analyse

De winnaars van het chiptekort

Bijna elk bedrijf dat dingen maakt met een stekker klaagt steen en been: het tekort aan chips bedreigt het fragiele herstel van de elektronicasector na corona. Maar er zijn niet alleen verliezers. De winnaars heten TSMC, ASML en Samsung. En ze profiteren soms dubbel.

De tekorten zijn nijpend. Er gaat geen week voorbij of een CEO van een autofabrikant klaagt steen en been over een gebrek aan chips. Donderdag was het Volkswagen-baas Herbert Diess die in Hannover zei dat het jaar er voor zijn concern heel goed uitzag, maar dat ‘de enige rem op het herstel van de auto-industrie het aanhoudende tekort aan halfgeleiders is’.

Die tekorten doken op toen corona tot massaal thuiswerk leidde, wat de vraag naar laptops en computerservers voor Zoom- en Teams- vergaderingen deed exploderen. Daarbovenop komt nog de uitrol van 5G-netwerken wereldwijd, de stijgende vraag naar servers voor het delven van cryptomunten en de haast niet te stoppen honger naar computerrekenkracht voor kunstmatige intelligentie. De productie kan die vraagexplosie niet volgen.

De winnaars van het chiptekort

Waarover gaat het?

Het wereldwijde tekort aan chips kent veel verliezers. Van de auto-industrie tot de makers van smart- phones. Maar er zijn ook winnaars.

Wie zijn de hoofdrolspelers?

Het Taiwanese TSMC, het Nederlandse ASML en vooral het Zuid-Koreaanse Samsung wrijven zich in de handen bij de grote vraag naar chips.

Waar zit de knoop?

Een handvol spelers heeft een dominante positie in een bijzonder kapitaal- intensieve industrie, waardoor nieuwkomers weinig kans maken.

Begin deze week besloot General Motors-chef Marie Barra in twee fabrieken het geplande weekendwerk te schrappen wegens een tekort aan chips. Ze rekent er wel op dat de situatie snel verbetert. GM wil de traditionele zomervakantie in enkele fabrieken dit jaar inkorten of zelfs overslaan om de achterstanden weg te werken.

In de VS ligt de situatie extra gevoelig omdat auto’s daar anders dan in Europa uit voorraad verkocht worden. Die voorraden slinken nu en dat betekent dat verkopers minder korting hoeven te geven om hun auto’s aan de man of vrouw te brengen. Dat verlicht het leed voor de autobouwers in de VS een beetje.

Spin in het web

Tegelijk dreigen de tekorten uit te waaieren naar andere sectoren: de productie van smart- phones, televisies, telecomapparatuur voor het aanleggen van 5G-netwerken, enzovoort. Veel licht is er nog niet aan het einde van de tunnel. Koh Dong-jin, de co-CEO van Samsung, waarschuwde een maand geleden tijdens de aandeelhoudersvergadering voor een ‘ernstige disbalans’ tussen de vraag en het aanbod van chips.

66 %
procent
DE WINST VAN DE SMARTPHONEDIVISIE VAN SAMSUNG STEEG VAN HET LAATSTE KWARTAAL VAN 2020 TOT NU MET 66 PROCENT.

Iets gelijkaardigs klonk donderdag in Taiwan. ‘De tekorten zullen zeker nog aanhouden tot in 2022’, zei C. C. Wei. En hij kan het weten, want Wei staat aan het hoofd van de grootste producent van halfgeleiders op de planeet: TSMC, een afkorting van het weinig poëtische Taiwan Semiconductor Manufacturing Company. Net als een aantal andere chipbakkers is TSMC een bedrijf dat geen last heeft van de chiptekorten, maar er eerder van profiteert. De winst van TSMC steeg in het eerste kwartaal met bijna 20 procent tot 139 miljard Taiwanese dollar (4,2 miljard euro), iets minder dan de omzetgroei van 25 procent tot 362 miljard Taiwanese dollar (10,7 miljard euro). De riante winstmarge van 40 procent viel analisten wat tegen. Voor het hele jaar rekent Wei op een omzetgroei van 20 procent. De koers van het aandeel TSMC steeg dit jaar al 16 procent. Tegenover een jaar geleden is de beurswaarde verdubbeld tot 558 miljard dollar.

TSMC is de spin in het wereldwijde chipweb. Techreuzen als Apple en Qualcomm zijn al jaren vaste klant. Het concern is dominant in de productie van chips. Ruwweg geldt de regel dat hoe kleiner en sneller de chips zijn, hoe groter het marktaandeel van TSMC is. In de kleinste twee categorieën - 32 tot 12 nanometer en 10 tot 5 nanometer - bedraagt het marktaandeel respectievelijk 70 en 90 procent. Samen zijn die twee markten goed voor meer dan 40 miljard dollar omzet per jaar. Bijna de helft daarvan komt uit chips voor smartphones, een derde uit halfgeleiders voor laptops en pc’s.

TSMC is samen met Samsung op dit moment het enige bedrijf dat genoeg ervaring, kennis en financiële slagkracht heeft om te investeren in peperdure nieuwe chipfabrieken. Als reactie op de tekorten beloofde TSMC de komende drie jaar niet minder dan 100 miljard dollar uit te trekken voor de bouw van nieuwe chipfabrieken. Het voor dit jaar geplande investeringsbudget van 25 tot 28 miljard dollar is inmiddels opgetrokken tot 30 miljard.

Voorschot genomen

Die investeringsplannen zijn goed nieuws voor ASML, een producent van machines waarmee chips gemaakt worden. Zo afhankelijk als autobouwers en smartphonemakers zijn van TSMC, zo afhankelijk is het Taiwanese bedrijf op zijn beurt van de Nederlandse techparel met hoofdkantoor onder de rook van Eindhoven. ASML is de grootste producent van chipmachines ter wereld. Met een marktaandeel van meer dan 60 procent laat het bedrijf de twee andere resterende spelers, Nikon en Canon, ver achter zich.

ASML is de enige die de modernste EUV-chip- machines kan maken: gevaartes zo groot als een dubbeldekbus, met een gewicht van 180 ton en een prijs van 150 miljoen euro. Die EUV-machines zijn onmisbaar voor de productie van de nieuwe generatie chips van 3 in plaats van 5 nanometer die TSMC en Samsung ontwikkelen. Ter vergelijking: de dikte van een mensenhaar is 80.000 nanometer. De investeringsgolf in de chipfabrieken deed ASML melden dat het de sterke groei van de vraag naar chipmachines niet kan volgen.

Zowel in de Verenigde Staten als in Europa klinkt de roep om de chipproductie naar het eigen continent terug te brengen almaar luider.

Op de resultaten voor het eerste kwartaal van ASML is het nog wachten, maar beleggers hebben er een behoorlijk voorschot op genomen. Het aandeel steeg sinds begin dit jaar met 26 procent, waarmee het bedrijf uit Veldhoven gewaardeerd wordt op 222,5 miljard euro. Dat is bijna evenveel als de beurswaarde van industriële powerhouses als Volkswagen en Siemens samen.

Amerikaanse sancties

In een zo mogelijk nog comfortabelere zetel zit Samsung. Het Zuid-Koreaanse conglomeraat is in de chipproductie de aartsrivaal van TSMC. De twee zijn de enige chipbakkers in de wereld die de kleinste 5 nanometerchips kunnen maken. Maar Samsung profiteert niet alleen van de gestegen vraag naar chips en een sterke marktpositie. Het is ook een van de belangrijkste producenten van smartphones en andere elektronica, boordevol eigen chips. Een voordeel van die verticale integratie is dat Samsung als smartphonemaker geen last heeft van de krapte op de wereldmarkt.

Dat bleek vorige week bij de publicatie van de financiële resultaten over het eerste kwartaal. De omzet steeg met 17,5 procent tegenover vorig jaar, maar de winst groeide bijna dubbel zo snel: met 45 procent tot 9.300 miljard won (7 miljard euro). Dat had Samsung vooral te danken aan de sterke verkoop van smart- phones, tv’s en huishoudelijke apparatuur. Van ellende door chiptekorten was geen sprake. Samsung kon optimaal profiteren van de aanhoudende Amerikaanse sancties tegen zijn Chinese aartsrivaal Huawei en de eveneens Zuid- Koreaanse elektronicafabrikant LG, die de handdoek in de smartphonering gooit. Samsung kon twee nieuwe smartphones zelfs een maand eerder dan oorspronkelijke gepland op de markt brengen.

Het wereldwijde marktaandeel van Samsung op de smartphonemarkt steeg van 16 procent in het laatste kwartaal van 2020 naar 23 procent nu. Dat dreef de winst van de smartphonedivisie van Samsung 66 procent hoger naar 4.400 miljard won, bijna de helft van de winst van het totale Zuid-Koreaanse conglomeraat.

Tegenbeweging

Dat de wereldwijde industrie afhankelijk is van dit handvol bedrijven maakte een tegenbeweging los. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa klinkt de roep steeds luider om de chipproductie terug naar het eigen continent te halen en minder afhankelijk te worden van de Aziatische leveranciers. De Amerikaanse president Joe Biden reserveerde 50 miljard dollar in zijn gigantische coronarelanceplan voor het ontwikkelen van nieuwe productiecapaciteit voor chips in de VS. Europa wil iets soortgelijks en streeft naar een eigen productie van de volgende generatie chips van 2 nanometer.

Heel veel zorgen lijken TSMC, Samsung en ASML zich daarover niet te moeten maken. De benodigde investeringen zijn zo groot dat zij die wellicht als enige aankunnen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud