analyse

Catalonië, terreurnest van Spanje

'Terreur en aanslagen buiten, wij willen vrede', luidde het vrijdag bij een bloementapijt in Barcelona. ©AFP

Dertien jaar bleef Spanje gespaard van zware jihadistische terreur. Dat terroristen donderdag precies in Barcelona een bloedbad aanrichtten, is geen verrassing. Catalonië is een broeinest voor de radicale islam, het Molenbeek van Spanje.

Spanje en terreur, het is geen nieuw verhaal. Maar lange tijd ging het om binnenlands geweld. Decennia zaaiden de Baskische afscheidingsbeweging ETA, de Grupos Antiterroristas de Liberación (GAL), doodseskaders opgericht om ETA te bestrijden, en de antifascistische GRAPO dood en verderf.

Tot 11 maart 2004. Toen maakte Spanje kennis met jihadistische terreur. De terreurbeweging Al Qaeda sloeg toe op enkele forensentreinen in de buurt van Madrid. De balans was zwaar: 192 mensen kwamen om en ruim 2.000 anderen raakten gewond.

Barcelona doelwit

De afgelopen dertien jaar bleef het Zuid-Europese land, in tegenstelling tot Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en ons land, gespaard van zwaar jihadistisch geweld. In belangrijke mate dankzij de goed opgeleide en ervaren antiterreurdiensten.

Maar dat terroristen op een dag weer zouden toeslaan op het Iberische schiereiland leek onvermijdelijk. En Barcelona stond op de lijst met potentiële doelwitten helemaal bovenaan.

Niet alleen omdat het, vaak tot wanhoop van de inwoners, dé toeristische trekpleister van Spanje is. Maar ook en vooral omdat Barcelona, en bij uitbreiding heel Catalonië, een broeinest van jihadisten is.

Migratiegolf

Al voor de Twin Towers in New York het doelwit vormden van terroristen op 11 september 2001, was er geen andere Spaanse regio waar de radicale islam zo stevig verankerd was. Verbazen hoeft dat niet.

Bij de aanslagen van 11 maart 2004 in Madrid kwamen 192 mensen om. ©EPA

De migranten uit Marokko en andere landen in de Maghreb die de afgelopen decennia de oversteek naar het Zuid-Europese land maakten, nestelden zich wat graag in die regio. Naast het Catalaans en het Spaans is het Arabisch wellicht de meest gesproken taal in Catalonië.

Radicale moslims zagen in die sterke islamitische aanwezigheid een opportuniteit. Ze vermoedden dat de westerse levensstijl en de democratische traditie sommige geloofsgenoten in Catalonië weleens tegen de borst zouden kunnen stuiten.

En dus trokken ze naar gebedshuizen in de regio om op zoek te gaan naar mensen die vatbaar waren voor de radicale islam. De afgelopen jaren openden in Catalonië ook zowat 50 centra waar het salafisme, een radicale interpretatie van de islam, gepredikt wordt.

Herovering Al-Andalus

De Spaanse en Catalaanse veiligheidsdiensten volgden de ontwikkelingen in Catalonië de voorbije jaren dan ook met argusogen. Begin jaren 2000 ontmantelden ze in en om Barcelona verschillende cellen die dienst deden als bruggenhoofd om strijders naar Irak en Afghanistan te sturen.

Via propaganda roepen radicale moslims op tot de herovering van Al-Andalus, het deel van Spanje dat eeuwenlang in Moorse handen was.

Na de opmars van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) in 2014 stuurden ronselaars vanuit Catalonië een nieuwe lichting strijders naar Irak en Syrië om het kalifaat te verdedigen. Via propaganda roepen radicale moslims gelovigen ook geregeld op tot de herovering van Al-Andalus, het deel van Spanje dat eeuwenlang in Moorse handen was.

De Spaanse en Catalaanse veiligheids- en antiterreurdiensten voerden de afgelopen jaren de strijd tegen het jihadisme dan ook op. Sinds 2012 vonden in Catalonië zeker 30 antiterreuroperaties plaats.

Meer dan 60 mensen werden daarbij opgepakt. Terreurcellen zijn opgedoekt en ronselaars verdwenen achter de tralies.

©Mediafin

Link met Brussel

De laatste grote actie vond op 25 april plaats. Toen pakten leden van de Mossos d'Esquadra, de Catalaanse politie, acht Marokkanen en een Spanjaard op in de provincie Barcelona.

Vier van hen verdachten de speurders van lidmaatschap van IS. Drie van de arrestanten bleken banden te hebben met de Brusselaar Yassine Atar, de broer van de vermoedelijke opdrachtgever van de aanslagen in Zaventem en Maalbeek op 21 maart 2016, en de neef van twee van de daders van die terreurdaden.

30
Sinds 2012 voerden de Spaanse en Catalaanse veiligheidsdiensten in Catalonië zeker 30 antiterreuroperaties uit. Meer dan 60 mensen zijn opgepakt.

Die link met België verbaast de voormalige Franse antiterreurrechter Marc Trévidic niet. 'Er zijn belangrijke banden tussen de jihadistische netwerken in en rond Barcelona en die in België, gewoonweg omdat de extremistische Marokkaanse gemeenschap daarin een belangrijke plaats inneemt', zei hij vrijdag op de Franse radiozender Europe 1.

'Die banden zijn niet nieuw. Die bestaan al lang. Al sinds de jaren 90 van de vorige eeuw zijn de Marokkaanse netwerken in België en Spanje aan elkaar gelinkt', voegde hij eraan toe.

Virtuele oorlog

Maar net als in andere westerse landen hebben de Spaanse en Catalaanse veiligheidsdiensten niet alleen af te rekenen met een tegenstander op het terrein. De strijd verloopt deels ook virtueel: alsmaar meer duiken verhalen op van jongeren die via het internet razendsnel radicaliseren. 

Nu IS in Irak en Syrië steeds meer terrein verliest, heeft de terreurgroep het geweer van schouder veranderd. Ze roept aanhangers via de virtuele weg steeds vaker op 'toe te slaan waar mogelijk' in westerse steden.

Een voertuig lijkt voor die kandidaat-jihadisten alsmaar meer het wapen bij uitstek om een spoor van vernieling te trekken. Dat bewees de aanslag van donderdag op Las Ramblas, in het toeristische hart van Barcelona, nog maar eens.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud