Europa zet Polen op strafbank

Frans Timmers, vicevoorzitter van de Europese Commissie. ©EPA

Polen dreigt zijn EU-stemrecht te verliezen, omdat het zijn rechtsstaat ondermijnt door de verregaande politisering van het gerecht.

Zoals verwacht wil de Europese Commissie de zwaarste procedure tegen Polen inzetten om het land op het rechte pad te dwingen. Dat heeft vicevoorzitter Frans Timmermans woensdagmiddag bekendgemaakt. Hij vraagt de lidstaten en het Europees Parlement in te stemmen met het activeren van artikel 7 uit het EU-verdrag. Dit artikel kan ertoe leiden dat Polen zijn stemrecht in de EU tijdelijk wordt ontnomen.

Nooit eerder is een EU-land bedreigd met deze zogenoemde 'nucleaire optie'. Het besluit van de Europese Commissie komt na twee jaar vergeefse pogingen om met Polen in dialoog te gaan over wetswijzigingen die volgens Brussel de democratische rechtsstaat bedreigen.

De rechtse Poolse regering hervormde 's lands justitie op een manier die alle Europese rode lijnen overschrijdt. Rechters van het Poolse hooggerechtshof kunnen worden ontslagen en vervangen, de minister van Justitie kan tussenkomen in individuele rechtszaken en rechters ontslaan of sanctioneren. Jaroslaw Kaczynski, de leider van Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), weigert in te binden voor Europa.

'Laat duidelijk zijn dat de commissie dit besluit met pijn in het hart neemt', aldus Timmermans. 'Maar de feiten laten ons geen keuze. Wij doen dit voor Polen, de inwoners van Polen. Elke EU-burger heeft recht op een onafhankelijke rechtspraak. Het gaat ook over de EU als een geheel, over de kernwaarden van de EU, over het goed functioneren van de gemeenschappelijke markt en over wederzijds vertrouwen.'

Timmermans geeft de Poolse regering enkele aanbevelingen om de juridische hervormingen van regeringspartij PiS in lijn met de EU-normen te brengen. Hij roept Warschau opnieuw op tot dialoog. 'Wij staan zeven dagen 24 uur klaar.'

 

Wat staat in Poolse wetten?

Hooggerechtshof:

De voorzitter en een groot aantal rechters wordt ontslagen door een verlaging van de pensioenleeftijd. De president benoemt de nieuwe leden. Hun vervangers worden politiek aangeduid.

Er komen twee aparte superkamers met nieuwe rechters. Die kunnen alles naar zich toetrekken en zelfs (heel) oude zaken heropenen.

Hoge raad voor justitie:

De 15 leden worden vervangen door magistraten, uitsluitend benoemd door het parlement en niet langer voorgedragen door rechters.

Openbaar aanklager:

De minister van Justitie is tegelijk openbaar aanklager, met ruime macht. Hij kan direct tussenkomen in individuele zaken. De Raad van Europa vreest een politisering van de rechtspraak, 'misbruik en politieke manipulatie'.

Gewone rechtbanken:

De minister van Justitie kan rechters ontslaan, aanwijzen of hun mandaat verlengen tot na de pensioenleeftijd. Hij kan voorzitters van rechtbanken eigenmachtig bestraffen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect