Advertentie
Advertentie

Wie wil dat werk nog doen?

D’Arta in Ardooie: ‘Soms hebben we op korte termijn 15 tot 20 tijdelijke medewerkers nodig. Die vinden we amper.’ ©Brecht Van Maele

Hoe kunnen bedrijven nog groeien als ze de mensen niet vinden om de jobs te doen? De plots boomende economie stelt ondernemers voor haast existentiële vragen. Lessen uit West-Vlaanderen, waar het werklozenreservoir is uitgeput.

Ongezien hoog.’ Dat zegt afgevaardigd bestuurder Philippe De Veyt over de 40 vacatures bij Lecot. De groothandelaar in metaalwaren, waar zo’n 650 mensen werken, is op zoek naar magazijniers, verkopers voor in winkelpunten en meer dan tien digitale profielen. ‘Niet alleen het aantal verontrust, maar ook het feit dat de vacatures zolang blijven openstaan.’

Het verbaast De Veyt niet dat de West-Vlaamse afdeling van de werkgeversorganisatie Voka deze week alarm sloeg. West-Vlaamse bedrijven schreeuwen om arbeidskrachten, klonk het in een persbericht. ‘Volgens onze berekeningen zijn in eerste instantie ongeveer 42.000 extra werkenden nodig om het volle potentieel van onze bedrijven op korte termijn te kunnen benutten’, zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder Voka - Kamer van Koophandel West-Vlaanderen. De recentste cijfers (2020) van Steunpunt Werk leren dat het aantal werklozen in de provincie niet volstaat om aan de vraag te voldoen.

Jobkoorts

Rekruteren, solliciteren en werken na de pandemie

De Tijd ontleedt drie weken lang het corona-effect op de arbeidsmarkt. Met veel getuigenissen en nieuwe data. Volg alles op tijd.be

De 42.000 extra medewerkers zijn volgens Voka trouwens lang niet voldoende. ‘Tegen 2030 hebben we 77.000 extra werkkrachten nodig in de provincie’, klinkt het. Dat lijkt overeen te stemmen met projecties van Steunpunt Werk. Daaruit blijkt dat West-Vlaamse bedrijven tussen 2023 en 2028 meer dan 76.000 55-plussers moeten vervangen. Dat is een verdubbeling in vergelijking met de periode 2003-2008.

Busje richting Ardooie

‘We kennen de demografische prognoses al 25 jaar. En toch werden we niet geholpen, integendeel. Toen het grensarbeiderstatuut werd afgeschaft, zagen we de bui hangen’, zegt Gert Thienpont, hr-directeur bij LVD in Gullegem, over de nijpende situatie in West-Vlaanderen. ‘De komende vijf tot tien jaar moet ik een kwart van de 400 medewerkers bij LVD in Gullegem vervangen, omdat die mensen met pensioen gaan. Dan moet je weten dat ik de voorbije jaren al een vijfde heb vervangen.’

LVD is een familiebedrijf met wereldwijd 2.000 medewerkers. Het maakt precisiemachines voor plaatbewerkingen, zoals laseren, plooien en uitdrukken. Het is wereldwijd technologisch marktleider en heeft klanten als Boeing, Airbus, Volvo, Daimler, Electrolux en General Electric. Op dit moment zijn er 20 vacatures, en die krijgt het bedrijf amper ingevuld. ‘Onze complexe machines vergen steeds sterker gekwalificeerde medewerkers.’ Waar LVD tien jaar geleden vijftien tot twintig sollicitaties binnenkreeg per vacature, moeten Thienpont en zijn team het stellen met amper een derde daarvan. ‘De helft als we geluk hebben.’

Toen het grensarbeiderstatuut werd afgeschaft, zagen we de bui hangen.
Gert Thienpont
Hr-directeur van LVD

Het diepvriesgroentebedrijf D’Arta uit Ardooie heeft op dit ogenblik maar zeven vacatures, maar ze houden er hun hart vast. ‘We voelen de hete adem van de krapte in onze nek’, zegt hr-directeur An Vandenberghe. ‘Van half augustus tot begin september was het alle hens aan dek voor de verwerking van bonen. Op zulke momenten hebben we op korte termijn 15 tot 20 tijdelijke medewerkers nodig. Die vonden we nauwelijks.’

D’Arta mikt in de eerste plaats op medewerkers die maximaal 20 tot 30 minuten moeten rijden om op het werk te geraken. ‘Veel verder heeft geen zin.’ Het absurde is dat concurrenten van het diepvriesgroentebedrijf op piekmomenten een beroep doen op Poolse krachten. Die zitten meer dan twaalf uur in een busje richting West-Vlaanderen.

Vervaeke in Ruiselede: ‘Wie een beetje handig is en wil werken is welkom bij ons.’ ©Brecht Van Maele

Boerenverstand

Wie in de arbeidsmarktcijfers van West-Vlaanderen duikt, schrikt niet dat bedrijven amper reacties krijgen op vacatures. In 2019 waren er per openstaande vacature maar drie niet-werkende werkzoekenden beschikbaar in West-Vlaanderen tegenover het Vlaamse gemiddelde van 3,8. Demografische gegevens leren dat de bevolking op arbeidsleeftijd nergens in Vlaanderen zo snel daalt als in West- Vlaanderen. Bovendien stromen jongeren steeds later de arbeidsmarkt in. ‘De pandemie heeft die situatie heel even doen vergeten’, zegt Sarah Vansteenkiste, coördinator van het onderzoekscentrum voor arbeidsmarktmonitoring aan de KU Leuven en van Steunpunt Werk. ‘Nu de economie weer aantrekt, komen bedrijven massaal handen tekort.’

Als er amper werklozen zijn, hoe moeten West-Vlaamse bedrijven hun vacatures dan invullen? Het boerenverstand leert: voor elke persoon die blijft, moet je geen nieuwe zoeken. Met andere woorden: soigneer de werkkrachten die er zijn. Dat dat ook in productieomgevingen kan, bewijzen de machinebouwergroep LVD en het diepvriesgroentebedrijf D’Arta elk op hun manier.

‘Wij gaan met onze werknemers meer dan ooit het gesprek aan over hun loopbaan’, zegt An Vandenberghe van D’Arta. De hr-afdeling peilt naar de dromen en de wensen van werknemers en heeft het ook over dagelijkse moeilijkheden op de werkvloer. En de planners houden zo veel mogelijk rekening met verzuchtingen om medewerkers optimaal in te zetten. ‘Kippers, dat zijn mensen die volle kisten groenten in de verwerkingsmachines gieten, hebben ongeveer de zwaarste job aan de lijn. We proberen hen in de mate van het mogelijke ook andere jobs te laten uitvoeren.’

47.000
mensen die liever meer uren werken
‘In West-Vlaanderen zijn meer dan 47.000 mensen aan de slag die graag meer uren zouden werken. Die groep wordt nog onvoldoende bereikt’, zegt arbeidsmarktdeskundige Sarah Vansteenkiste.

Ook LVD focust al jaren op werkbaar werk in de productieomgeving. Het bedrijf zet actief in op 45-plussers. Arbeiders mogen beginnen tussen 6.30 en 8.30 uur en kunnen kiezen of ze een korte of lange middagpauze nemen. Bovendien is het mogelijk twee uur verlof te nemen. ‘Vroeger gaf die vrijheid ons een concurrentieel voordeel’, zegt Gert Thienpont. ‘Maar vandaag zijn er gewoon veel te weinig kandidaten.’

Ontmoedigd

Voor elke persoon die toch vertrekt of met pensioen gaat, begint voor de ondernemingen de lange zoektocht naar talent. Het antwoord van menig West-Vlaams bedrijf, in welke sector ze ook opereren, zijn employerbrandingcampagnes. De ene pakt uit met opvallende gebouwen of panelen langs de snelweg, de ander hoopt met een dure televisiespot zo veel mogelijk werkkrachten te overtuigen om bij hem aan de slag te gaan.

Of die strategieën een fundamentele oplossing zijn voor de uitdagingen in West-Vlaanderen, en bij uitbreiding voor heel Vlaanderen, is een andere vraag.

LVD in Gullegem: ‘Onze complexe machines vergen steeds sterker gekwalificeerde medewerkers.’ ©Brecht Van Maele

Volgens arbeidsmarktdeskundige Sarah Vansteenkiste moeten bedrijven - met de steun van overheden - hun pijlen niet alleen richten op de werklozen, maar ook op de grote groep van niet-beroepsactieven, liefst 141.000 West-Vlamingen. Ongeveer 10.000 van hen zijn beschikbaar voor een job. ‘Daar zijn heel wat 55-plussers bij die wel willen werken maar ontmoedigd zijn’, zegt Vansteenkiste. ‘Ze zitten veelal vast in een vicieuze cirkel. Ze hebben al zo vaak gehoord dat het lastig is om werk te vinden als 55-plusser dat ze dat zijn gaan geloven.’

Er zijn ook 39.000 arbeidsongeschikten, en hun aantal neemt alleen toe. ‘Hoe langer je in die situatie zit, hoe moeilijker het is weer aan de slag te gaan’, zegt Vansteenkiste. Onderzoek toont aan dat mensen die langer dan een jaar thuiszitten amper nog naar de arbeidsmarkt doorstromen. ‘We merken in het veld dat er zowel bij de medewerker, de werkgever als bij de arts schrik is om het gesprek over terugkeren naar het werk op te starten’, zegt Vansteenkiste. Zij pleit er al langer voor progressieve tewerkstellingstrajecten meer te ondersteunen. ‘Wie op dit moment in zo’n traject stapt, heeft een kleiner vangnet als het mislukt dan mensen die de stap niet zetten.’

Een inspirerend voorbeeld vinden we in Ruiselede bij Vervaeke. De kmo met zo’n 40 medewerkers is gespecialiseerd in regelbare en vaste windzeilen en in poorten voor de landbouwsector en de industrie. ‘Wie een beetje handig is en wil werken, is welkom bij ons’, zegt CEO Kristof Blockeel. Zo nam hij anderhalf jaar geleden iemand aan die een celstraf had uitgezeten. ‘Makkelijk is dat niet. Ik ben na een stommiteit van die collega al eens naar de rechtbank moeten gaan om te vertellen dat de man effectief zijn leven heeft gebeterd. Maar ik herinner me ook de knuffel van de man met zijn vrouw toen hij hier mocht beginnen te werken.’

Nat en vuil werk

Naast de groep ontmoedigden is er volgens Vansteenkiste nog een deel van de bevolking dat onvoldoende wordt benaderd en bereikt, zegt Vansteenkiste. ‘Het gaat in West-Vlaanderen om meer dan 47.000 mensen die al aan de slag zijn, maar graag meer uren zouden werken.’

Dat zijn profielen die al een sterke link hebben met de arbeidsmarkt, maar om bepaalde redenen niet meer werken. ‘Terwijl ze duidelijk aangeven dat wel te willen’, zegt Vansteenkiste. ‘Denk aan vrouwen die deeltijds werken omdat ze voor hun kinderen zorgen. Of aan mensen die geen auto hebben en dus minder mobiel zijn.’ Volgens Vansteenkiste moet het mogelijk zijn de praktische en financiële drempels te verlagen voor die doelgroep, zodat ze meer kunnen werken.

Volgens de projecties van Steunpunt Werk is het met de juiste inspanningen mogelijk om de werkzaamheidsgraad in West-Vlaanderen op te krikken van 76,5 naar 81,4 procent.

‘Bedrijven met uit de kluiten gewassen hr-afdelingen kunnen inzetten op en werven uit de verschillende doelgroepen, waaronder de groep inactieven. Maar voor kmo’s is dat een hele opdracht. Men is bereid daarin te investeren’, zegt Bert Mons van Voka. De werkgeversorganisatie biedt hr-trajecten aan die bedrijven ondersteunen om mensen die verder van de arbeidsmarkt staan naar een job te begeleiden. ‘Het slaagpercentage ligt tussen 25 en 30 procent, en dan blijft het moeilijk te voorspellen hoelang iemand in dienst blijft.’

‘Maar zelfs als we erin slagen die inactieven te activeren, komen we handen tekort’, zegt Mons. Daarom roept Voka op om oplossingen te zoeken in gerichte arbeidsmigratie. ‘We hadden voor corona al modelprojecten lopen om werkkrachten uit Marokko, Senegal en Nigeria aan te trekken. De vijvers van Wallonië en Noord-Frankrijk lijken leeggevist.’

Ook Oost-Europa blijft een optie. Zo overweegt Vervaeke rechtstreeks mensen uit die regio aan te nemen omdat de vier vacatures voor technici maar niet ingevuld raken. ‘Windzeilen installeren is nu eenmaal nat en vuil werk’, zegt Blockeel. ‘En dan spreek ik misschien tegen mijn winkel, maar niet iedereen wil dat nog doen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud