'Cardillac': Toen de moordende goudsmid een malloot bleek te zijn

Je kijkt in ‘Cardillac’ naar twee verschillende werelden die niet met elkaar communiceren. ©Annemie Augustijns/OperaBalletVlaanderen

De Duitse componist Paul Hindemith schreef in 1926 de geweldige opera ‘Cardillac’. Het werk wordt nog zelden opgevoerd. Opera Vlaanderen vult die lacune op. Met gemengd succes.

De openingsscene van ‘Cardillac’ is veelbelovend. Film en theater in één beeld gevangen. In zwart-wit-grijs beelden lopen bange en opgewonden burgers midden jaren 20 in de straten van Parijs door elkaar. Er is weer een moord gebeurd. Het lijkt het begin van een spannende Hollywoodmisdaadfilm uit de jaren 50. Alleen Humphrey Bogart ontbreekt. Of Gary Grant. Marlene Dietrich kon ook nog.

Het beeld wordt achteraan op het podium verstoord door een vreemd uitgedoste man. Het is de goudsmid Cardillac, het uiterst onaangename hoofdpersonage. Hij is, weten we al snel, de seriemoordenaar van dienst. Cardillac (rol van Simon Neal) kan geen afstand doen van zijn briljante creaties. Wanneer iemand een juweel koopt, gaat de goudsmid snel de koper achterna, vermoordt hem en neemt zijn juweel weer mee. De politie staat voor een raadsel.

Het hoofdpersonage Cardillac lijkt in een verkeerd gekozen opera te zijn terechtgekomen.

Het midden van het podium kleurt rood. Het is de brandende kamer, een speciale rechtbank voor speciale misdaden. Het zijn prachtige beelden waarop regisseur Guy Joosten het publiek tracteert.

De forse koormuziek, de felle klanken, de opzwepende ritmes van Hindemith laten het beste vermoeden. Je merkt dat dirigent Dmitri Jurowski fan is van de modernistische muziek van de Duitse componist. Geen echte aria’s en duetten, veeleer gezongen theater, maar dan van het soort dat nooit saai wordt. In de partituur schuilen voortdurend muzikale details die je verrassen. Niet toevallig was Hindemith een fan van de barokopera.

Paaldansen

Dan maken we live een moord mee. Een femme fatale krijgt een man zover een juweel van Cardillac voor haar te kopen. Ze verleidt hem zelfs met een paaldans. Dat gebeurt zo stuntelig en ongeïnspireerd dat alle spanning door de vingers wegglipt. Het koppel wordt door Cardillac vermoord. Uiteraard.

Wat volgt, is geen misdaadverhaal meer, maar een psychologisch drama waarin de relatie tussen Cardillac en zijn dochter, die het hof wordt gemaakt door een politieman, centraal staat. Weg is de spanning van de film noir.

Joosten zet Cardillac neer als een malloot die je in zijn waanzin niet ernstig kan nemen. Je kijkt naar twee verschillende werelden die niet met elkaar communiceren. De goudsmid lijkt wel in een verkeerd gekozen opera te zijn terechtgekomen. Je zou het anachronisme nog kunnen beschouwen als een uiting van de tijdloosheid van de gekwelde psyche van een dolgedraaide artiest. Maar het roept toch vooral irritatie op in plaats van begrip of mededogen. In het werk van Hindemith zit ook veel verborgen en openlijke erotiek, maar aan erotisch raffinement ontbreekt het in de nieuwe productie.

Clichés

In de opera zitten net iets te veel clichés om te blijven boeien. De Joodse goudhandelaar die eruitziet zoals Joodse handelaars in strips. Kaal, lange baard en een brilletje. De goudcreaties die uit de lucht komen gevallen en het atelier van Cardillac moeten voorstellen. Het oogt allemaal te gemakkelijk.

De grote verdienste van Opera Vlaanderen is dat hij deze eerste opera van Hindemith (1895-1963) opnieuw op de planken brengt. Joosten heeft de afgelopen dertig jaar prachtige opera’s gemaakt voor de opera van Antwerpen en De Munt. Met ‘Cardillac’ kondigde hij zijn afscheid voor het Belgische publiek aan. Hoe goed de muziek ook is, het is een afscheid in mineur. Het slotbeeld vat de opera perfect samen. Het doek is al naar beneden. Cardillac staat ervoor, spot op hem gericht. Hij knipoogt. Alsof hij The Joker uit ‘Batman’ is. Maar die associatie heeft hij helaas nooit kunnen waarmaken.

‘Cardillac’ loopt tot 12 februari in Antwerpen, daarna in Gent. www.operaballet.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content