Advertentie

‘AI-werklozen en klimaatverandering leiden ons naar technosocialisme’

China heeft AI al geïntegreerd in een groot deel van de samenleving en ligt in veel opzichten tien jaar voor op de VS, zegt Brett King. ©AFP

Krachtige nieuwe technologie heeft het potentieel om van de aarde een paradijs of een hel te maken. Wat het wordt, zal afhangen van onze capaciteit om op wereldschaal samen te werken, betogen Brett King en Richard Petty in hun boek ‘The Rise of Technosocialism’.

Zet futurologen en techfilosofen bij elkaar en al snel slaan ze u om de oren met utopische en dystopische toekomstbeelden. Dat we als mensheid misschien wel in staat zijn om die toekomst zelf ook vorm te geven is vaak niet meer dan een bijgedachte. Voor King en Petty is het de leidraad van hun boek. Daarin extrapoleren ze hoe fenomenen als klimaatverandering, populisme en ongelijkheid de komende decennia kunnen evolueren in het samenspel met grensverleggende technologie zoals artificiële intelligentie, gentherapie of de productie van kunstvlees.

De auteurs schetsen vier mogelijke scenario’s, waarvan de waarschijnlijkheid in essentie afhangt van twee vragen: slagen we erin als mensheid collectieve oplossingen naar voren te schuiven, en streven we naar een economie die inclusiever is dan het huidige systeem? Het best mogelijke scenario doopten ze ‘technosocialisme’. Het is een toekomst waarin een kleine maar slagkrachtige overheid in alle basisbehoeften voorziet en waar bedrijven zich inspannen om het welzijn van alle burgers te verbeteren.

‘Socialisme’ is momenteel een heel polariserend woord in de VS. Was het uw bedoeling te provoceren?

Brett King: ‘Absoluut. We willen de dialoog op gang brengen, dus hoe meer reactie we uitlokken, hoe beter. Maar we zeggen er meteen bij dat ons boek niet politiek, maar eerder filosofisch bedoeld is.’

‘Al sinds de uitvinding van de stoommachine dromen we van een toekomst met minder werk en meer vrije tijd. Net als eerdere uitvindingen zal ook artificiële intelligentie (AI) jobs vernietigen, dat kunnen we niet tegenhouden. En dus moeten we nu nadenken over hoe we de transitie naar die nieuwe maatschappij maken: weloverwogen en gepland, of chaotisch?’

AI is grotendeels in handen van grote bedrijven. Gaan die er de juiste dingen mee doen?

King: ‘Negen van de grootste tien bedrijven op deze planeet zijn techbedrijven. Ze hebben veel minder werknemers dan de grootste bedrijven van de 20ste eeuw, voor dezelfde economische output, en ze vergaren een enorme rijkdom die niet goed verdeeld wordt. Dat is de kern van het probleem. In het kapitalisme worden bedrijven gestimuleerd om winst te maken en niet om die rijkdom te verdelen.’

‘Op basis van bruto binnenlands product en groei zijn de VS de succesvolste economie die de mensheid ooit heeft gezien, maar op basis van de ongelijkheid is de Amerikaanse economie een mislukking. Het in evenwicht brengen van die twee elementen wordt cruciaal in sterk geautomatiseerde samenlevingen. De geschiedenis leert dat het niveau van ongelijkheid in landen als de VS, het VK en Australië maar op twee manieren opgelost kan worden: via een wettelijke herverdeling van rijkdom of via revolutie.’

U schrijft dat de sleutel ligt in mondiale samenwerking, maar vandaag overheersen tribalisme en nationalisme.

Ook voor het klimaat is collectieve actie de enige oplossing, tenzij je bereid bent honderden miljoenen of zelfs miljarden mensen te laten sterven.
Brett King
Futuroloog en auteur

King: ‘We zullen tot samenwerking gedwongen worden, door de oprukkende technowerkloosheid en door de klimaatverandering. Maar er zijn wel hoopvolle signalen. De strijd tegen het coronavirus heeft de wereld samengebracht. We hebben in recordtijd een vaccin gemaakt en op de markt gebracht. Ook voor het klimaat is collectieve actie de enige oplossing, tenzij je bereid bent honderden miljoenen of zelfs miljarden mensen te laten sterven. Tegen 2050 worden naar verwachting 570 steden getroffen door de stijging van de zeespiegel, hele economieën zullen worden weggevaagd. Door voedselschaarste dreigen er tegen 2050 tussen 300 miljoen en een miljard vluchtelingen bij te komen. De schaal van dat probleem is gewoon te groot om niet samen te werken.’

‘Vandaag hebben we de maatschappij georganiseerd rond concurrentie, tussen mensen, bedrijven en landen onderling. Sommigen zullen zeggen dat die concurrentie tot innovatie leidt. Maar voor de grootste doorbraken in de geschiedenis, zoals de maanlanding en de creatie van de coronavaccins, was er ook een wil om de hele mensheid vooruit te helpen.’

U praat over de nood aan nieuwe economische modellen, maar welk politiek systeem moet aan de basis liggen?

King: ‘De kosten van de overheid kunnen dankzij automatisering enorm dalen. In ons boek stellen we enkele consensusmechanismen voor die heel anders werken dan de huidige representatieve regeringen. Een voorbeeld daarvan is vTaiwan of ‘virtual Taiwan’. Het land experimenteert met een digitaal platform om een consensus te vormen rond beleidskwesties, op basis van goed geïnformeerde discussies. We denken wel, net als Socrates, Plato en Thomas Jefferson, dat deelname aan die beleidsdiscussies een minimum aan bekwaamheid vereist. Dat betekent dat je geen mensen toelaat die niets met het onderwerp te maken hebben of er niets van afweten. De politici zullen dan vooral moeten uitvoeren wat op basis van consensus beslist werd.’

Je sluit dan groepen mensen uit van sommige beslissingen.

King: ‘Ja, maar iedereen zal wel een rol te spelen hebben in een deel van de samenleving. Vandaag zien we een waaier aan populistische meningen die het beleid in een bepaalde richting duwen. Vaak is dat reactief beleid dat niet weloverwogen tot stand komt. Dat reactieve element willen we er uithalen, en tegelijk willen we mensen de mogelijkheid geven te participeren bij beslissingen die er voor hen toe doen.’

Welke maatregelen kunnen wereldleiders als Joe Biden of Xi Jinping nu al nemen?

King: ‘In het boek noemen we onder meer een wereldwijde vennootschapsbelasting - die nu ook echt in de maak is - en het kwijtschelden van staatsschulden om geld vrij te maken voor de strijd tegen klimaatverandering. Maar het belangrijkste is dat we ons moeten voorbereiden op twee grote veranderingen. Eén is de rol van werk in onze samenleving, en de noodzaak van een universeel basisinkomen naarmate de samenleving meer automatiseert. Ten tweede moeten we op veel langere termijn economische investeringen plannen. Niet zoals in de VS, waar ze nu eenmalig een biljoen dollar in infrastructuurwerken stoppen, maar meer zoals in China, dat jaarlijks 8 procent van zijn bbp in langetermijnplannen investeert.’

Hoe voer je een universeel basisinkomen in?

Brett King

King: ‘Het beste zou zijn als landen dat collectief doen. Maar er komt sowieso een moment, waarschijnlijk ergens rond 2035 à 2040, waarop AI echt jobs begint te vernietigen. Dan zal je een jeugdwerkloosheid van 40 tot 50 procent moeten aanvaarden of een basisinkomen invoeren. We zien wel enkele manieren om dat te financieren zonder torenhoge belastingen. Je kan belastingvoordelen geven aan bedrijven die het geld dat ze met automatisering verdienen, gebruiken om nieuwe banen te scheppen. Je kan ook denken aan de creatie van nieuwe digitale munten om een universeel basisinkomen te ondersteunen. Tegelijk stellen we voor dat je pas in aanmerking komt voor een basisinkomen na twee jaar burgerdienst. In die periode zou je bijvoorbeeld kunnen helpen in de strijd tegen klimaatverandering.’

Welke problemen moet de overheid het eerst aanpakken?

King: ‘De eerste prioriteit moet energie zijn. Vandaag sterven elk jaar 8 tot 10 miljoen mensen door slechte luchtkwaliteit. Zon en wind kunnen stroom leveren voor een tiende van de kostprijs van steenkool. We moeten groene energie en opslagcapaciteit nog veel sneller uitrollen. China doet dat al zo snel als het kan, ook al is het nog niet snel genoeg voor zijn groeiende economie. Een andere prioriteit is voedselproductie. Als we voedselschaarste door mislukte oogsten willen vermijden, moeten we nu investeren in kweekvlees en stadsboerderijen met hydrocultuur.’

U noemde China. Hoe ver staat dat land in de weg naar technosocialisme?

King: ‘Tegen het einde van dit decennium is China de grootste economie ter wereld. Het heeft AI al geïntegreerd in een groot deel van de samenleving, plant tientallen jaren vooruit en bouwt in de hele wereld infrastructuur uit. In veel opzichten ligt China tien jaar voor op de VS, en die kloof wordt nog groter. Je merkt dat het meer aandacht heeft voor het collectieve belang, zoals onlangs bleek met de strengere regulering van zijn grote techbedrijven. China wil het Amerikaanse probleem van ongelijkheid niet overnemen en zoekt manieren om zijn rijkdom beter te verdelen. Vergeet niet dat het extreme armoede de afgelopen 20 jaar heeft uitgebannen, terwijl in de VS vandaag meer mensen in extreme armoede verkeren dan ooit tevoren.’

‘Er is dus veel te bewonderen aan het Chinese systeem, wat niet betekent dat je het eens moet zijn met de autocratische aanpak. Maar dat China geen meerpartijenstelsel heeft, geeft het wel voordelen in het uitvoeren van beleid. Net daarom denken we dat we onze democratie moeten aanpassen naar een consensusmodel.’

Brett King en Richard Petty - The Rise of Technosocialism - 2021, uitgegeven door Marshall Cavendish Business, 336 pagina’s, 26,45 euro.

www.technosocialism.com

Profiel

Brett King (53) is futuroloog, spreker en auteur. Hij is Australiër van geboorte, maar woonde zeven jaar in Hongkong en nu in New York. In 2018 schreef hij ‘Augmented: Life in the Smart Lane’, dat beschreef hoe technologie ons persoonlijke leven zal veranderen. King is ook een expert in de disruptie van de banksector. In 2011 richtte hij mee de mobiele bank Moven op. Onlangs sloot hij zich aan bij het ‘Speakers Collective’ van nexxworks, het bedrijf dat is opgericht door Peter Hinssen. Het boek ‘The Rise of Technosocialism’ schreef King samen met de academicus en ondernemer Richard Petty.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud