Wat als de president alle Joden buiten wil

John Turturo (rechts) als charismatische rabbijn in 'The Plot Against America', een HBO-miniserie gebaseerd op het boek van Philip Roth.

Wat krijg je als de makers van ‘The ­Wire’ een meesterwerk van de Amerikaanse schrijver Philip Roth onder ­handen nemen? De miniserie ‘The Plot Against America’ is even huivering­wekkend als de magistrale roman.

De ‘America first’-boodschap van de Amerikaanse president Donald Trump heeft een beruchte geschiedenis. Het was de slogan van een conservatieve drukkingsgroep die van mening was dat de Verenigde Staten buiten de Tweede Wereldoorlog moesten blijven. De rechtse zakenman Charles Lindbergh, beroemd geworden omdat hij in 1927 als eerste de Atlantische Oceaan was overgevlogen, was een van de grote figuren van die beweging. 

De officiële trailer van de miniserie 'The Plot Against America'.

In zijn magistrale roman ‘The Plot Against America’ uit 2004 liet de Amerikaanse schrijver Philip Roth (1933-2018) niet Franklin D. Roosevelt, maar Lindbergh de presidentsverkiezingen van 1940 winnen. Niet alles in de alternatieve geschiedenisroman was fictie. De luchtvaartondernemer bezocht nazi-Duitsland en werd er hartelijk ontvangen door Adolf Hitler.

Zijn sympathieën voor de nazi’s maakten van Lindbergh de schrik van veel Amerikaanse Joden, ook het Joodse gezin uit New Jersey dat Philip Roth in ‘The Plot Against America’ opvoerde en waarvoor zijn eigen gezin model stond. Het boek was zo geniaal omdat Roth zijn verhaal vertelde alsof hij de gebeurtenissen doormaakte als kleine, bange jongen in een Joods gezin, en omdat de vertelling huiveringwekkend nauw bij de realiteit aansloot. Met Trump kregen de Amerikanen effectief een zakenman als president die scharrelt met nationalisme en xenofobie.

De tv-reeks is net als het boek overdonderend als ­gecombineerd familieportret en politieke thriller.

Zijn verkiezing wakkerde de belangstelling voor de magistrale roman opnieuw aan. En dat zal nu weer gebeuren, want ‘The Plot Against America’ is eindelijk ;verfilmd. En niet door de minste. David Simon, de man achter de spraakmakende televisiereeks ‘The Wire’, verwerkte het boek in een zesdelige miniserie voor HBO. Roth was op de hoogte van de tv-adaptatie.

Simon ontmoette hem één keer. ‘Ik was zo zenuwachtig dat je geen speld uit mijn gat had kunnen trekken met een tractor.’ Roth zei tijdens die ontmoeting niet veel. Hoewel hij ‘The Wire’ nooit gezien had, had hij het volste vertrouwen in een goede afloop. Toen Simon voorzichtig suggereerde het einde te veranderen omdat hij vreesde dat het boekeinde minder goed zou werken op televisie, doorbladerde Roth de laatste pagina’s van het exemplaar van ‘The Plot Against America’ dat op zijn schoot lag en zei hij kurkdroog: ‘Dat is jouw probleem, vriend.’ Met andere woorden: doe maar.

Ontzettend bang

In het boek verdwijnt Lindbergh op een vlucht met een van zijn toestellen en wordt alles weer min of meer normaal in Amerika. Het einde van de tv-adaptatie is minder hoopgevend. ‘Denk je dat we back to normal kunnen gaan na Trump? Ik niet. Ik ben ontzettend bang’, zei Simon onlangs.

Voorts is de serie een getrouwe weergave van het boek. We zien hoe het racisme wild om zich heen grijpt. Het grootste verschil is dat het gezichtspunt is opengetrokken van de zevenjarige Phil naar alle leden van zijn Joodse familie. De tante van Phil - geslaagde comeback van Winona Ryder - wordt net als in het boek verliefd op een Joodse rabbijn die een aanhanger van Lindbergh is. John Turturro, magnifiek als rabbijn, was bevriend met Roth. Hij geloofde aanvankelijk niet dat een complex boek als ‘The Plot Against America’ zou werken op tv. Hij zat er helemaal naast. De reeks is net als het boek overdonderend als gecombineerd familieportret en politieke thriller over de nare gevolgen van rechtspopulisme en xenofobie voor een democratie. Ook vandaag nog.

‘The Plot Against America’ is vanaf 16 maart te zien op Telenet Play & Play More.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud