Advertentie

Last Post kreunt onder massatoerisme

©Alexia Mangelinckx

De dagelijkse overrompeling van de Last Post in Ieper bedreigt stilaan de sereniteit van de ceremonie. En dat terwijl de herdenking van WO I pas deze week officieel is gestart en de toeloop dus nog zal toenemen.

‘Dit is nog kalm’, zegt Benoit Mottrie, voorzitter van de Last Post Association, terwijl hij de menigte monstert die zich vanavond onder de Menenpoort in Ieper heeft verzameld. Minstens 300 toeschouwers staan geduldig te wachten. Pas over een halfuur zullen de klaroenblazers de Last Post-melodie laten schallen ter nagedachtenis van de gesneuvelden van de Groote Wereldoorlog. Tegen dan zullen er nog eens honderden kijklustigen zijn bijgekomen. ‘We hebben gemiddeld 700 toeschouwers op een weekdag en tot 2.000 op vrijdag en zaterdag’, vertelt Mottrie. ‘Je kan het niet meer tegenhouden. Ik weet niet waar dit zal stoppen. We zijn een toeristische attractie tegen wil en dank.’

Het mag duidelijk zijn dat de Last Post-ceremonie in Ieper al maanden met een vervelend luxeprobleem zit. De ingetogen plechtigheid vindt al sinds 1 mei 1929 elke avond plaats, met uitzondering van de oorlogsjaren 1940-1944. In de jaren 60 daagden er soms niet meer dan vijf toeschouwers op.

Vandaag dreigt de beklijvende Last Post het slachtoffer te worden van zijn eigen succes. Onlangs nog werd een record gebroken, toen liefst 36 autobussen vol toeschouwers kwamen opdagen voor de plechtigheid van hooguit tien minuten. Het is moeilijk in die omstandigheden de sereniteit te bewaren en tegelijk iedereen de kans te bieden het gebeuren effectief te zien.

Australisch rugbyteam

De bezoekersaantallen van de Last Post zitten al enkele jaren in de lift, maar kregen een flinke boost dankzij de honderdste verjaardag van het begin van de Eerste Wereldoorlog. De media-aandacht voor de herdenking lokt dit jaar talloze toeristen naar de Westhoek en Ieper.

Het aantal bezoekers overtreft zelfs de stoutste verwachtingen van het toeristisch provinciebedrijf Westtoer. Tijdens de eerste vijf maanden van het jaar bezochten volgens Westtoer al 250.000 mensen een oorlogssite in de Westhoek, 70 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Als die evolutie zich doorzet, komt het bezoekersaantal voor heel 2014 uit op 700.000, fors meer dan de 500.000 waarop Westtoer aanvankelijk had gehoopt. Dat die bezoekers soms van ver komen, blijkt uit het bonte gezelschap onder de Menenpoort. Sommigen dragen het bekende gele T-shirt van het Australische rugbyteam. Er is ook een groepje Britse schoolkinderen, dat zich strategisch heeft opgesteld op het voetpad langs de kasseibaan die onder de poort doorloopt.

De beide nationaliteiten zijn niet toevallig: de tienduizenden namen op de poort zijn die van soldaten en officieren van het Britse Gemenebest (meer bepaald het Verenigd Koninkrijk, Australië, Canada en Zuid-Afrika) die in de ‘Ieperboog’ gesneuveld zijn. Mottrie heeft nog enkele bijkomende verklaringen voor de almaar groeiende toeschouwersaantallen. ‘Mensen springen vandaag sneller op het vliegtuig en hebben ook meer vrije tijd. We hebben bovendien een reeks hoge bezoekers gehad, die de Last Post nog meer in de schijnwerpers hebben gezet.’

Het eerste hoog bezoek dat voor een kentering zorgde, waren twee koningsparen. In mei 1966 verschenen koning Boudewijn en koningin Fabiola samen met de Britse koningin Elizabeth II en haar echtgenoot onder de Menenpoort. Dat zorgde voor de nodige media-aandacht, maar dat was nog niets vergeleken met 1985, toen paus Johannes Paulus II de ceremonie een nieuwe boost bezorgde. ‘We werden toen internationaal op televisie uitgezonden’, herinnert Mottrie zich.

Sindsdien kondigen zich wel vaker hoge bezoekers aan. Eind juni nog verzamelden de 28 staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie zich onder de Menenpoort voor een herdenkingsmoment in de marge van een Europese top in Ieper. Wanneer in juli volgend jaar de 30.000ste Last Post zal weerklinken in Ieper, mag Mottrie opnieuw zeker zijn van ruime mediabelangstelling en een heuse volkstoeloop.

Occasioneel gemor

De vraag is of de Last Post Association - de vrijwilligersorganisatie die de ceremonie verzorgt - veel kan doen om de ongemakken van de dagelijkse overrompeling te milderen. De politie van de stad Ieper heeft alvast in samenspraak met de vereniging een verkeersmaatregel genomen: vroeger werd het autoverkeer dat onder de Menenpoort rijdt enkele minuten voor de start van de ceremonie tegengehouden. Sinds kort gebeurt dat al om halfacht, omdat de menigte dan al te groot is.

‘We hebben nu ook vier ‘ceremony assistants’ die een en ander in goede banen leiden en zo de juiste atmosfeer creëren, bijvoorbeeld door op tijd koorden te spannen om de toeschouwers tegen te houden’, vertelt Mottrie. Net voor aanvang van de ceremonie wordt het publiek ook in een korte mededeling gevraagd om ‘de stilte te bewaren en niet te applaudisseren tijdens of na de plechtigheid’.

Maar veel meer kunnen de organisatoren niet doen. De verkoop van een gelimiteerd aantal tickets is geen optie, want de ceremonie moet gratis en niet-commercieel blijven. Er is even aan gedacht een of meerdere grote videoschermen te plaatsen voor het publiek. ‘Maar dat idee hebben we afgevoerd. Het zou afbreuk doen aan de ceremonie. Het zou ook heel wat energie en geld vergen, terwijl wij allemaal vrijwilligers zijn’, aldus Mottrie.

De voorzitter overweegt wel de mededeling voor het publiek nog iets uit te breiden met het oog op het occasioneel lawaai dat ‘honden, kinderen en gsm’s’ veroorzaken. Dat mensen die op de tiende rij staan niets kunnen zien, hoeft dan weer geen probleem te zijn. ‘We zijn hier om te gedenken en te eren’ zegt Mottrie. ‘Iemand die achteraan staat, kan bij het horen van de klanken en het lezen van de namen op de poort evengoed tot bezinning komen. Het gaat erom het gevoel en de geest van de ceremonie over te brengen.’ Het neemt niet weg dat er al eens wordt gemord door toeschouwers die niets kunnen zien.

De Last Post moet in ieder geval traditioneel blijven, vindt Mottrie. ‘We zullen niets aan de ceremonie toevoegen, en er al zeker geen show van maken. De plechtigheid is al bijna 80 jaar dezelfde. Dat is net onze kracht.’

Last Post, Menenpoort Ieper, elke avond om 20 uur.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud