse Artemisia Gentileschi (1593- 1652) is de beste en bekendste Italiaanse schilderes uit de vroege barok. Toch heeft het eeuwen geduurd voor haar schilderkunst naar waarde werd geschat. Als vrouw werd ze lang niet voor vol aanzien. The National Gallery toont haar loopbaan aan de hand van 35 schilderijen.

4 april-26 juli, Londen, nationalgallery.org.uk

Paula Rego

De 85-jarige Portugees-Engelse kunstenares maakt al decennia schilderijen in een groteske, magisch-realistische stijl. De thema’s zijn vaak psychologisch dramatisch met een seksuele ondertoon. Museum De Reede toont een dertigtal etsen, litho’s en pastels.

7 mei-3 augustus, Antwerpen museum-dereede.com

Henri Matisse

De Franse schilder is een icoon van de 20ste-eeuwse schilderkunst. Met zijn kleurrijke uithalen op doek werd hij het boegbeeld van de avant-gardistische beweging Les Fauves. Centre Pompidou brengt het gros van zijn topwerken samen.

13 mei-31 augustus, Parijs, centrepompidou.fr

Antony Gormley

De Britse kunstenaar Antony Gormley krijgt zijn grootste solotentoonstelling ooit in Museum Voorlinden. Gormley mag er twee derde van der ruimtes inpalmen met oud en nieuw werk. Hij is bekend voor zijn intieme sculpturen en grote installaties.

21 mei-25 oktober, Wassenaar, voorlinden.nl

100 x Congo

Het is dit jaar honderd jaar geleden dat Antwerpen, in volle koloniale tijd, zijn Congolese museumcollectie verwierf. Wat zijn de verhalen achter de Congolese objecten? En hoe zijn ze in de havenstad beland? De expo zet honderd unieke Congolese werken centraal en gaat in op hun betekenis voor diverse Congolese volken. Er is ook veel aandacht voor de impact van christelijke missies op de Congolese cultuur en over de blik van Congolezen op de blanke.

19 juni-8 november, Antwerpen, mas.be

BOEKEN

Aan het einde van de nacht | Nir Baram

De nieuwe roman van de Israëliër Nir Basram is zijn persoonlijkste tot nog toe. Een schrijver wordt wakker in een hotelkamer die hij niet herkent en probeert de chaos van de voorbije dagen te reconstrueren. Baram neemt een diepe duik in zowel zijn eigen leven als de conflictueuze geschiedenis van Israël. Over de dood van zijn moeder en de zelfmoord van zijn beste vriend, over vriendschap en familie, dood en liefde.

16 januari

Onzichtbare inkt | Patrick Modiano

Een oude schrijver blikt terug op het Parijs van de jaren zestig, toen hij als aspirant-detective op zoek ging naar een vermiste vrouw zonder naam. Dat klinkt als vintage Modiano. De Nobelprijswinaar doet in zijn 29ste roman niets nieuws, en daar zijn we heel blij om. Het is altijd heerlijk verdwalen in het labyrint van Modiano’s melancholische oeuvre.

4 februari

Beschavingen | Laurent Binet

De schrijver van ‘HhhH’ komt met een nieuwe roman, even ambitieus van opzet als zijn vorige twee en volgens de Franse critici even briljant. De Fransman gaat aan de haal met de loop van de geschiedenis. In ‘Beschavingen’ zijn het niet de Spanjaarden die Zuid-Amerika veroveren, maar de Inca’s landen in Europa. Een alternatieve wereldgeschiedenis die peilt naar wat beschaving precies betekent.

3 maart

De verhalen die we onszelf vertellen | Joan Didion

De essays van Joan Didion behoren intussen tot de canon van de Amerikaanse literatuur: genadeloos kritisch en toch gevoelig, minimalistisch maar van een grandioze schoonheid. Didion fileert de tijdgeest, laat zowel politici als media-figuren de revue passeren en graaft zo naar de kern van de Amerikaanse ziel. Joost de Vriese maakte een selectie van haar meest iconische teksten.

31 maart

Kleine handen | Andres Barba

Een van de literaire parels van 2019 was ‘Republiek van licht’, een korte maar adembenemende roman waarin Andres Barba duchtig aan het rammelen gaat met concepten als onschuld en wraak. In ‘Kleine handen’ volgt hij een meisje dat na de dood van haar ouders in een weeshuis belandt en samen met de andere weeskinderen in een meedogenloos spel verwikkeld raakt. Over tederheid en terreur, en over de ontstellende kwetsbaarheid van het kind in ons.

12 maart

ALBUM

Freestyle Poetry | Lana Del Rey

De Amerikaanse maakte met ‘Norman Fucking Rockwell!’ een van dé albums van 2019, vol even mysterieuze als toegankelijke popliedjes die je een onbekende en tegelijk vertrouwde wereld in trekken. Nu komt Lana Del Rey met een spokenwordalbum van gebundelde freestylepoëzie. De helft van de opbrengst gaat naar organisaties die zich inzetten voor de inheemse Amerikanen.

4 januari

Hot Spot | Pet Shop Boys

Toegegeven, de Pet Shop Boys zitten in de herfst van hun carrière. Toch waren de laatste twee albums van het Britse duo, dat wereldberoemd werd met warmbloedige eighties- en ninetieshousenummers als ‘It’s a Sin’, ‘Go West’ en ‘Always on my Mind, lang niet slecht. ‘Hot Spot’ wordt het veertiende studioalbum.

24 januari

4 | Run The Jewels

De twee rappers van Run The Jewels hebben totaal verschillende achtergronden. El-P maakte in New York deel uit van het invloedrijke Company Flow en was medeoprichter van het platenlabel Def Jux. Killer Mike uit Atlanta was te horen bij Outkast en is behalve rapper ook acteur en activist. Hun samenwerking als Run The Jewels kenmerkt zich al drie albums in virtuoze hiphop met intelligente, politiek gekleurde maar nooit drammerige teksten.

januari (nog geen releasedatum)

The Slow Rush | Tame Impala

Het is alweer tien jaar geleden dat Tame Impala debuteerde met de machtige psychedelische rockplaat ‘Innerspeaker’. Op ‘Hurts’ schoven de Australiërs handig elektronische beats en hiphipelementen in hun sound. De albumhoes van ‘The Slow Rush’ ontstond in samenwerking met de Amerikaanse fotograaf Neil Krug en staat symbool voor de mensheid, opgeslokt door zijn nabije omgeving.

14 februari

Myopia | Agnes Obel

De schuchtere Deense zangeres, begonnen als schrijfster van pianominiatuurtjes, is een onwaarschijnlijke popster. Hoewel haar sound intussen weidser en theatraler is, blijft het wachtmuziek voor gevoelige zielen. Obels vierde album ‘Myopia’ -Grieks voor bijziendheid - verschijnt in Europa bij het legendarische klassiekemuzieklabel Deutsche Grammophon.

21 februari

PODIUM

Der Schmied von Gent

Dé ontdekking van het operaseizoen moet ‘Der Schmied von Gent’ zijn, van de Oostenrijkse componist Franz Schreker. In de jaren 1910 en in het begin van de ‘twenties’ gold Schreker als een van de meest gespeelde operacomponisten in het Duitstalige deel van Europa. Daarna moest hij toezien hoe het opkomende nazisme zijn muziek steeds meer boycotte. De opera speelt zich af in de 16de eeuw en begint op de Ajuinlei in Gent. De regie is in handen van Ersan Mondtag, een van de grote sterren van het Duitse theater.

vanaf 9 februari, Antwerpen, operaballet.be

vanaf 21 februari, Gent, operaballet.be

Jaimie Branch

De 36-jarige New Yorkse trompettiste Jaimie Branch heeft in geen tijd een prominente plaats in de hedendaagse jazz veroverd. Op haar jongste album, ‘Fly or Die II’, laat ze een rauw en grofkorrelig geluid horen. Af en toe zingt ze ook, en hoe. Luister zeker eens naar ‘Prayer for Amerikkka’, een song die begint met een zacht gestreken bas en gaandeweg culmineert in een geslepen meditatie over de vluchtelingenkwestie.

17 januari, Brussel, flagey.be

Her(e) - Dalilla Hermans

Schrijfster en columniste Dalilla Hermans maakt haar debuut als theaterauteur. Op basis van gesprekken met zwarte vrouwen, onder wie actrices en activistes, schreef ze een tekst over hun leven in België. Wat betekent het om een creatieve job uit te oefenen op een klein eiland van kleur in een witte wereld?

vanaf 4 februari, Gent, ntgent.be

3 x Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart schreef met librettist Lorenzo Da Ponte drie operaklassiekers: ‘Le nozze di Figaro’, ‘Così fan tutte’ en ‘Don Giovanni’. Hoewel de drie niets met elkaar te maken hebben, presenteert De Munt ze als één geheel. Een gewaagd maar intrigerend concept.

vanaf 18 februari, Brussel, demunt.be

Ode aan de bigband

Het befaamde Jazz at Lincoln Center Orchestra uit New York is in februari twee keer te gast in Bozar. Op 18 februari grasduint het orkest, onder leiding van trompettist Wynton Marsalis, in de standards van het bigbandrepertoire. Een dag later wordt het bijgestaan door het Brussels Jazz Orchestra. Beide orkesten wisselen solisten uit en bedenken nieuwe arrangementen.

18-19 februari, Brussel, bozar.be

Birkin/Gainsbourg

Behalve als actrice, zangeres en model zal de intussen 73-jarige Jane Birkin vooral worden herinnerd als de vrouw van Serge Gainsbourg. Ze tourt nog altijd met het concertprogramma ‘Birkin/Gainsbourg: le symphonique’, de uitloper van een plaat uit 2017 waarop ze 21 chansons van Gainsbourg vertolkt onder begeleiding van een symfonisch orkest.

20 februari, Brussel, koninklijk-circus.be

Big Thief

Het uit Brooklyn afkomstige indiefolkkwartet, met zijn mysterieuze muziek waaraan je je helemaal kan overgeven, bracht in 2019 twee ontzettend mooie albums uit. Frontvrouw Adrianne Lenker zingt oprecht uit het hart.

5 maart, Brussel, abconcerts.be

Greg Dulli

De gitaarband The Afghan Whigs werd in de jaren negentig abusievelijk tot de grunge gerekend, terwijl ze broeierige, sensuele rock met veel gevoel voor soul maakte. Na de split in 1999 vond zanger Greg Dulli zijn weg in andere groepen. Nu is het eindelijk tijd voor een soloalbum. De appel valt niet ver van de boom op ‘Random Desire’.

27 maart, Hasselt, muziekodroom.be

28 maart, Antwerpen, trixonline.be

Vallende man. ©Jan Verseyveld / deSingel

Vallende man

De Amerikaan Don DeLillo schreef met ‘Falling Man’ een prachtig boek over de aanslagen van 9/11. De Franse regisseur Julien Gosselin kneedde het in opdracht van Internationaal Theater Amsterdam tot een theatervoorstelling waarin film en elektronische muziek een prominente rol spelen.

3-5 april, Antwerpen, desingel.be

Bon Iver

Het blijft bewonderenswaardig hoe Bon Iver een grote massa op de knieën krijgt met breekbare muziek die tussen indierock, elektro, klassieke muziek en zelfs freejazz laveert. Op Best Kept Secret wist zanger Justin Vernon, met koptelefoon diep verscholen achter toetsenborden, een 20.000-koppig publiek te ontroeren.

23 april, Antwerpen, sportpaleis.be

Antigone in Molenbeek

Antigone begroef tegen de heersende wetten in de resten van haar broers, met alle tragische gevolgen van dien. Voor zijn roman ‘Antigone in Molenbeek’ baseerde Stefan Hertmans zich op de klassieke Griekse tragedie van Sophocles. Antigone heet nu Nouria. Een van haar broers radicaliseerde, vocht voor IS en kwam om het leven bij een terroristische aanslag. Guy Cassiers regisseert de theaterversie.

vanaf 30 april, Antwerpen, toneelhuis.be

FILM

La Llorona

Politieke actualiteit vermengd met inheemse mythologie en subtiele genreelementen. Dat serveert de Guatemalteekse regisseur Jayro Bustamante in zijn opmerkelijke film ‘La Llorona’. De titel verwijst naar de legende van een vrouw die in een vlaag van wanhoops haar kinderen ombracht en sindsdien als huilende geest over de wereld zwerft, op zoek naar haar verloren gezin. Bustamante koppelt dat spookverhaal aan de rechtszaak tegen een fascistische ex-generaal die dertig jaar geleden tijdens de burgeroorlog mee de Maya-bevolking decimeerde. Samen met zijn naaste familie en twee bedienden verschanst de oude man zich in zijn villa, waar hij vreemde dingen begint te zien.

22 januari

JoJo Rabbit

Laat het maar aan Taiki Waititi, de Nieuw-Zeelandse grappenmaker die ons eerder verblijdde met onder meer ‘Flight of the Conchords’ en ‘What We Do in the Shadows’, om een olijke tragikomedie te maken over een 10-jarige jongen die lid is van de Hitlerjugend. En die als ingebeelde vriend een verknipte versie van de Führer zelf heeft. En die ontdekt dat zijn moeder (Scarlett Johansson) op zolder een Joods meisje verbergt. Waititi haalde de inspiratie bij de ernstige coming of age-roman ‘Caging Skies’ van Christine Leunen en besloot er een komische twist aan te geven.

29 januari

JoJo Rabit, een olijke tragikomedie te maken over een 10-jarige jongen die lid is van de Hitlerjugend. ©© Kimberley French/The Hollywood Archive

Bombshell

‘Ik ben geen feministe!’ De zin loopt als een refrein door dit waargebeurde drama over de wrijvingen tussen de populaire Fox News-presentatrice Megyn Kelly (Charlize Theron) en haar legendarische baas Roger Ailes (John Lithgow). Als Kelly’s collega Gretchen Carlson (Nicole Kidman) na haar ontslag in 2016 Ailes aanklaagt wegens ongewenste intimiteiten gaat een bal aan het rollen die niet meer te stuiten valt. Regisseur Jay Roach brengt met precisie - en veel make-upeffecten - een stukje recente Amerikaanse geschiedenis in beeld. De serie ‘The Loudest Voice’, die ook over Ailes gaat, komt trouwens midden maart op Canvas.

29 januari

A Hidden Life

Laat Terrence Malick zijn zweverig fase eindelijk achter zich? Met ‘A Hidden Life’ keert de Amerikaanse regisseur alvast terug naar de meer dramatische en beklijvende fictie die hij ten tijde van ‘The Thin Red Line’ en ‘The Tree of Life’ maakte. Hij baseert zich op het levensverhaal van Franz Jägerstätter, een diepgelovige Oostenrijkse boer die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog weigert in het Duitse leger te gaan. Bovendien vertikt hij het zijn beslissing uit te leggen. Dat mysterie resultert in een indringende film, waarin Matthias Schoenaerts ook vijf minuten mag opdraven.

5 februari

Onward

Na ‘Incredibles 2’ en ‘Toy Story 4’ heeft de animatiestudio Pixar dit jaar twee originele verhalen in petto. ‘Soul’, de film die eind juni uitkomt, schept de hoogste verwachtingen omdat hij is gemaakt door de man achter de Pixar-parel ‘Inside Out’. Maar ook ‘Onwards’ oogt aantrekkelijk. De avonturenfilm speelt zich af in een sprookjeswereld die zijn magie heeft ingeruild heeft voor technologie. De hoofdfiguren, twee elfenbroers, vertrekken op een tocht om te zien of ergens nog een brokje magie te vinden is, zodat ze alsnog tijd kunnen doorbrengen met de overleden vader die ze nooit hebben gekend.

4 maart

SERIES

Avenue 5

De Britse satirist Armando Iannucci is op zijn best als hij de interacties tussen mensen in een crisissituatie in kaart brengt. Daarom zijn de politieke serie ‘The Thick of It’ en de historische komedie ‘The Death of Stalin’ zo onweerstaanbaar. In zijn ‘Avenue 5’ richt Iannucci zijn blik op de - min of meer - nabije toekomst. Rond 2060 hebben we ons zonnestelsel veroverd en kan je een cruise naar een andere planeet boeken. Met de Avenue 5, bijvoorbeeld. Alles is peis en vree in het ruimtecruiseschip, tot het plots in moeilijkheden raakt.

vanaf 20 januari, PlayMore

Uncut Gems

‘Uncut Gems’ is een film en geen serie, dat klopt. Maar het is een streamingtitel om in het achterhoofd te houden. De hoofdacteur, Adam Sandler, wordt overal naar voren geschoven als een favoriet voor de Oscars. De zo vaak verguisde lolbroek is naar verluidt fenomenaal in deze wurgende misdaadthriller, die zijn hoofdpersonage twee uur lang op de voet volgt. Sandler speelt een Joodse juwelier in New York die worstelt met een gokverslaving. Hij lijkt de buitenkans van zijn leven te krijgen als hij een ongeslepen opaal in handen krijgt. Maar zoals zo vaak is het niet al goud wat blinkt.

vanaf 31 januari, Netflix

Deliver Us

Hoe hatelijk moet iemand zijn voor je het plan opvat hem uit de weg te ruimen? De vijf hoofdpersonages uit deze achtdelige Deense thrillerserie kunnen het wangedrag van de bullebak in hun dorpje niet meer verdragen en besluiten de perfecte moord op touw te zetten. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Volgens de makers situeert ‘Deliver Us’ zich op het kruispunt tussen ‘A History of Violence’ van David Cronenberg en de noirverhalen van de gebroeders Coen: met beide voeten in de realiteit maar met genoeg drama om je bij het nekvel te grijpen.

eind januari, lumièreseries.com

Babylon Berlin. ©RV DOC

Babylon Berlin

Deze briljante reeks - de duurste Duitse serie ooit gemaakt - speelt zich af in het sociaal, economisch en politiek woelige Berlijn anno 1929. Tegen die fascinerende achtergrond volg je de meeslepende avonturen van een integere rechercheur en een ambitieuze jonge vrouw. Begin januari zendt Play More de eerste twee seizoenen uit, over een zaak met een geheimzinnige Russische trein. Begin februari volgt seizoen drie, over de moord op een filmster. Naar de romans van Volker Kutscher.

vanaf 8 februari, Play More

Met GR5 voegt regisseur Jan Matthys nog eens een Vlaamse serie toe aan zijn cv. ©VRT


GR5

Na enkele buitenlandse avonturen en de film ‘Vele hemels’ voegt regisseur Jan Matthys nog eens een Vlaamse serie toe aan zijn cv, waarop ook ‘Quiz Me Quick’ en ‘In Vlaamse velden’ staan. De titel verwijst naar Grote Routepad 5, een wandelpad van 2.150 kilometer dat van de Noordzee in Zuid-Holland langs de Ardennen naar Zuid-Frankrijk slingert. Vijf jaar nadat hun vriendin Lisa daar spoorloos is verdwenen, trekken drie vrienden met de vader van de jonge vrouw ook op pad. Onderweg lopen de spanningen op en komen ze dichter bij de waarheid over Lisa’s lot.

eind maart, Eén

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect