analyse

Duitse energiewende succesvol, maar ook erg duur

De kerncentrale van Grafenrheinfeld ©E.ON

Duitsland haalt bijna een derde van zijn stroom uit groene energie. De omwenteling is echter peperduur en erg veeleisend.

25 juli 2015 was niet voor iedereen in Duitsland een mooie zomerdag. In het zuiden scheen de zon, maar in het noorden woedde orkaan Zeljko. Voor de energieomwenteling in Duitsland was het een vreugdevolle dag: een record van 78 procent van de benodigde stroom werd die dag uit hernieuwbare energiebronnen gehaald. In het noorden bracht de orkaan de windmolens op toeren, in het zuiden liet de zon de zonnepanelen gloeien. Op het hoogtepunt leverden de hernieuwbare energiebronnen bijna 48 gigawatt vermogen, evenveel als 50 kolencentrales.

De energieomwenteling is niet te stuiten. Net een maand ervoor, in de nacht van 27 op 28 juni, werd de kerncentrale in het Beierse Grafenrheinfeld van het net gekoppeld. Voor altijd. De reactor was 33 jaar lang in gebruik geweest. De installatie was het slachtoffer van het besluit van bondskanselier Angela Merkel om kernenergie definitief vaarwel te zeggen.

We bevinden ons in een kritieke fase waarin hernieuwbare energiebronnen de belangrijkste pijler van onze energievoorziening zijn geworden.
Angela Merkel
Bondskanselier Duitsland

Wind- en zonne-energie, biomassa en waterkracht: in 2014 werd in Duitsland al 28 procent van de benodigde energie uit hernieuwbare bronnen gehaald. Het doel is dat aandeel tegen 2020 naar 35 procent te stuwen. In 2000, toen de wet op hernieuwbare energie van kracht werd, haalde Duitsland met moeite 7 procent.

Die wet garandeert iedereen die in alternatieve energie investeert een vaste vergoeding per kilowattuur die de kosten meer dan dekt. Niet enkel stroomaanbieders bouwden op grote schaal windmolens, honderdduizenden gezinnen installeerden zonnepanelen. Duitsland heeft de boom van wind- en zonne-energie nog onder controle. Als we de lokale stroomonderbrekingen omrekenen naar alle stroomverbruikers, bedroeg de gemiddelde onderbrekingsduur in 2014 amper 12,28 minuten tegen meer dan 80 in het Verenigd Koninkrijk, dik 100 in Frankrijk en ruim 150 minuten in Italië. De vrees voor black-outs was nochtans groot toen Duitsland in 2011 de energieomwenteling versnelde na de ramp met de kernreactor in Fukushima en van de 17 resterende kernreactoren er 8 onmiddellijk sloot.

De kerncentrale van Grafenrheinfeld ©E.ON

Merkel waarschuwt ook: ‘We bevinden ons in een kritieke fase waarin hernieuwbare energiebronnen de belangrijkste pijler van onze energievoorziening zijn geworden.’ Haar grootste zorg: de stijgende energiekosten. Voor Duitsland mag de energieomwenteling wel wat kosten en het investeert veel om het elektriciteitsnet stabiel te houden. Dat betalen de stroomverbruikers. Het verschil tussen de hoge vergoedingen voor groene stroom en de eerder lage groothandelsprijs voor elektriciteit schuiven de netbeheerders door naar de stroomverbruikers. Elke klant moet voor elke kilowattuur die hij verbruikt 6,17 cent groene bijdrage betalen, goed voor meer dan een kwart van de totale stroomprijs. Verdeeld over alle stroomverbruikers bedraagt de groene bijdrage dit jaar 21,8 miljard euro.

De snelle uitbouw van wind- en zonne-energie confronteert de netbeheerders met enorme uitdagingen. Op piekmomenten mogen hernieuwbare energiebronnen dan wel aan meer dan 70 procent van de vraag voldoen, zoals op 25 juli. Op sombere winterdagen, als het bewolkt is en de wind amper waait, daalt het vermogen snel naar een handvol procent. Hoe meer het stroomaanbod schommelt, hoe moeilijker het wordt om stroomonderbrekingen te vermijden.

Tegelijkertijd moeten de netbeheerders de stroom herverdelen. Terwijl in het zuiden van Duitsland, waar de industrie veel stroom verbruikt, kerncentrales van het net gehaald worden, ontstaan in het noorden kustwindmolenparken. De bouw van in totaal 4.000 kilometer nieuwe hoogspanningslijnen vindt de komende jaren plaats. Daarvoor is 20 miljard euro nodig. Om de stroom naar andere regio’s te transporteren, zijn drie grote routes gepland. Maar de uitbouw van het net stokt: burgerinitiatieven verzetten zich tegen routes in hun buurt.

Het afgelopen jaar werd de Duitse wet op hernieuwbare energiebronnen hervormd. Versie 2.0 verlaagt de vergoedingen. De regering werkt ook aan een beschermingsmaatregel voor gascentrales die door het boomen van de wind- en zonne-energie en de dalende groothandelsprijzen uit de markt geduwd worden, terwijl vuile kolencentrales op het net blijven. En dan valt er nog een bijzonder groot probleem op te lossen: de financiering van de afbraak van de kerncentrales.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect