nieuwsanalyse

Nog veel vragen na terreur Barcelona

Op Las Ramblas werden de afgelopen dagen bloemen en kaarsen neergelegd om de slachtoffers van de terreur te herdenken. ©AFP

Duizenden Spanjaarden bliezen gisterenavond in Barcelona verzamelen om de slachtoffers van de aanslagen te herdenken. Een week na de terreur blijven nog heel wat vragen onbeantwoord.

Barcelona is zaterdag in de ban van een grote manifestatie. Onder het motto ‘No tinc por’ - Catalaans voor ‘Ik ben niet bang’ - trekken duizenden mensen de straat op om niet alleen hun afschuw over de aanslagen in Barcelona en Cambrils van ruim een week geleden uit te drukken maar ook om de slachtoffers van de terreur te eren.

Ze stappen vanaf 18 uur op naar de Plaza de Cataluña, de plek vanwaar Younes Abouyaaqoub op 17 augustus zijn dodelijke rit over Las Ramblas begon.

De hulpdiensten, agenten en vrijwilligers die de slachtoffers van de terreur onmiddellijk na de feiten bijstonden, mogen voorop lopen. Pas op de tweede rij is plek voor de Spaanse koning Felipe, de Spaanse en Catalaanse regering en andere politieke kopstukken.

Inmiddels gaat het onderzoek naar de daders voort. Wat weten de speurders en welke vragen blijven onbeantwoord?

1 Wat waren de plannen van de terreurcel?

De terroristen van Ripoll, een gemeente op een boogscheut van de Pyreneeën, broedden op ambitieuze plannen. Ze waren van plan aanslagen te plegen met bestelwagens gevuld met explosieven.

Mohamed Houli Chemlal bekende deel uit te maken van de terreurcel van Ripoll. ©AFP

‘Monumenten en kerken in Barcelona stonden op de lijst van potentiële doelwitten’, zei Mohamed Houli Chemlal, de 21-jarige Spanjaard uit Melilla die woensdag bekende deel uit te maken van de terreurcel. De terroristen hadden een doel: zoveel mogelijk slachtoffers maken.

Maar de plannen werden in de war gestuurd toen in Alcanar in het huis waar de jihadisten aan bommen werkten, op 16 augustus een explosie plaatsvond. Bij de ontploffing kwamen zeker twee mensen om, onder wie het brein van de cel: de Marokkaanse imam Abdelbaki Es Satty.

2 Had de terreurcel een tweede leider?

Na de dood van de imam bliezen de veelal jonge jihadisten hun terreurplannen niet af. Dat doet de vraag rijzen of de bende een tweede leider had die de touwtjes in handen nam en de strategie bijstuurde.

Na de dood van de imam bliezen de jihadisten hun terreurplannen niet af. Was er een tweede leider? Lag een plan B sowieso klaar?

Lag een plan B sowieso klaar? Of sloegen de overgebleven leden aan het improviseren?

In elk geval gingen de terroristen snel tot actie over. Nog geen 24 uur na het incident in Alcanar reed Younes Abouyaaqoub (22) met een bestelwagen 13 mensen dood op Las Ramblas. Op zijn vlucht stak hij de chauffeur dood van een auto die hij wilde stelen.

Vijf van zijn kompanen poogden enkele uren later in Cambrils, zo’n 100 kilometer van Barcelona, op de strandboulevard ook in te rijden op de menigte. Een vrouw overleed.

3 Wie zat in de terreurcel?

De speurders gingen er al snel van uit dat de cel 12 leden telde: elf Marokkanen en een Spanjaard uit Melilla. De Marokkanen woonden allemaal in Ripoll.

Younes Abouyaaqoub, de dader van de aanslag op Las Ramblas. ©EPA

Twee van hen overleden bij de explosie in Alcanar, vijf zijn doodgeschoten in Cambrils en de dader van de aanslag op Las Ramblas is maandag na een klopjacht van vijf dagen doodgeschoten in Subirats, zo’n 50 kilometer van Barcelona.

Vier verdachten werden al snel opgepakt. Maar de onderzoeksrechter besliste twee van hen vrij te laten omdat de aanwijzingen tegen hen te licht wogen. In Marokko zijn ook drie mensen opgepakt.

4 Hoe ontstond de cel?

Ripoll reageerde verbaasd toen bleek dat het leeuwendeel van de terreurverdachten uit de gemeente afkomstig was. Zeker omdat de jonge Marokkanen goed geïntegreerd leken, perfect Spaans en Catalaans spraken en niet opgroeiden in probleemgezinnen. Niemand had in de gaten dat ze geradicaliseerd waren.

Dat komt volgens speurders omdat imam Es Satty hen in de meest clandestiene stroming van het salafisme introduceerde: Takfir wal Hijra. De leden kleden zich westers, drinken alcohol, eten varkensvlees, zijn niet vies van drugs en gaan op stap met vrouwen. De imam zou de jongeren tijdens bijeenkomsten in een bestelwagen voor zijn zaak gewonnen hebben.

5 Vielen de aanslagen te voorkomen?

Die vraag duikt steeds op nadat een land getroffen is door terreur. En Spanje is geen uitzondering. Zeker nadat de Vilvoordse burgemeester Hans Bonte laten weten had dat Abdelbaki Es Satty begin 2016 een tijdje in ons land verbleef en naar een job gehengeld had als imam van Diegem.

De autoriteiten in ons land hadden evenwel hun bedenkingen bij de man. Een agent uit Vilvoorde mailde naar een collega van de Catalaanse politie met de vraag of de imam bij hen bekendstond vanwege terreurantecedenten. ‘No’, luidde het antwoord.

Het appartement van het vermoedelijke brein van de terreurcel, Abdelbaki Es Satty, in Ripoll. ©AFP

Nochtans was Es Satty geen onbesproken blad. De veertiger zat vier jaar in de cel wegens drugssmokkel. Daar had hij contact met een man die veroordeeld was voor betrokkenheid bij de aanslagen van 11 maart 2004. De afgelopen dagen raakte bekend dat hij geen onbekende was van leden van een terreurcel die in 2005 opgerold was.

Behalve naar België bleken leden van de terreurcel van Ripoll de afgelopen weken ook naar Marokko en Frankrijk gereisd te zijn. Of ze daar op bezoek gingen bij bekenden of op zoek gingen naar onderdelen om bommen te maken, moet verder onderzoek uitwijzen.

De feiten die de afgelopen dagen kwamen bovendrijven, deden de Spaanse premier, Mariano Rajoy, besluiten dat flink wat schort aan de informatiedoorstroming tussen de veiligheids- en antiterreurdiensten in het land. Hij is vastbesloten de wet aan te passen om dat 'euvel' te verhelpen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect