Advertentie

Luchtvaart neemt afscheid van verkeerstoren

De luchthaven van London City werkt al met een virtuele verkeerstoren. Camera's en beeldschermen vervangen er het zicht door het raam. ©BELGAIMAGE

Een symbool van de luchtvaart gaat de komende jaren tegen de vlakte, ook letterlijk. Controletorens worden almaar meer vervangen door virtuele verkeersleiding vanop afstand.

In wat oudere films of stripverhalen is het een herkenbaar beeld: de luchtverkeersleider die met de verrekijker het luchtruim of het tarmac afspeurt om alle vliegbewegingen in de gaten te houden. Die verrekijker is er al even niet meer bij, maar nu moet ook de verkeerstoren zelf eraan geloven. Almaar meer luchthavens schakelen over op een digitale en virtuele vorm van verkeersgeleiding, waarbij direct visueel contact niet meer nodig is.

Zo’n virtuele toren kan perfect op tientallen of honderden kilometers afstand staan van de plek waar de vliegtuigen opstijgen of landen.

De essentie

De luchtverkeersleider Skeyes wil in Namen een digitaal controlecentrum bouwen om het vliegverkeer van de luchthavens van Luik en Charleroi te begeleiden.

‘Digitale verkeers- torens’ zijn overal aan een opmars bezig. Onder meer in Zweden worden ze gebruikt om verschillende kleine luchthavens vanop één locatie aan te sturen.

De vakbond ACV-Transcom vraagt meer inspraak in de plannen van Skeyes en waarschuwt dat de veiligheid niet in het gedrang mag komen.

Ook in ons land worden er plannen voor gemaakt. Voor de luchtverkeersleiding op de luchthavens van Charleroi en Luik wil de luchtverkeersleider Skeyes vanaf 2024 of 2025 gebruikmaken van één gemeenschappelijk controlecentrum in Namen, ongeveer tussen beide luchthavens in.

Rijsel

Het delen van infrastructuur en teams is een van de voordelen die virtuele torens bieden, zegt Johan Decuyper, de CEO van Skeyes. ‘Luik is vooral een nachtluchthaven, terwijl Charleroi vooral overdag actief is. Het is ook efficiënter die twee luchthavens met één ploeg vanop één plek aan te sturen. Eventueel kan je er later andere luchthavens bijnemen, zoals die van het Noord-Franse Rijsel.’

Er zijn nog meer redenen om af te stappen van de klassieke toren. ‘De investering is lager, wat verklaart waarom bij de bouw van nieuwe torens meestal gekozen wordt voor digitale exemplaren’, zegt Decuyper. ‘En omdat digitale torens ook bij slecht weer de trafiek kunnen garanderen, helpen ze luchthavens efficiënter te werken en meer vliegbewegingen te doen. Dat betekent minder vertragingen voor passagiers.’

Het delen van infrastructuur en teams is een van de voordelen die virtuele torens bieden.
Johan Decuyper
CEO Skeyes

Digitale torens zijn nieuw in ons land, maar zijn elders in Europa al langer in zwang. ‘De trend werd enkele jaren geleden ingezet, vooral op kleinere luchthavens in Scandinavië. Daar is het erg duur om voor elke luchthaven in een aparte verkeersgeleiding te voorzien. Men bouwt er digitale torens die meerdere luchthavens vanop honderden kilometers afstand kunnen begeleiden. Stockholm heeft een digitale toren die 10 à 20 luchthavens kan controleren.’

Digitale verkeerstorens

Intussen wordt het systeem ook gebruikt door de luchthaven van London City en door enkele middelgrote en militaire luchthavens. In Nederland schakelt de luchthaven van Groningen volgend jaar over op verkeersgeleiding vanop afstand, later gevolgd door de luchthaven van Maastricht-Aken.

De technologie heeft de doorbraak van digitale verkeerstorens mogelijk gemaakt. De luchthavens worden uitgerust met camera’s van hoge kwaliteit en met grondradarsystemen, zodat ook alle bewegingen op de grond gespot worden. Een cruciale voorwaarde om verkeersgeleiding vanop afstand te organiseren is een veilig en redundant netwerk dat alles in realtime weergeeft. Het Europese luchtvaartagentschap EASA waakt erover dat die systemen aan de veiligheidsnormen voldoen.

Brussels Airport beschikt al over twee torens, waardoor een digitale toren minder dringend is. Maar ik verwacht dat ook daar op termijn alles digitaal wordt.
Johan Decuyper
CEO Skeyes

Voor de installatie van de eerste digitale verkeerstoren van ons land werkt Skeyes samen met Saab Digital Air Traffic Solutions (SDATS), een joint venture van het Saab-concern en de Zweedse luchtverkeersleider LFV. In Luik en Charleroi worden slimme camera’s geplaatst en transmissiemasten om de data door te seinen. De luchtverkeersleiders zullen gebruikmaken van augmented reality. Boven op de livebeelden van de luchthaven komt een laagje digitale informatie, zoals labels om vliegtuigen of rijdende voertuigen te identificeren.

Drones

Nog een voordeel van de digitalisering is dat drones in de verkeersgeleiding geïntegreerd kunnen worden. Een klassieke radar kan drones niet detecteren, wat het risico op botsingen met vliegtuigen vergroot. Skeyes bereidt zich voor op nieuwe taken rond de begeleiding van het droneverkeer. Het richtte daarvoor begin 2020 zijn dochterbedrijf SkeyDrone op.

Dat Charleroi en Luik in ons land de spits afbijten, heeft te maken met het feit dat de luchthavens elk maar over één toren beschikken. Het digitale centrum zal in een eerste fase dienst doen als een soort back-up. ‘Brussels Airport beschikt al over twee torens, waardoor een digitale toren minder dringend is. Maar ik verwacht dat ook daar op termijn alles digitaal wordt’, zegt Decuyper. Ook de Vlaamse luchthavens van Antwerpen, Oostende en Kortrijk kunnen efficiënter aangestuurd worden vanuit één centrum. Waar dat precies komt, is nog niet uitgemaakt.

‘Dit mag geen platte besparing zijn’

Het personeel kijkt met enige argwaan naar de digitaliseringsplannen van Skeyes. Die zullen ook voor de luchtverkeersleiders ingrijpende gevolgen hebben.

Volgens Kurt Callaerts, verantwoordelijke voor de luchtvaart bij de vakbond ACV-Transcom, is over de plannen voor een nieuw digitaal controlecentrum in Namen nauwelijks sociaal overleg geweest. ‘Dat is ons gewoon meegedeeld, zonder meer. We hebben daar nochtans veel vragen bij. Hoelang wordt in opleiding voorzien? Zal het onderhoud van die nieuwe systemen door onze eigen mensen gebeuren of niet?’

De vakbondsman stelt zich ook vragen over de veiligheid. ‘Een luchtverkeersleider die ’s nachts alleen met camera’s kan werken, kan gevaarlijk zijn.’ CEO Johan Decuyper zegt er vertrouwen in te hebben. ‘Zicht is voor luchtverkeersleiders heel belangrijk. Vertrouwen op een beeldscherm vereist een mentale shift. Dat zal wel wat veranderingsmanagement vragen. Maar we zien in andere landen dat dat lukt.’

Callaerts vreest dat digitalisering een voorwendsel wordt voor personeelsbesparingen. ‘We zijn niet tegen automatisering op zich, maar het mag niet puur een flexibiliseringsoefening zijn. Volgens ons is dit een oplossing voor kleine luchthavens zoals die van Wevelgem, Oostende of Antwerpen. Je ziet in Duitsland dat men er voor de grotere luchthavens op terugkomt. Toch vernamen we dat ook de Brusselse luchthaven meegenomen is in een haalbaarheidsstudie in opdracht van Skeyes.’

Decuyper ontkent niet dat één controlecentrum voor twee lucht- havens tot meer efficiëntie zal leiden, waardoor ze op termijn ‘meer kunnen doen met minder mensen’. ‘Sommige basistaken kan je automatiseren. Maar mensen zullen altijd nodig zijn, bijvoorbeeld om in escalerende situaties snel beslissingen te nemen.’

In Luik en Charleroi samen hebben de verhuisplannen gevolgen voor zowat 50 mensen, van wie 40 luchtverkeersleiders, schat Cal- laerts. De vakbondsman sluit niet uit dat er acties komen als het personeel niet betrokken wordt bij de digitaliseringsplannen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud