Brexitgesprekken met EU staan op instorten

De Britse premier Boris Johnson. ©Photo News

Een no-dealbrexit komt almaar dichterbij, concludeert de Britse premier Boris Johnson na een moeizaam gesprek met de Duitse kanselier Angela Merkel.

De kans dat het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie nog een brexitdeal vinden voor de deadline van 31 oktober, is 'overweldigend onwaarschijnlijk', 'in essentie onmogelijk' zelfs. Die boodschap wordt gelekt vanuit Downing Street 10, nadat de Britse premier Boris Johnson dinsdagochtend een telefoongesprek heeft gehad met de Duitse kanselier Angela Merkel.

De verwachting in Londen is dan ook dat de brexitgesprekken met Brussel nog deze week afgebroken worden, en dat een economisch chaotisch no-dealbrexit eind deze maand eraan komt. Of dat de Britten verkiezingen zullen moeten houden, waarbij Johnsons Conservatieven campagne zullen voeren voor een no deal.

Backstop

Johnson stuurde vorige week een voorstel naar Brussel ter vervanging van het scheidingsakkoord dat zijn voorganger Theresa May sloot met de EU, maar dat driemaal weggestemd werd in het Britse parlement. Johnson streefde daarbij naar een oplossing voor de omstreden backstop voor Noord-Ierland.

Johnson blijft geloven dat 'technologische en bureaucratische oplossingen' een grens tussen Ierland en Noord-Ierland kunnen vermijden.

Om te vermijden dat er een harde grens komt tussen de EU-lidstaat Ierland en de Britse regio Noord-Ierland, en de fragiele vrede op het eiland in gevaar komt, stelt Johnson voor dat Noord-Ierland, in tegenstelling tot de rest van het VK, tijdelijk in de Europese interne markt zou blijven. Maar Noord-Ierland zou, net als de rest van het VK, wel uit de Europese douane-unie stappen.

De facto komen er zo twee grenzen: eentje tussen Noord-Ierland en de rest van het VK, wat vooral bij de Noord-Ierse unionisten moeilijk ligt. En wel degelijk eentje tussen Noord-Ierland en Ierland, al houdt Johnson vol dat technologische en bureaucratische oplossingen fysieke grenscontroles overbodig maken. In Ierland, en de rest van de EU, is dat idee al tot in den treure als 'magisch denken' weggezet.

Blame game

Volgens Downing Street is dat ook de boodschap die Merkel dinsdag Johnson gaf: dat Noord-Ierland ook in de douane-unie moet blijven, om zo een grens met Ierland te vermijden. Het bood de Britse regering meteen de munitie om de schuld van een dreigende no deal bij Brussel te leggen, wat volgens critici altijd al het idee was achter Johnsons voorstel.

'Merkel denkt dat de EU een veto heeft over ons vertrek uit de douane-unie', zei een bron uit Downing Street aan de Britse media. 'Ze zijn bereid om het Goede Vrijdag-akkoord (dat de vrede in Noord-Ierland regelt, red.) te torpederen.'

Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, riposteerde alvast dat Johnson met zijn 'stupid blame game' de 'veiligheid en belangen van onze volkeren' op het spel zet.

Temeer omdat Johnson en co. stilaan bereid lijken het 'blame game' helemaal uit te buiten om tweespalt in de EU te zaaien. In een uiterst brisante blog van The Spectator, een tijdschrift dat goed geïntroduceerd is bij de tory's, meldde een bron in Downing Street - vermoedelijk Johnsons omstreden strateeg Dominic Cummings - maandagavond al dat het VK lidstaten die een brexituitstel tegenstaan vooraan zal plaatsen als het straks onderhandelingen over handelsdeals aanknoopt. En dat daarbij ook samenwerking inzake veiligheid en defensie als hefboom ingezet zal worden.

Londen kijkt daarbij vooral naar Hongarije en Polen, waar eurokritische regeringen de plak zwaaien. Maar of zij hun rijkelijke Europese subsidies op het spel zullen zetten om op goede voet met Londen te staan? Weinig waarschijnlijk.

Parlement 

Het lijkt vooral een poging van Johnsons entourage om te ontsnappen uit de hoek waarin het Britse parlement hem geduwd heeft. Oppositiepartijen en dissidente tory's stemden vorige maand een wet die Johnson dwingt brexituitstel tot 31 januari te vragen, als hij tegen 19 oktober geen brexitdeal door het parlement heeft geloodst. Johnson houdt echter vol dat het VK 'do or die' op 31 oktober uit de EU stapt.

Diezelfde bron in Downing Street stelt via The Spectator dat er wel degelijk manieren zijn om het 'uitstel onderuit te halen'. Hoe, is nog onduidelijk.

Durft Johnson nogmaals een juridisch gevecht aan, nadat het Hooggerechtshof hem recent al op de vingers getikt heeft omdat hij het parlement had laten opschorten? Vindt hij een achterpoortje in de wet? Hoopt hij dat de oppositie een motie van wantrouwen tegen hem wint, zodat verkiezingen onvermijdelijk worden? Of laat hij zijn eigen regering vallen, om onder de verplichting van een brexituitstel uit te komen en verkiezingen mogelijk te maken?

Verkiezingen

Naar die verkiezingen kijken de tory's hoe dan ook reikhalzend uit. Sinds hij eind juli May opvolgde, heeft Johnson met zijn radicale no-dealbrexitkoers de Conservatieven alleen omhooggeduwd in de peilingen. Dit weekend nog voorspelde een poll dat de tory's 38 procent van de stemmen zouden halen, terwijl de oppositiepartij Labour niet verder dan 23 procent komt. Steeds meer Britten, ook Remain-stemmers, willen gewoon dat de brexitsoap voorbij is.

83%
Wie treft schuld?
Volgens een poll van The Daily Telegraph legt 83 procent van de Britten de schuld voor de brexitimpasse bij het Britse parlement. 56 procent van de mensen noemt Johnson als verantwoordelijke.

Alvast in eigen land lijkt Johnson de blame game dan ook te winnen. Volgens een poll die The Daily Telegraph dinsdag publiceerde, legt 83 procent van de Britten de schuld van de brexitimpasse bij het Britse parlement. 70 procent viseert de Remain'ers in dat parlement, 69 procent werpt een steen naar de Europese Commissie. Johnson zelf (56%) of de brexiteers in het parlement (53%) wordt de tragedie een pak minder aangewreven. 

'Brexituitstel toestaan (door de EU-lidstaten, red.) zal door deze regering gezien worden als een vijandige tussenkomst in de binnenlandse politiek, en ruim de helft van het Britse volk zal ons daarin gelijk geven', concludeerde de bron in Downing Street.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect