Leugen wordt Nederlandse minister fataal

Premier Mark Rutte omarmt partijgenoot en ontslagnemend minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra. ©ANP

De Nederlandse Minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra stapt op. Hij lag onder vuur omdat hij een ontmoeting met Russisch president Vladimir Poetin had verzonnen.

Halbe Zijlstra heeft dinsdagmiddag ontslag genomen als Nederlands minister van Buitenlandse Zaken, en stapt zelfs uit de politiek. Dat zei de rechtsliberaal onmiddellijk aan het begin van het debat in de Tweede Kamer, waar hij zich moest verantwoorden. De VVD'er was maandag onder vuur komen te liggen nadat hij had gelogen over zijn aanwezigheid bij een bijeenkomst met de Russische president Vladimir Poetin.

Ontslagnemend minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra. ©ANP

Op een partijcongres van de VVD in 2016 waarschuwde Zijlstra, destijds fractieleider van de rechtsliberalen, voor 'een oorlog met Rusland'. De annexatie van de Krim, de bemoeienissen in de Oekraïense burgeroorlogen, het neerschieten van de lijnvlucht MH17 met 193 Nederlandse doden tot gevolg: de voorbeelden van Poetins steeds agressievere expansiedrift zijn legio.

Om dat te illustreren vertelde Zijlstra een persoonlijke anekdote. Hoe hij in 2006, samen met de toenmalige Shell-topman Jeroen van der Veer, Poetin had bezocht in zijn datsja. En hoe Poetin er zijn idee van 'een Groot-Rusland' had gedefinieerd: 'Zijn antwoord was Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en de Baltische Staten. En oh ja, Kazachstan was 'nice to have'.'

Na maandenlang aandringen van de Volkskrant moest Zijlstra maandag echter erkennen dat hij de quote enkel hoorde van iemand die Poetin wel heeft ontmoet. En dat hij, 'om die bron te beschermen', zijn eigen aanwezigheid verzon. 'Ik had het anders moeten doen, maar de geopolitieke betekenis van die woorden was en is groot. Ik vond het daarom van politiek belang die uitspraken wereldkundig te maken.'

Gezag ondermijnd

Aanvankelijk sprak premier en partijgenoot Mark Rutte zijn steun uit voor Zijlstra, wiens geloofwaardigheid hij niet aangetast vond. Niettemin kwam de biecht op een erg pijnlijk moment: Zijlstra had uitgerekend vandaag moeten afreizen naar Rusland, waar hij morgen collega Sergei Lavrov zou ontmoeten.

Ik had het anders moeten doen, maar de geopolitieke betekenis van die woorden was en is groot.
Halbe Zijlstra
Ontslagnemende minister van Buitenlandse Zaken (NL)

Het Hollandse gezag dreigde ondermijnd te worden. Nederland verwijt Rusland al lang van 'desinformatie' te spuien over de aanslag op MH17, maar zou nu zelf een minister sturen die de waarheid met een korrel zout neemt.

De coalitiepartners van de VVD reageerden dan ook verdeeld op Zijlstra's bekentenis. Ook het linksliberale D66 vond aanvankelijk dat Zijlstra kon aanblijven. ChristenUnie en vooral het christendemocratische CDA daarentegen vroegen extra uitleg en steunden de vraag van de oppositie om Zijlstra te horen in het parlement. De druk om op te stappen, bleek uiteindelijk te groot.

Zijlstra was pas sinds oktober, toen de derde regering van partijgenoot Mark Rutte van start ging, minister van Buitenlandse Zaken. Zijlstra gold als een van de architecten van de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Wie hem opvolgt, is nog niet bekend. Minister van Buitenlandse Handel Sigrid Kaag, van het linksliberale D66, neemt de komende weken Zijlstra's taken over.

Ook premier op de rooster

Het Nederlandse parlement legde dinsdagmiddag ook premier Rutte op de rooster. Hem wordt kwalijk genomen dat hij enkele weken geleden al door Zijlstra op de hoogte werd gebracht over de leugen rond de meeting met Poetin, maar niks deed. 'Je mag niet liegen, dat is een zonde. Maar ik vond het in deze kwestie geen doodzonde', aldus Rutte.

Gesponsorde inhoud

Partner content