Advertentie
Advertentie

‘Dé wonderoplossing om CO₂ weg te halen is er niet’

Biohoutskool of biochar is een minder bekende manier om CO₂ te fixeren in de bodem. ©Getty Images

Om een desastreuze opwarming van de aarde te vermijden, wordt ook gekeken naar manieren om CO₂ uit de atmosfeer te halen. Die hebben echter allemaal hun beperkingen.

De essentie

  • Om de opwarming onder controle te houden, zullen ook negatieve emissietechnieken nodig zijn.
  • Het gaat om een mix van natuurlijke en industriële methodes.
  • Op zich kunnen ze het klimaatprobleem niet oplossen. Ook de uitstoot moet naar nul, beklemtonen experts.

Het jongste VN-klimaatrapport maakt duidelijk dat een mix van ‘negatieve emissietechnologieën’ (NETs) nodig zal zijn om de opwarming onder controle te houden. Al zeggen experts er meteen bij dat die technologie alleen ons niet zal redden.

‘Om de opwarming onder de 2 graden te houden, zouden NETs op termijn 10 gigaton CO₂ per jaar moeten verwijderen. De globale uitstoot in 2019 was echter 36 gigaton. De uitstoot snel tot nul herleiden blijft dus prioritair’, zegt bioloog en klimaatspecialist Arthur Vienne (Universiteit Antwerpen). Stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen blijft de eerste opdracht. Daarna kunnen we onze hoop vestigen op de negatieve emissietechnieken, die nog volop in ontwikkeling zijn.

Bomen

Van alle natuurlijke buffers van CO₂, zijn bossen en wouden de bekendste. Herbebossen lijkt een simpele oplossing, maar de realiteit is complexer. Jonge bossen houden maar weinig CO₂ vast. En als ze in brand vliegen, de biodiversiteit verstoren of koolstof uit de bodem trekken, doen ze meer kwaad dan goed. Eerder dan nieuwe bossen te planten, moeten we vooral stoppen met het kappen van bestaande bossen.

Biochar

Ook de bodem is een natuurlijk reservoir van CO₂, dat opgeslagen zit in organisch materiaal en mineralen. Biologen onderzoeken hoe we die buffercapaciteit kunnen verhogen, met andere landbouwtechnieken of door de bodem actief te verrijken met ‘biochar’, een soort houtskool die gemaakt wordt uit organisch afval.

Biochar slaat niet alleen het CO₂ op dat via fotosynthese uit de atmosfeer werd gehaald, het is ook een goede bodemverbeteraar. Bij de economische haalbaarheid staan wel nog vraagtekens. De productie vereist grote pyrolyse-installaties en een regelmatige aanvoer van biomassa.

Stenen

Voor enhanced weathering kan je sommige afvalstromen hergebruiken, en het is een permanente vorm van CO₂-opslag.
Sara Vicca
Professor Universiteit Antwerpen

‘Enhanced weathering’ is het uitstrooien van steenmeel om de opname van CO₂ uit de lucht bevorderen. Het team van de Antwerpse professor Sara Vicca bestudeert het effect van fijngemalen silicaatgesteenten die op landbouwgrond wordt uitgestrooid. ’De techniek heeft het voordeel dat je sommige afvalstromen, zoals cementafval, kunt hergebruiken, en dat het om een permanente vorm van CO₂-opslag gaat’, zegt ze. Andere onderzoekers gaan na of het mineraal olivijn kan helpen om de absorptiecapaciteit van zeeën en oceanen te verhogen.

Onderzoekers gaan na of er met steenmeel meer CO₂ in het zeewater kan worden opgenomen.

CO₂ opvangen

Naast deze ‘natuurlijke’ methodes worden ook industriële processen ontwikkeld. Het gevangen CO₂ kan dan worden opgeslagen in ondergrondse reservoirs (Carbon Capture and Storage of CCS), zoals staat te gebeuren in een oud aardgasveld voor de Nederlandse kust. Een andere optie is het gevangen CO₂ via een chemische reactie om te zetten in industriële basisgrondstoffen zoals methanol of mierenzuur (Carbon Capture and Utilization of CCU).

Alle methodes om CO₂ af te vangen vragen energie, die uiteraard hernieuwbaar moet zijn. Hoe meer groene energie er beschikbaar is en hoe hoger de waarde van een ton gevangen CO₂, hoe interessanter ze worden.

Bij het Vlaamse onderzoeksinstituut VITO worden diverse technologieën bestudeerd. ‘Solid state absorptie’ gebruikt een vaste filter met een aminelaag om het CO₂ te binden. ‘Een nadeel is dat het extra energie kost om het CO₂ vervolgens uit de filter te verwijderen’, zegt Bert Bouwman van VITO. ‘Daarom bekijken we ook methodes om CO₂ in een vloeibare oplossing te capteren en te laten reageren, waarbij minder energie nodig is.’

De omzetting van de gevangen CO₂ naar andere producten kan op een elektrochemische manier, of met behulp van micro-organismen. VITO onderzoekt een manier om dat biochemische proces onder hoge druk te versnellen.

Nog een andere piste is de ontwikkeling van nieuwe membranen: ultradunne filterende materialen die bepaalde moleculen tegenhouden en andere doorlaten. ‘Het grote voordeel is dat het een energiezuinige methode is, die in combinatie met andere afvangtechnieken kan worden ingezet’, zegt Bouwman.

CO₂-negatieve centrales

De afvangtechnieken hebben één groot nadeel: ze helpen alleen om de uitstoot van nieuw CO₂ aan de schoorsteen te vermijden. Ze zijn te duur en te energie-intensief om CO₂ rechtstreeks uit de lucht te halen.

Biomassacentrales die gecombineerd worden met CO₂-afvang - BECCS-centrales in het jargon - kunnen wel zo’n ‘netto negatieve uitstoot’ opleveren. Maar zo’n centrales zijn nog amper in gebruik, en het zal tientallen miljarden kosten om er op wereldschaal een verschil mee te maken.

Om investeringen in BECCS en andere technologie interessant te maken, zal het voor bedrijven in elk geval een pak duurder moeten worden om nog CO₂ uit te stoten. De Britse energiegroep Drax, die tegen 2027 meerdere biocentrales wil bouwen om koolstof uit de lucht te halen, gaat uit van een kostprijs van 100 euro per ton verwijderd CO₂. Dat is nog altijd fors boven de 60 euro die je vandaag in Europa betaalt voor het recht om diezelfde ton CO₂ de lucht in te blazen.

Anders eten

Als ingenieur begrijp ik de verleiding om een doorbraak te vinden om de koolstof uit de atmosfeer te halen. Maar de wetenschap zegt dat dat weinig zin heeft omdat het enorm veel energie kost.
Dennis Pamlin
Klimaatexpert

‘Als ingenieur begrijp ik de verleiding om een technologische doorbraak te vinden waarmee we de 0,04 procent koolstof rechtstreeks uit de atmosfeer kunnen halen. Maar de wetenschap zegt dat dat weinig zin heeft omdat het enorm veel energie kost’, zegt Dennis Pamlin, een klimaatexpert die regeringen en grote bedrijven adviseert.

Op de vraag waarmee we dan wel het verschil kunnen maken, geeft Pamlin een verrassend antwoord: ‘apps en andere technologie die mensen helpen over te schakelen op plantaardige voeding en alternatieve eiwitbronnen’. Als we een halt toeroepen aan de intensieve veeteelt, maken we ook een einde aan massale ontbossing, de verarming van de bodem en schadelijke monoculturen.

Ook hier kan innovatie helpen. Denk aan kweekvlees of aan voedingsproducten die gemaakt worden van zeewier of insecten. Het aanpassen van eeuwenoude eetgewoonten is wellicht een van de moeilijkste opgaven die er bestaan, maar het is wel een belangrijke hefboom die we helemaal zelf in handen hebben.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud