Meer antiheld dan superheld

©rv

Met een adaptatie van de stripklassieker ‘Watchmen’ krijgt de Amerikaanse betaalzender HBO eindelijk zijn eerste echte superheldenreeks. Al is de tv-serie, net als het boek, meer een afrekening met dan een ode aan de gemaskerde wreker.

Vraag tien stripfanaten naar de beste comic aller tijden en de kans is groot dat ze alle tien ‘Watchmen’ noemen. De stripreeks van scenarist Alan Moore en tekenaar Dave Gibbons, in 1986 in twaalf delen uitgegeven, geldt als de goudstandaard van het beeldverhaal, de ‘Citizen Kane’ van de comic. De geschiedenis van de strip is op te delen in een periode voor en een periode na ‘Watchmen’.

Oscarwinnaars en Nine Inch Nails

De cast van ‘Watchmen’ weerspiegelt de tomeloze ambitie van HBO. Oscarwinnares Regina King schittert als de politieagente Angela Abar, die ’s nachts de straten afdweilt als haar alter ego Sister Night. Oscarwinnaar Jeremy Irons speelt een excentrieke eenzaat. En ook topacteurs als Tim Blake Nelson, Jean Smart en Don Johnson mogen hun duivels ontbinden. Voor de soundtrack huurde HBO de Nine Inch Nails-leden Trent Reznor en Atticus Ross in, die de reeks laten baden in donkere synthklanken. Het duo werkte eerder samen aan onder meer de soundtrack van ‘The Social Network’ - waarvoor ze een Oscar kregen - en ‘The Girl With the Dragon Tattoo’ - goed voor een Grammy.

U hoeft ons niet op ons woord te geloven. Toen Time Magazine in 2010 een lijst van de beste honderd Engelstalige romans aller tijden opstelde, kreeg ‘Watchmen’ er als enige strip een plaats in. Het zegt iets over de literaire ambities die Moore zijn magnum opus meegaf. Waar strips tot dan vooral gingen over eendimensionale superhelden die de strijd met het kwaad aanbonden, toonde hij dat het medium zich voor zoveel meer liet leent.

De stripreeks schetst een alternatieve geschiedenis van de Verenigde Staten ten tijde van de Koude Oorlog, waarin gemaskerde helden bestaan, de Amerikanen de oorlog in Vietnam wonnen en Richard Nixon nog altijd president is. Tegen een achtergrond van nucleaire dreiging en sociale onrust wordt een groepje uitgerangeerde en getroubleerde superhelden weer tot actie gedwongen nadat een van hen een gewelddadige dood is gestorven. Met die elementen weeft Moore een verhaal ineen dat psychologische diepgang en morele vraagstukken aan opwindend entertainment koppelt.

Gedurfd

Dat HBO zich aan een adaptatie voor televisie waagt, is gedurfd. De betaalzender mag dan niet vies zijn van diepgravende reeksen, de vertelstructuur van ‘Watchmen’ laat zich moeilijk naar het scherm vertalen. Vraag dat maar aan regisseur Zack Snyder, die in 2009 een poging tot verfilming deed. Hoewel hij minutieus het gelaagde verhaal van Moore probeerde te volgen, oogt zijn film toch vooral als een gestileerd ballet van brutaal geweld. En laat het boek nu net zijn bedoeld als aanklacht tegen onze fixatie op hersenloze spierbundels.

Het verklaart waarom Moore niets te maken wil hebben met adaptaties van zijn werk. ‘Wat we op papier zetten in ‘Watchmen’ zou er vreselijk, op sensatie belust of hoogst onaangenaam kunnen uitzien als je het interpreteert via het medium cinema’, zei hij ooit in The Guardian. ‘Bij de regels op papier is de lezer zelf de baas over zijn ervaring. Het is een tableau vivant. Dat schept enige afstand. Dat is helemaal anders als je er tegen 24 frames per seconde door wordt gesleurd.’

Hedendaagse polarisering

De weerstand van de bedenker maakt de ambities van HBO alleen gedurfder. Al speelt de zender het ook wat op veilig door in zijn ‘Watchmen’ voor een radicaal andere aanpak te kiezen dan Snyder. De reeks van scenarist en producer Damon Lindelof, bekend van ‘Lost’ en het veelgeprezen ‘The Leftovers’, maakt alleen gebruik van het universum dat Moore en Gibbons in hun boek creëerden, zonder aan de strip zelf te raken.

Onze creatie moet resoneren met de frequentie van Trump, Johnson en Poetin, en het paard waarop die laatste graag in bloot bovenlijf rondrijdt.
Damon Lindelof
producer

De scenarist zegt voort te bouwen op Moores werk zoals het Nieuwe Testament voortbouwde op het Oude. ‘Maar waar de creatie van Moore specifiek was voor de jaren tachtig van Reagan, Thatcher en Gorbatsjov, moet de onze resoneren met de frequentie van Trump, Johnson en Poetin, en het paard waarop die laatste graag in bloot bovenlijf rondrijdt’, schreef Lindelof in een open brief aan ‘Watchmen’-fans.

Om dat te bereiken verplaatste Linde-lof de actie naar Tulsa, Oklahoma, 34 jaar na de gebeurtenissen in het boek. De stad in het zuiden van de VS draagt - ook in het echt - de littekens van brutaal raciaal geweld. De reeks trapt af met een bloedbad in het Tulsa van de jaren dertig, waar de Ku Klux Klan een slachtpartij aanrichtte in een economisch florerende zwarte wijk. Dat echt gebeurde drama zindert decennia later nog na, ook in het Tulsa van ‘Watchmen’. Fictie en non-fictie worden zo minutieus verweven.

Maskers

In Lindelofs Tulsa woedt al jaren een strijd tussen de politie en The Seventh Kalvary, een Ku Klux Klan-achtige bende die het op zwarte politieagenten heeft gemunt. De bendeleden verstoppen zich achter maskers van Rorschach, een van de gemaskerde wrekers uit het boek van Moore. Om met die gemaskerde dreiging om te gaan heeft de politie beslist ook haar identiteit te verbergen.

De trailer van 'Watchmen'.

De angst voor een nucleaire holocaust vervangen door de hedendaagse polarisering blijkt een geniale zet. Terwijl Snyder de geest van ‘Watchmen’ uit het oog verloor door krampachtig aan het verhaal vast te houden, slaagt Lindelof er met zijn originele scenario wel in Moores moreel ambigue toon te vatten op een scherm. HBO’s ‘Watchmen’ mag dan inhoudelijk nog weinig met de stripreeks te maken hebben, het stelt gelijkaardige vragen. Wat drijft iemand om zich te verstoppen achter een masker? Valt het te rechtvaardigen? En welke valkuilen brengt een verborgen identiteit met zich mee?

Wie van klassieke superheldenreeksen houdt, zal in ‘Watchmen’ niet echt zijn gading vinden. De reeks is eerder een donkere reflectie op onze hedendaagse obsessie met superhelden - ‘een culture catastrofe’, aldus Moore - dan een verering van het genre. Meer antiheld dan superheld. Maar in de afleveringen die al aan de pers zijn vrijgegeven, kondigt de serie zich wel aan als een razend ambitieus drama met een hoog entertainmentgehalte. Voorkennis is niet noodzakelijk, maar helpt om de knipogen te ontwaren die Lindelof in zijn scenario verwerkte.

De kans is klein dat Moore zich zondagavond voor zijn tv nestelt om te zien wat HBO met zijn levenswerk heeft gedaan. Maar doet hij het toch, dan zou hij weleens instemmend kunnen knikken.

‘Watchmen’ is vanaf zondagnacht te bekijken via Telenet Play.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n