reportage

‘Mekka was dichterbij, maar Duitsland neemt ons tenminste op'

Vanuit Hongarije vertrokken maandagnacht treinen vol vluchtelingen richting Oostenrijk en Duitsland. ©REUTERS

Waarom is Duitsland voor zoveel asielzoekers het beloofde land? Om economische redenen uiteraard, maar ook gezinshereniging, de goede ontvangst en de lakse uitzettingsprocedures spelen een rol.

Waarom Duitsland? Voor het jonge Syrische echtpaar dat is neergestreken op het terrein van het Landesamt für Gesundheit und Soziales in Berlijn, waar de asielzoekers worden geregistreerd, is het antwoord eenvoudig. ‘Iedereen wil naar Duitsland’, zegt Marwan (25), die met vrouw en baby uit Aleppo is gevlucht. ‘Het is het beste land in Europa voor vluchtelingen. We love Germany and Merkel!

Duitsland wordt overspoeld door asielzoekers. Dit jaar verwacht het er 800.000. Een record, vier keer meer dan in 2014. Dat zijn niet alleen oorlogsvluchtelingen. 40 procent van de nieuwkomers is afkomstig van de Balkan: mensen op zoek naar een beter leven. Waarom is Duitsland zo populair? Het ligt voor de hand dat de economische toestand een rol speelt: Duitsland heeft nauwelijks last van de crisis.

Ik heb een oom in Zwickau. Hij heeft me aangespoord naar Duitsland te komen.
Sayid
Syrische asielzoeker

Maar er zijn meer redenen, ontdekten onderzoekers van het Bundesamt voor Migratie en Vluchtelingen (BAMF). Bijna een derde van de ondervraagde asielzoekers noemt ‘hereniging met familie’ als reden om voor Duitsland te kiezen. In Duitsland bestaan grote gemeenschappen van Koerdische Syriërs (Arabische Syriërs zoeken vooral hun heil in Zweden), Afghanen, Irakezen en Iraniërs en er leven veel vluchtelingen uit ex-Joegoslavië en de gewezen Sovjet-Unie. ‘Ik heb een oom in Zwickau’, vertelt de Syrische asielzoeker Sayid (21), die een week geleden arriveerde. ‘Hij heeft me aangespoord naar Duitsland te komen.’

Duitsland heeft internationaal een goede naam, geldt zelfs als het meest geliefde land ter wereld. Veel asielzoekers, die elders slechte ervaringen opdoen, trekken naar Duitsland omdat ze weten dat de politie hen er niet molesteert of afperst. Ondanks alle berichten rond aanslagen door neonazigroepen staan veel Duitsers welwillend tegenover vluchtelingen. Duitse burgers melden zich massaal als vrijwilliger om asielzoekers op weg te helpen.

‘Ze zijn erg aardig,’ zegt Marwan, terwijl hij van vrijwilligster Karin babyvoedsel aanneemt. ‘Iedereen glimlacht naar ons.’ Europese regels bepalen dat vluchtelingen asiel aanvragen in het eerste EU-land dat ze betreden. Maar Griekenland en Italië sturen vluchtelingen zonder registratie dieper Europa in. Zeer tot ongenoegen van Duitse politici. Tot afgelopen week de bondsregering besloot zich aan te passen: voor asielzoekers uit Syrië gelden de regels niet langer. Zij lopen niet langer het risico te worden teruggestuurd naar het aankomstland en kunnen in Duitsland asiel aanvragen.

Wij zullen onze kinderen vertellen dat Duitsland ons opnam, hoewel Mekka en andere moslimlanden dichterbij waren.
Een Syriër

Dat besluit leidde op Syrische sociale media tot een golf van liefdesverklaringen aan Duitsland en aan bondskanselier Angela Merkel in het bijzonder. Merkel werd zelfs vergeleken met de 7de-eeuwse christelijke Abessijnse koning, de Negus, die moslims beschermde tegen vervolging. Een Syriër schreef: ‘Wij zullen onze kinderen vertellen dat Duitsland ons opnam, hoewel Mekka en andere moslimlanden dichterbij waren.’

Een deel van de vluchtelingen, die van de diensten van mensensmokkelaars gebruikmaken, bepaalt zelf dat zij naar Duitsland willen. ‘Het is een markt’, schrijven de onderzoekers van het BAMF. ‘Als er veel vraag is naar Duitsland, neemt ook het aanbod toe.’ Die relatief welvarende, hoogopgeleide asielzoekers zeggen vooral vertrouwen te hebben in de Duitse rechtsstaat, het onderwijs, de gezondheidszorg en de sociale voorzieningen. Er zijn ook vluchtelingen op doorreis, die in Duitsland stranden: Afrikanen en Pakistanen op weg naar het Verenigd Koninkrijk. Of Somaliërs die naar Zweden willen.

Er is nog een banale reden voor de populariteit van Duitsland. Uitgeprocedeerde asielzoekers kunnen er uitzetting makkelijk ontlopen. Van alle asielzoekers wordt een derde als vluchteling erkend, de rest moet terugkeren. Maar dat gebeurt nauwelijks. In 2014 werden van de 154.191 uitgeprocedeerde asielzoekers slechts 10.884 daadwerkelijk uitgezet. De redenen voor dat verzuim zijn legio: van een gebrek aan personeel bij de verantwoordelijke diensten tot het ontbreken van politieke wil in de deelstaten, die verantwoordelijk zijn voor de uitzettingen.

Zo geldt in Nedersaksen dat ‘humaan moet worden gehandeld’. Als een kind ziek is, wordt de uitzettingsprocedure al snel afgeblazen. Vluchtelingen wier identiteit niet vaststaat, mogen niet worden ‘abgeschoben’. En laat nu 80 procent van de asielzoekers die Duitsland binnenkomen geen identiteitsbewijs bij zich dragen. Voor ‘vluchtelingen’ van de Balkan lijkt Duitsland wel te worden gesloten. Niet alleen overweegt de bondsregering om de toelagen voor alleenstaanden van maximaal 359 euro te verlagen, ook wil Merkel dat asielzoekers uit de ‘veilige’ westelijke Balkan veel sneller worden teruggestuurd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect