portret

Eenzame bestrijder van bullshit zwaait af

Na zestien jaar ‘The Daily Show’ gepresenteerd te hebben, zwaait Jon Stewart vanavond af. Anderhalf decennium lang was de meestersatiricus een zeldzame maatstaf van gezond verstand op het Amerikaanse scherm.

Het Amerikaanse publieke debat verkeert onophoudelijk in een staat van ophef. Altijd is er een nieuwe reden voor controverse, niet zelden in het leven geroepen door de nieuwskanalen zelf, die dan over de controverse berichten als was die nieuws. Het is een cyclus die zichzelf voedt in een landschap van hopeloos gepolariseerde politiek en gekleurde en op sensatie beluste media.

Enkele uitzonderingen weten dat refrein te doorprikken. Zestien jaar lang was Jon Stewart wat dat betreft een zekerheid. Nadat hij in februari al zijn afscheid aankondigde, is de meestersatiricus vanavond voor de laatste keer de gastheer van ‘The Daily Show’, zijn als fake nieuws-programma verpakte kijk op de wereld die voor veel Amerikanen een geloofwaardiger bron van informatie is geworden dan wat de echte zenders serveren. ‘Is Jon Stewart de betrouwbaarste man in Amerika?’, vroeg The New York Times in 2008 al. ‘Vaarwel aan de laatste eerlijke nieuwsman’, schrijft Rolling Stone.

Jon Stewart over CNN en de berichtgeving over het vermiste vliegtuig MH370

Het recept was bedrieglijk simpel. Door een collage van tv-fragmenten te voorzien van een mix van uitermate snedig en slim commentaar, gekke bekken en een aanstekelijke mimiek legde hij vakkundig de hypocrisie van het moment bloot. Daarbij spaarde Stewart niemand. Elk programma sloot hij af met een praatgast, soms een celebrity maar meestal de auteur van een nieuw boek. Het geheel was een zeldzame combinatie van informatie en entertainment, vier keer per week, van maandag tot donderdag.

Stewart begon aan ‘The Daily Show’ als comedian, maar zwaait af als veel meer dan dat. Hij groeide uit tot een cultureel commentator. Misschien was hij zelfs op zijn best als er van humor geen sprake was, zoals onlangs na de moordpartij op negen zwarte kerkgangers in Charleston. ‘Ik heb mijn werk niet gedaan, ik heb geen grappen voor u’, begon Stewart zijn show. ‘Ik heb alleen maar droefheid, omdat we opnieuw in de afgrond moeten kijken van het losgeslagen geweld dat we elkaar aandoen, in de kern van een gapende raciale wonde die maar niet wil genezen, maar waarvan we doen alsof ze niet bestaat.’

©AFP

Of zijn lange monoloog na de terreuraanslagen van 11 september 2001 in New York. ‘Ik keek vanaf mijn appartement uit op het World Trade Center. En nu is het weg. Ze hebben het aangevallen, dit symbool van Amerikaans vernuft en kracht, van arbeid en verbeelding en handel. Het is weg. Maar weet je wat mijn zicht nu is? Het Vrijheidsbeeld. Daar kan je niet tegen op.’

Obama was meermaals te gast bij Stewart. De laatste keer was enkele dagen geleden.

Stewart doorprikte elke vorm van onzin, of die nu uit linkse of uit rechtse hoek kwam. Dat hij Democratisch gezind is, is geen geheim. Dat hield hem niet tegen om ook bijzonder kritisch uit de hoek te komen voor Barack Obama. ‘Meer dan dat hij voor links was, was Stewart vooral tegen bullshit’, schrijft David Remnick, de hoofdredacteur van The New Yorker. Legendarisch zijn de fragmenten waarin Stewart de propaganda van het conservatieve kanaal Fox News fileert. Stewart bestempelde de zender steevast als Bullshit Mountain.

‘The Daily Show’ is niet van Stewart alleen. Een team van ‘correspondenten’ en schrijvers stelt elke dag de aflevering samen. ‘Ik moet gewoon met mijn smoel op tv’, zei Stewart ooit. Dat team van medewerkers bleek een enorme kweek-vijver voor komisch talent. Onder meer Stephen Colbert, John Oliver, Steve Carell en Trevor Noah - de opvolger van Stewart als presentator - zijn alumni van ‘The Daily Show’.

Jon Stewart vertrekt net nu de presidentsverkiezingen op kruissnelheid komen, exact het soort momenten waarop iedereen op hem rekent voor humor en gezond verstand.

Ironisch genoeg vertrekt Jon Stewart net nu de nood hoog is. De presidentsverkiezingen van volgend jaar komen op kruissnelheid, met op dezelfde avond als Stewarts afscheid een eerste debat tussen Republikeinse kandidaten. Donald Trump, bij Daily Show-kijkers beter bekend als Fuckface Von Clownstick, voert de peilingen aan. Exact het soort momenten waarop iedereen rekent op Jon Stewart voor humor en gezond verstand. Het zal zonder hem moeten.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content