Het verdomd bloeddorstige koppel Macbeth

©Annemie Augustijns / Opera Ballet Vlaanderen

Moord, machtswellust, waanzin, wreedheid en tovenarij. Giuseppi Verdi schreef met ‘Macbeth’ een van zijn donkerste opera’s. Michael Thalheimer maakt het bij Opera Vlaanderen nog een stuk luguberder.

Zijn reputatie was hem vooruitgesneld. De Duitse regisseur Michael Thalheimer houdt niet van half werk. ‘Hij gaat in zijn producties recht naar de essentie van het drama’, luidt het steevast. Geen omwegen, recht naar het doel.

In Shakespeares verhaal en Verdi’s opera kan de kern kort worden samengevat. Het koppel meneer en mevrouw Macbeth vermoordt eerst de koning van Schotland en ruimt vervolgens iedereen uit de weg die een bedreiging vormt voor hun macht. De gebeurtenissen zijn een gevolg van een heksenvoorspelling.

Een bloedig en donker verhaal dus. Dat is precies wat Thalheimer het publiek voorschotelt. Al vanaf het begin weet je waar je aan toe bent. Het podium is omgevormd tot een zwart bassin met bolle zijkanten.

Een heksenkoor kronkelt boven het bassin en doet de voorspelling die het leven van Macbeth en zijn machtsgeile vrouw zal veranderen. Koning Duncan moet eraan. Zo geschiedt. Hetzelfde overkomt vervolgens iedereen die in de weg loopt of de macht bedreigt. Het bloed spuit op en van het podium. Alle personages hebben letterlijk bloed aan hun vingers.

Manipulerende bitch

Natuurlijk zijn de moorden in ‘Macbeth’ essentieel. Maar nog veel essentiëler is de drijfveer van het duivelskoppel. Dat laat zich bij Thalheimer toch enigszins moeilijker detecteren. Macbeth lijkt op het eerste gezicht een wat sullige en aarzelende krijger op weg naar de macht. De echte power ontleent hij aan zijn vrouw, de koele, manipulerende Lady Macbeth.

Thalheimer laat er in zijn versie geen onduidelijkheid over bestaan. Zij draagt de broek. Ook dat is van in het begin duidelijk als ze in haar eerste aria haar opwachting maakt. Lady Macbeth klinkt luid, strijdvaardig en gevaarlijk. Ze spoort haar man aan vooral niet te versagen.

Het is een verbluffend schouwspel te zien hoe de ene na de andere moord in beeld wordt gebracht. Thalheimer, die eerder al bij Opera Vlaanderen de Verdi-opera’s ‘Otello’ en ‘La forza del destino’ regisseerde, weet als geen ander hoe hij een opera visueel spectaculair moet maken. Je kijkt met open mond. Maar na een tijd begint de motor te stokken.

Eendimensionaal

Hoe theatraal de beeldtaal van Thalheimer ook is, na een tijd is het verrassende er wel af. Je krijgt iets te veel variaties op hetzelfde thema. Het gebrek aan subtiliteit begint ook enigszins op de zenuwen te werken. Dan valt ook op dat hij ondanks zijn bedoelingen met al zijn theatrale bloederige effecten een erg eendimensionale versie van het verhaal geeft.

Het heeft er veel van weg dat Thalheimer door naar de essentie te zoeken, de broodnodige context mist. Soms kan een mens ook te hard zijn best doen.

De bedoeling van zijn donkere beeldtaal is af te dalen in de krochten van het onderbewustzijn van Macbeth en zijn vrouw. Maar eigenlijk geraakt hij daar nooit echt. Het heeft er veel van weg dat Thalheimer door naar de essentie te zoeken de broodnodige context mist. Soms kan een mens ook te hard zijn best doen.

Maakt dat van ‘Macbeth’ een mislukte opera? Hoegenaamd niet. Voor zijn allerlaatste voorstelling in Antwerpen bracht artistiek directeur Aviel Cahn - hij vertrekt na tien jaar naar de opera van Genève - een ijzersterke cast samen.

Mezzosopraan Marina Prudenskaya zet een indrukwekkende Lady Macbeth neer. Op alle gebieden. Haar présence, haar stem. Je zou het haar haast vergeven dat ze haar manipulatieve hand niet omdraait voor een moord meer of minder.

Orkestbak

Ook Craig Colclough kwijt zich als Macbeth voortreffelijk van zijn rol. Dan is er natuurlijk nog het koor dat in deze opera van Verdi een grote rol krijgt toebedeeld. Met hun witte pruiken, bloederige gezichten en armen (de vrouwen) en beulskappen (de mannen) zijn ze essentieel in de theatrale visie van Thalheimer.

Maar de echte ster van de avond staat niet op het podium maar in de orkestbak. De Italiaanse dirigent Paolo Carignani toonde zich op de première vrijdagavond een meester in het verklanken van Verdi. ‘Macbeth’ is vintage Verdi, met zijn muzikale bewegingen en tierelantijntjes. Als je een beetje in Verdi thuis bent, weet je welke noot de vorige opvolgt. Maar Carignani bande alle voorspelbaarheid uit de partituur en liet het orkest van Opera Vlaanderen drie uur lang sprankelen.

‘Macbeth’ tot 6 juli in Antwerpen, in het najaar in Gent, www.operaballet.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect