Pasolini brengt Tosca ook niet op andere gedachten

Floria Tosca staat voor een verscheurende keuze als politiebaas Scarpia haar chanteert. De jongens van Pasolini luisteren stil mee.

'Tosca' van Giacomo Puccini is een van de grote operaklassiekers. Een nieuwe versie in De Munt koppelt het werk aan het leven van de Italiaanse filmregisseur Pier Paolo Pasolini. Het is een hobbelig huwelijk.

Zoals vroeger was het nog niet helemaal vrijdagavond bij de première van 'Tosca' in De Munt. De zaalcapaciteit was beperkt tot 200 toeschouwers, de mondmaskers mochten niet af en de drank bleef in de koelkast. Maar de blijdschap overheerste: er is weer opera.

Er heerste ook wel een beetje spanning. De berichten over wat de Spaanse regisseur Rafael R. Villalobos met 'Tosca' uit 1900 van Giacomo Puccini had uitgespookt waren de première vooruitgesneld. De regisseur koppelt de opera aan het leven van de in 1975 vermoorde Italiaanse regisseur Pier Paolo Passolini en diens laatste film 'Salò of de 120 dagen van Sodom'.

Die speelt zich af in de fascistische republiek van Salò. In een villa worden 18 jongeren gruwelijk misbruikt door vier machthebbers. In die orgie van geweld schuilt de band met de opera van Puccini.

De essentie

  • 'Tosca' is een opera van Giacomo Puccini. Hij ging op 14 januari 1900 in Rome in première.
  • Het verhaal draait rond machtsmisbruik, chantage en brutaliteit.
  • De nieuwe productie in De Munt wordt geregisseerd door de Spanjaard Rafael R. Villalobos.
  • Hij koppelt de opera aan de Italiaanse filmregisseur Pier Paolo Pasolini.
  • Het orkest is door de coronamaatregelen teruggebracht tot 30 musici.

Ook daar gaat het om chantage, machtsmisbruik, de dominantie van het katholicisme en onversneden sadisme. Floria Tosca is een actrice, verliefd op de schilder Mario Cavaradossi. Het zijn woelige tijden in Rome, waar republikeinen en monarchisten een strijd op leven en dood voeren.

Als de republikeinse leider Cesare Angelotti uit de gevangenis ontsnapt, wordt hij geholpen door de schilder. Hij deelt het geheim met Tosca. De Romeinse politiebaas Scarpia laat de schilder arresteren en folteren. Hij biedt Tosca een uitweg: slaap met mij en de schilder komt vrij. Indien niet, wordt hij geëxecuteerd.

Bewonderenswaardig

Het is bewonderenswaardig dat regisseurs een operaklassieker nieuw leven willen inblazen met een hoogst persoonlijke visie. Villalobos heeft heel goed nagedacht over zijn strategie. Ze is gewaagd en de regisseur is consequent. Dat verdient alle respect. Het manco aan zijn 'Tosca' is dat hij Pasoloni en Pucini naast elkaar zet, maar emotioneel geen verbinding maakt. Villalobos toont overduidelijk waar hij naartoe wil, maar je voelt het zelden tot nooit. Het blijft te veel bij een intellectuele oefening.

De kerkbeelden uit het eerste bedrijf zijn na de pauze vervangen door vier grote foto's van naakte mensen. Bij het begin van het tweede bedrijf verschijnt op het scherm dat het verhaal zich in Rome 1975 afspeelt. Wanneer Scarpia aan Tosca zijn pervers voorstel doet, zitten en liggen vier blote jongens op de scène. Pasolini en Puccini worden in één beeld gevangen. Het is best mooi, maar toch vraag je je voortdurend af of al die ingrepen een andere en nieuwe invulling aan 'Tosca' geven.

Er is weinig echte toegevoegde waarde. Dat is ook bijna onmogelijk. 'Tosca' is ijzersterk als opera, een rollercoaster van emoties. Je kijkt en luistert ontzet naar de sinistere Scarpia. Je voelt de wanhoop en moorddadige strijdlust van Tosca. Daar kan niets hedendaags tegen op, wat je als regisseur ook probeert. Zelfs niet als je de opera koppelt aan een van de grootmeesters uit de Italiaanse cinema.

Het manco aan de adaptatie van de Spaanse regisseur Rafael R. Villalobos is dat hij Pasoloni en Puccini naast elkaar zet, maar emotioneel geen verbinding maakt.

Pasolini is in de productie een echt maar zwijgzaam personage. Hij loopt af en toe op het podium rond. Een aria wordt weleens aan hem gericht. In de talloze vergaderingen die aan de opera voorafgingen, is het ongetwijfeld instemmend onthaald als een geweldige vondst. Maar het heeft ook iets artificieels. Opnieuw.

Is deze 'Tosca' dan mislukt? Toch niet. Muzikaal is het een bijzondere voorstelling. Door de coronamaatregelen is het orkest teruggebracht tot 30 musici. De dirigent Alain Altinoglu maakte daar geen punt van. De power van het orkest is misschien wat minder, de subtiliteit van de partituur komt wat meer tot uiting. Alsof je elk instrument afzonderlijk beter hoort omdat het volume lager ligt.

Puccini, die in 1903 als een van de eerste beroemdheden ter wereld een zwaar auto-ongeval meemaakte, hanteert in 'Tosca' heel wat leidmotieven en een erg veelzijdige orkestratie. Maar hij is altijd de componist van de stem gebleven. Dat is in 'Tosca' niet anders.

Voor elke sopraan is de titelrol een van de grootste uitdagingen uit het hele repertoire. Puccini vraagt niet alleen veel van de stem, Floria Tosca ondergaat in twee uur een breed uitwaaierend scala van menselijke emoties. Je moet als sopraan ook uitzonderlijk goed kunnen acteren. Op de première deed de Griekse sopraan Myrto Papatanasiu dat vreselijk goed. Zo goed dat je bijna het podium wilde oplopen, Pasolini wegduwen en Floria Tosca ervan weerhouden de afgrond in te springen. Haar schilder achterna.

'Tosca' tot 2 juli in De Munt, www.demunt.be



Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud