Advertentie

Thuiswerk zet werknemers aan de prikklok

©Bloomberg

Lang gold het als een oubollig instrument voor wantrouwige werkgevers, maar nu thuiswerk de norm is, blijkt de prikklok helemaal terug. Is het een controlesysteem of een manier om werk en privé beter gescheiden te houden?

Er loopt dezer dagen druk overleg tussen de vakbonden en de directie bij Colruyt. Niet over loon of werkdruk, maar over thuiswerk en hoe dat georganiseerd moet worden voor de 4.000 mensen die niet in de winkels, op de baan of in de magazijnen van de distributiegroep werken.

Het is een kleine revolutie dat Colruyt na jaren tegenstand thuiswerk wil toelaten. De directie vreesde dat de scheiding tussen werk en privé te veel zou verwateren, en medewerkers daar niet gelukkiger van zouden worden. Een deel van de discussie is of en hoe de prikklok – nog zo’n traditie bij Colruyt – moet blijven bestaan voor de thuiswerkers of vervangen wordt door een systeem van ‘outputgericht werken’.

Als de prikklok blijft bestaan bij de groep, is Colruyt lang niet de enige. Uit onderzoek van Protime, de grootste speler in tijdsregistratie in de Benelux, blijkt dat 45 procent van 1.000 ondervraagde thuiswerkende Vlamingen op een of andere manier ‘zijn uren bijhoudt’. De groei van het Belgische Protime spreekt ook boekdelen. Het heeft 350 werknemers en vestigingen in alle buurlanden. Het groeit 20 procent per jaar, nog versneld door corona. De software wordt gebruikt door 400.000 werknemers in 5.000 organisaties in 39 landen.

De essentie

  • Door thuiswerk neemt de interesse voor tijdregistratie bij werkgevers toe.
  • Door werknemers wordt het vaak nog gezien als een controlemiddel, maar het kan net zo goed ingezet worden om privé en werk van elkaar gescheiden te houden.
  • Tijdregistratie kan helpen om het risico op burn-out te detecteren, maar het fenomeen is veel sterker gekoppeld aan de jobinhoud en de mate van autonomie die een werknemer heeft.

Maar is een prikklok of de digitale versie ervan op een computer, een mobiele app of een Excel-tabel, niet iets van het verleden? En staat de invoering ervan voor thuiswerkers niet haaks op de vrijheid van thuiswerk, waarbij het gepresteerde werk primeert op het aantal gewerkte uren? Zowat twee op de drie thuiswerkers zien tijdsregistratie als een controlemiddel van hun werkgever.

Als een hartslagmeter

Het is volgens Peter s’Jongers, de CEO van Protime, een heel enge manier om naar tijdsregistratie te kijken. ‘De prikklok is in het industriële tijdperk bedacht om de aanwezigheid van arbeiders te controleren. In sectoren met hele lage marges, zoals in supermarkten of de horeca, is het belangrijk om op een bepaald moment niet te veel mensen aan de slag te hebben. En dus is de tijdsmeting er heel relevant om je rendabiliteit te bewaken.’

‘Maar voor kenniswerkers is tijdsregistratie zoals een hartslagmeter bij het sporten: je loopt er niet harder door, maar het geeft inzicht in hoe gezond en efficiënt je aan het lopen bent. Je kan eruit afleiden of mensen tijdig hun vakantie opnemen, hoeveel uren ze besteden aan bedrijfsopleiding, hoe de verhouding tussen thuis- en kantoorwerk ligt, of hoeveel iemand in team werkt.’

Tijdsregistratie stelt werknemers in staat soepel om te gaan met het begin- en einde van de werkdag. Maar ook om te zien als iemand in het rood gaat en te veel uren klopt.
Peter s'Jongers
CEO Protime

De data van de tijdsregistratie worden niet alleen naar de teamleider, maar ook naar de werknemer gestuurd. ‘Dat stelt hen in staat soepel om te gaan met het begin- en einde van de werkdag’, zegt s’Jongers. Het is ook mogelijk om over een langere periode bij te houden hoeveel iemand gewerkt heeft. 'Heeft iemand op de middag niet meer de energie, dat stopt hij met werken. Drie dagen later kan hij dan een avondje doorwerken.'

‘Natuurlijk zal je het ook zien als iemand zijn uren niet doet’, geeft s’Jongers toe. ‘Maar het dient bij onze klanten in de eerste plaats om te hoge werkdruk te detecteren. Je kan zien als iemand in het rood gaat en te veel uren klopt. Een werkgever die daar niet mee bezig is, loopt een risico op meer burn-out onder zijn mensen.’

Burn-out

61 procent van de thuiswerkers die hun werktijd registreren, vindt dat het hen helpt werk en privé beter gescheiden te houden. Maar tijdsregistratie om stress en burn-outs te bestrijden, zo ver zou Lode Godderis niet willen gaan. Hij is professor arbeidsgeneeskunde en expert in preventie op het werk aan de KU Leuven. ‘Burn-outs zijn niet zozeer gelinkt aan lange dagen, maar aan drie andere factoren: is er een goede match tussen de jobinhoud en je talenten en interesses, heb je voldoende autonomie en controle over je werk en krijg je voldoende appreciatie van je leidinggevende en collega’s?'

'Prikklok is geen controlemiddel'

Bij Universitas, een kleine digitale drukkerij in Schoten, hanteert eigenaar en CEO Tom Van Uffelen al 12 jaar een prikklok voor zijn 30 mensen in de productie. ‘Voor mij is het vooral een managementinstrument om te detecteren in welke divisie er te veel of te weinig werk is.’

Is het dan niet ook een controlemiddel? ‘Daar heeft het voor mij niets mee te maken. Als iemand om 9.30 uur binnenkomt, maakt me dat niet uit. Het werk moet gewoon gebeuren. Omdat we een digitale drukkerij zijn, weten we niet op voorhand of er op vrijdag 3 miljoen printjes besteld worden of 10 miljoen. Maar tegen maandag moeten die er wel liggen. Onze mensen weten dat flexibiliteit onze troef is om ons te onderscheiden van de concurrentie, en die werkt voor mij in twee richtingen. Mensen die er de kantjes aflopen worden snel op de vingers getikt door hun collega’s. Ik zie ook wat er gebeurt op de werkvloer. Daar heb ik geen tijdsregistratiesysteem voor nodig.’

'Belangrijk is wat je doet met de data uit tijdregistratie', zegt Godderis. 'Gebruikt de werkgever ze om zijn werknemers te controleren – de negatieve invulling - of worden ze gebruikt door de werknemers om zelf overzicht en controle te houden over zijn werktijd?’

Het is wel degelijk een risico dat thuiswerk leidt tot langere dagen, zoals de Colruyt-directie vreesde. In het onderzoek van Protime zegt driekwart van de ondervraagden het gevoel te hebben dat hun werk- en privétijd op een thuiswerkdag meer in elkaar overvloeien dan als ze op kantoor werken. Bovendien geeft 17 procent aan dat de werkdag vroeger begint en dat ze later hun laptop dichtklappen.

Dat toont ook wetenschappelijk onderzoek, zegt Godderis. ‘Uit meerdere studies, in de VS en in Europa, blijkt dat thuiswerkers meer uren kloppen dan als ze naar het werk rijden. Het komt erop neer dat de reistijd werktijd is geworden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud