Choreografie van Von der Leyen op Franse marsmuziek

Ursula von der Leyen ©BELGA

Met twee absolute supersterren en een resem zwaargewichten krijgt de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen vlees en bloed. Maar ook de Franse president Emmanuel Macron laat zijn vingerafdrukken na op het nieuwe team.

‘Pünktlich’ om twaalf uur kwam Ursula von der Leyen gisteren een overvolle perszaal briefen over de taakverdeling in haar Europees Commissie. Terwijl huidig Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker zijn ploeg ‘een politieke Commissie’ noemde, had Von der Leyen het over ‘een geopolitieke Commissie’. Die moet een grotere rol in de wereld hebben en een pionier voor een ambitieus klimaatbeleid zijn.

De ploeg van Von der Leyen bevat enkele sterspelers met superportefeuilles. De Nederlander Frans Timmermans wordt opnieuw de nummer twee, met een portefeuille om u tegen te zeggen: hij zal het klimaatbeleid uittekenen dat van Europa het eerste continent met een nuluitstoot van broeikasgassen moet maken.

De Deense Margrethe Vestager behoudt haar machtige functie als commissaris voor Concurrentie en moet bovendien het digitaal potentieel van Europa opkrikken. Nooit eerder kreeg een Europees commissaris tweemaal diezelfde functie. Met haar gevecht tegen de Amerikaanse digitale reuzen als visitekaartje zet Vestagers nieuwe digitale agenda meteen de toon voor de grote techbedrijven.

De hand van Macron

Een ambitieus klimaatbeleid valt in het Duitsland van Von der Leyen niet zo goed. Sommige elementen in de choreografie van de nieuwe Commissieploeg zijn op Franse marsmuziek geschreven. De opvolger van Pierre Moscovici op Financiën wordt de Italiaanse ex-premier Paolo Gentiloni, een socialist uit Zuid-Europa.

Margrethe Vestager. ©REUTERS

Gentiloni zal, tot afgrijzen van heel wat noordelijke meer orthodoxe eurolanden, toezien op de naleving van de Europese begrotingsregels. Von der Leyen schrijft zelfs dat hij daarbij ‘alle flexibiliteit moet gebruiken die de regels toelaten’ en dat er meer ruimte moet komen voor groei en investeringen in de eurozone. Parijs is al langer fan van soepeler begrotingsregels.

Bovendien krijgt Gentiloni de opdracht een werkloosheidsverzekeringssysteem op te zetten, een soort Europees schokfonds. Ook dat is een idee dat Frankrijk genegen is maar moeilijk ligt in enkele noordelijke landen. Om de kritiek te counteren vraagt Von der Leyen Gentiloni nauw samen te werken met vicevoorzitter Valdis Dombrovskis. Die zal wellicht ook de lead nemen als de Italiaanse begroting ook onder de nieuwe regering ontspoort.

Ook de Franse Europees commissaris Sylvie Goulard heeft een bijzonder dikke portefeuille. Ze krijgt interne markt, maar daarbovenop moet ze ook een industriebeleid uitstippelen en maken dat Europa technologisch meer op eigen benen kan staan. Bovendien moet ze de uitbouw van een Europese defensie-industrie begeleiden en een sterke ruimte-industrie opzetten. Stuk voor stuk zijn dat stokpaardjes van de Franse president Emmanuel Macron.

Door de strijd voor de rechtsstaat aan een duo uit Oost- en West-Europa te geven vermijdt Von der Leyen dat Oost-Europa zich geviseerd voelt.

Voor dat industriebeleid moet Goulard samenwerken met Vestager. Die heeft in haar takenpakket een ‘herziening van de Europese concurrentieregels’ staan. Vestager kwam vorig jaar onder druk in Berlijn en Parijs nadat ze de treinfusie tussen Siemens en Alstom verbood. Sindsdien pleiten Frankrijk en Duitsland nadrukkelijk voor een Europees industriebeleid dat in staat is Europese kampioenen te creëren. Dat laatste staat niet in de letter maar wel in de geest van de opdracht die Von der Leyen haar troepen meegeeft.

Regionale spreiding

Von der Leyen maakt een punt van gendergelijkheid en van regionale spreiding in haar Commissie. De Oost-Europese landen compenseert ze met vier van de acht vice-voorzitters. Dat is meer een optische promotie, want de betrokkenen hebben geen sterrol en evenmin toegang tot een eigen directoraat-generaal.

Didier Reynders krijgt een Tsjechische vicevoorzitter, Vera Jourova, boven zich. Reynders krijgt niet alleen de vroegere functie van Jourova, Justitie, hij neemt ook de rol van Timmermans over in het gevecht om de rechtsstaat en de democratie in Polen, Hongarije en Roemenië. Door de strijd voor de rechtsstaat aan een duo uit Oost- en West-Europa te geven vermijdt Von der Leyen dat Oost-Europa zich geviseerd voelt. En met zijn staat van dienst zal Reynders zich ongetwijfeld snel ontpoppen tot een zwaargewicht in de Commissie, die beslissingen neemt als college.

De benoeming van Phil Hogan tot commissaris voor Handel is een duidelijke boodschap aan de Britse premier Boris Johnson. De Ier, die onder Juncker commissaris voor Landbouw was, moet de komende vijf jaar mogelijk de handelsgesprekken met het Verenigd Koninkrijk beginnen als het land de EU verlaten heeft. De belangrijkste hinderpaal voor de brexit is nog altijd de backstop, die een harde grens met het Ierland van Hogan moet vermijden.

Keuzes met een reukje aan

Minder gelukkig lijkt de keuze om het migratiedossier toe te vertrouwen aan de Griek Margaritis Schinas. De man, die tot voor kort de woordvoerder van de Commissie-Juncker was, is een van de acht vicevoorzitters en is verantwoordelijk voor ‘het beschermen van onze Europese manier van leven’.

De hoorzittingen in het Europees Parlement zijn erg belangrijk. Elke commissaris zal moeten overtuigen, dat staat vast.
Ursula von der Leyen

Die benaming sprong bij sommige Europees parlementsleden en ngo’s in het verkeerde keelgat. ‘We hopen dat Von der Leyen geen contradictie ziet tussen het steunen van vluchtelingen en Europese waarden’, tweette de groene cofractieleider Ska Keller.

‘Door de retoriek van extreemrechts te gebruiken en door migratie met veiligheid te linken stuurt de Commissie een verontrustend signaal’, tweette ook de woordvoerder van Amnesty International Stefan Simanowitz.

Von der Leyen beklemtoonde dat Schinas bevoegd wordt voor de hele keten van het migratiedossier. Zowel de relaties met de landen van oorsprong, de bescherming van de buitengrenzen en de strijd tegen mensensmokkelaars, als het recht op asiel en legale migratie, tot zelfs de integratie van de nieuwkomers.

Wat nu?

De Commissie-Von der Leyen heeft als startdatum 1 november, een dag na het mogelijke vertrek van de Britten uit de EU. Brexitonderhandelaar Michel Barnier krijgt wel zicht op een verlenging van zijn mandaat. Er komt ook een nieuwe benoemingsronde aan. Diverse directoraten-generaal zijn herschikt en met het vertrek van topambtenaar Martin Selmayr is ook het secretariaat-generaal, de ruggengraat van de administratie, stuurloos geworden.

De 26 kandidaat-commissarissen moeten voor half oktober een examen afleggen in het Europees Parlement. Het is niet uitgesloten dat dat enkele commissarissen weigert. Dat kan de nieuwe Commissie vertragen. Goulard werd uitgerekend gisteren verhoord door de Franse politie in een onderzoek naar fictieve tewerkstelling in het Europees Parlement.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect