Betere autobanden maken met slagroom

©Solvay

Duizenden boeken vertellen hoe organisaties moeten innoveren, en toch blijft het aartsmoeilijk. Reken niet op een geniale ingeving of een visionaire ontwerper. Innoveren is rondkijken, samenwerken, volhouden en durven te stoppen.

‘Steve Jobs weigerde jarenlang een telefoon te maken. Nadat zijn team hem er eindelijk van overtuigd had om zijn mening te herzien, verbood hij alle externe apps. Het zou nog eens een jaar duren voor hij ook dat standpunt veranderde.’

Lessen voor vernieuwing

De Tijd brengt een reeks van vijf afleveringen over hoe we ons uit de crisis kunnen innoveren.

VANDAAG: Innoveren, hoe begin je eraan?

MORGEN: Scholen als start-ups - ook het onderwijs worstelt met innovatie.

Dat stukje ontluisterende geschiedschrijving, uit een recent artikel in Harvard Business Review, had u wellicht nog nooit gehoord. We kennen Apple-oprichter Steve Jobs vooral als een legendarische topinnovator. Maar ook hij was maar een mens met overtuigingen en gebreken die soms fout zat.

De mythevorming rond Jobs of Tesla-baas Elon Musk illustreert hoe we nog vaak naar innovatie kijken: als wereldschokkende doorbraken die bedacht worden door visionaire leiders, het soort verhalen waarover films en boeken gemaakt worden. Terwijl innovatie in duizend kleine hoekjes schuilt en meestal het werk is van een grote groep mensen.

We kijken op naar figuren als Jobs of Musk omdat we innoveren zelf zo moeilijk vinden. De consultant McKinsey stelde tien jaar geleden al vast dat 84 procent van de bedrijfsleiders het heel belangrijk vond, maar dat tegelijk 94 procent niet tevreden was over het eigen innovatiebeleid. ‘In mijn ervaring zijn die percentages nog niet veel veranderd’, zegt Mathieu Mottrie van het Kortrijkse innovatiebureau Creax.

Hoe komt dat? ‘Omdat bedrijven er niet voor gemaakt zijn. Ze zijn goed in het bedenken van een efficiënt proces waaraan ze vervolgens niets meer willen veranderen. Terwijl innovatie juist helemaal rond verandering draait.’

Zelfkennis

Om succesvol te innoveren moet je veel talenten combineren: efficiëntie op korte termijn én vernieuwing op langere termijn, juiste strategische keuzes maken én ze perfect uitvoeren, een product bouwen én verkopen. ‘Ambidextrie’, de gave om tegelijk de linker- en rechterhand te gebruiken, is niet toevallig een woord dat ook opduikt in management- en innovatieboeken.

Het begint bij zelfkennis, weet Lieven Danneels van het Izegemse techbedrijf Televic. ‘Mijn tip is: innoveer de dingen die je goed kunt. Blink je uit in operationele efficiëntie, dan zal je normaal gezien ook sterker zijn in procesinnovatie (het verbeteren van het productieproces) dan in het bedenken van nieuwe producten.’

Een organisatie innovatiever maken, vraagt tijd. Je doet het niet omdat iedereen het doet, maar omdat je met je bedrijf bewust ergens naartoe wil.

Een organisatie innovatiever maken, vraagt tijd. Je doet het niet omdat iedereen het doet, maar omdat je met je bedrijf bewust ergens naartoe wil. De chemiereus Solvay, op basis van het aantal octrooien het meest innovatieve bedrijf van ons land, besloot na een strategische analyse dat er een grote opportuniteit zat in het ontwikkelen van gloednieuwe materialen, zoals composietmaterialen om vliegtuigen zuiniger te maken. ‘Voor ons is innovatie een cruciale manier om ons te differentiëren van onze concurrenten’, zegt research- en innovatiedirecteur Nicolas Cudre-Mauroux.

Mijlpalen

Een heldere strategie is belangrijk als leidraad om keuzes te maken. ‘Het ergste dat je kan doen is je middelen over te veel ideeën verdelen. Van de honderden projecten die we jaarlijks bekijken, schuiven we typisch een derde tot de helft al vroeg aan de kant’, zegt Cudre-Mauroux. ‘En we werken met mijlpalen, zodat we tijdens een traject nog van gedacht kunnen veranderen.’

Er bestaat geen simpele handleiding om innovatie van onderuit te stimuleren, maar een open geest is wel een vereiste. ‘Culture eats strategy for breakfast’, zegt de bekende managementgoeroe Peter Drucker. Experts raden aan om klein te beginnen, successen te zoeken en die positieve aandacht te geven (lees hieronder).

Een open geest betekent echter ook dat je de klassieke paden durft te verlaten. Moet je het allemaal zelf doen, of haal je er beter externe hulp bij? Zit er kennis bij andere bedrijven of zitten er onderzoekers die je kunt kopen of ruilen? ‘Bij Solvay zijn alle manieren om te innoveren goed: intern, via overnames, participaties, samenwerking... Onze onderzoekers moeten alle opties bekijken om zo snel mogelijk te gaan’, zegt Cudre-Mauroux. ‘Het einddoel moet zijn om sneller en met minder risico te vernieuwen’, beaamt Mottrie.

Bij de Antwerpse innovatiestudio Bundl werken ze met een systeem van ‘corporate venturing’: de innovatie gebeurt in een - al dan niet tijdelijke - start-up en niet binnen de muren van het moederbedrijf. ‘Het gaat sneller als je de hiërarchie van het bedrijf niet moet doorlopen. Door te werken met een incognito merk vermijd je ook eventuele schade aan het merk van het moederbedrijf’, zegt oprichter Thomas Van Halewyck.

Voor Govaplast, een Limburgs bedrijf dat producten maakt uit gerecycleerd plastic, bedacht Bundl de start-up Wastewonders. Die biedt individuele bedrijven de mogelijkheid hun plastic afval te laten verwerken tot producten die ze opnieuw kunnen gebruiken. De supermarktgroep Albert Heijn kan zo uitpakken met zitbankjes die gemaakt zijn uit gerecycleerd plastic van versleten winkelkarretjes.

Over het muurtje kijken van je eigen sector kan ook bevrijdend werken. ‘Soms kan je een probleem aanpakken door uit te zoomen naar een generiek niveau en daar een oplossing te zoeken’, zegt Mottrie. ‘Voor een klant die wilde innoveren in het scheerproces zochten we uit hoe fabrikanten van grasmaaiers en haagscharen naar dat probleem kijken. Een andere klant die autobanden maakt, zat met het probleem dat zijn mallen met vloeibaar rubber verstopt raakten. We hebben de oplossing gevonden bij een slagroomproducent, die een speciale filter gebruikte die alleen lucht doorlaat.’

Data, data en data

Data helpen moeilijke innovatiebeslissingen objectief te onderbouwen. Een mooi voorbeeld is het Brusselse Puratos, dat ingrediënten levert aan bakkers en chocolatiers. Dankzij de uitvinding van broodverbeteraars groeide het van een kmo uit tot een voedingsmultinational die zowat 2,4 procent van zijn ruim 2 miljard euro omzet in O&O investeert.

Puratos verzamelt continu data met zijn marktonderzoek Taste Tomorrow, dat zowel voedingsbedrijven als consumenten bevraagt. Op sociale media speuren we daarnaast naar realtime-inzichten, zegt O&O-directeur Filip Arnaut. Puratos heeft ook een vloot ‘Sensobussen’, mobiele labo’s die in heel Europa veldonderzoek kunnen doen naar smaken en voorkeuren.

Al dat onderzoek levert een poel van data op die de brandstof zijn voor snelle en efficiënte innovatie. Recent lanceerde het bedrijf samen met het AI-lab van de VUB, en met steun van het Vlaamse agentschap Vlaio, een project om gezondere, voedzamere en lekkere producten te ontwikkelen, door consumentendata te koppelen aan technische en nutritionele gegevens.

Innovatie zonder data wordt ondenkbaar. En niet alleen cijferdata. ‘Er wordt nog te weinig aandacht besteed aan waardevolle tekstuele data’, zegt Mottrie. Zijn bureau Creax ontwierp vier jaar geleden een eigen AI-tool, CRAiN, die eender welke tekstuele bron kan doorzoeken naar nuttige informatie: octrooien, wetenschappelijke literatuur, materialendatabases, persartikelen... Voor bijna elk probleem is al wel eens een oplossing bedacht. Je moet die alleen vinden.’

Daar zou wijlen Steve Jobs het ongetwijfeld mee eens zijn. Ook hij pikte veel uitvindingen bij anderen, om ze vervolgens te perfectioneren. Als u van de meester wilt leren, sluit u dan niet op, maar kijk rond en laat u inspireren.

Hoe innoveren?

Innovatie stimuleren in een organisatie is een van de moeilijkste uitdagingen voor elke manager. De hiërarchische structuur van bedrijven is gericht op operationele efficiëntie, maar smoort creativiteit en anders denken vaak in de kiem. We verzamelden deze tips om uw interne cultuur te veranderen.

1. Begin klein en pluk het laaghangende fruit. Zoek de successen in uw bedrijf en geef die positieve aandacht door er bijvoorbeeld over te bloggen, zodat u ook anderen inspireert en een vliegwieleffect creëert. ‘Dat is veel efficiënter dan al je werknemers op training sturen.’

2. Bouw permanente structuren om de aandacht voor innovatie te bestendigen. Geef werknemers bijvoorbeeld de kans hun voorstel te pitchen voor een innovatiejury, en bied begeleiding als ze ermee aan de slag gaan. Of laat ze een start-up oprichten waar u als bedrijf in participeert.

3. Stel kleine teams samen, van maximaal een dozijn mensen, die van begin tot einde verantwoordelijk zijn. Zorg voor korte lijnen.

4. Breng diversiteit in de teams. Geslaagde innovatie vraagt om mensen die een goed idee kunnen bedenken, anderen ervan kunnen overtuigen én het helemaal ten uitvoer brengen. Er zijn maar weinig superwerknemers die dat allemaal kunnen.

5. Evalueer regelmatig de vooruitgang met duidelijke criteria en toets zo snel mogelijk af bij potentiële klanten. Stoppen of bijsturen doet u beter vroeg dan laat. Trek lessen uit gemaakte fouten.

6. Geef mensen tijd en ruimte om na te denken over vernieuwing. Letterlijk. Bied hen bijvoorbeeld een creatieve ruimte aan die gebruikt kan worden om te brainstormen of voorstellen te pitchen. Creativiteit komt niet uit een vergaderzaal met powerpoints.

7. Wees geduldig en overlaad uw werknemers niet met te veel projecten. Te veel verandering is ook niet goed.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud