Noord-Ierland staat in brand

In de Noord-Ierse hoofdstad Belfast staken relschoppers woensdagavond een dubbeldekbus in brand. ©REUTERS

Noord-Ierland zit al een week in de greep van straatgeweld. Ongenoegen over de brexitregeling voor de provincie voedt het protest. Ook recente raids in criminele milieus en een algemeen unionistisch minderwaardigheidsgevoel poken de spanningen op.

Brandende voertuigen in het straatbeeld. Een kat-en-muisspel tussen bewoners van protestantse en katholieke wijken. En een bekogeling van de ordetroepen met molotovcocktails, stenen en vuurwerkpijlen. Noord-Ierland lijkt wel enkele decennia teruggekatapulteerd in de tijd.

Pro-Britse relschoppers steken een bus in brand met een brandbom.

Sinds Goede Vrijdag gaat in de Britse provincie geen nacht voorbij zonder gewelddadige incidenten. Het straatgeweld kreeg eerst Derry in zijn greep. Daarna sloeg het protest over naar hoofdzakelijk unionistische wijken in Belfast. Vervolgens gingen Newtownabbey en Carrickfergus voor de bijl.

De essentie

  • Noord-Ierland is al een week in de greep van nachtelijk straatgeweld.
  • Vooral aanhangers van de Britse kroon schoppen keet en zoeken de confrontatie met de politie op.
  • De brexitregeling voor Noord-Ierland leidt tot ongenoegen in unionistische rangen.
  • Maar ook lokale kwesties, zoals raids tegen loyalistische paramilitaire organisaties, voeden het protest.

Het recept is overal hetzelfde. Kleine groepen gemaskerde jongeren schoppen keet en zoeken de confrontatie op met de politie. Bij de rellen, de ergste in ruim zeven jaar, raakten de afgelopen week al meer dan vijftig agenten gewond.

Brexit

Wat deed de toestand exploderen? 'Het lijdt geen twijfel dat de brexit en de speciale regeling rond Noord-Ierland de krachtsverhoudingen in de provincie dooreengeschud hebben', zei Duncan Morrow, hoogleraar Politieke Wetenschappen aan Ulster University, aan het Franse persagentschap AFP.

De Goede Vrijdag-akkoorden uit 1998 hebben de grens tussen de Britse provincie en de Ierse Republiek doen vervagen. Maar het Britse vertrek uit de Europese Unie verstoorde het broze evenwicht dat met die vredesdeal ontstaan was. Want door de brexit drongen zich weer douanecontroles op tussen het VK en de EU.

Na harde onderhandelingen klopten Brussel en Londen af op een protocol dat een nieuwe harde grens op het Ierse eiland voorkwam. De Britten stemden in met controles in Noord-Ierse havens. Vier maanden na de invoering van de regeling blijkt die te leiden tot storingen in de bevoorradingsketen. 'Heel wat Noord-Ierse aanhangers van de Britse kroon voelen zich verraden door Londen', zegt Allison Morris, justitiespecialiste van de Belfast Telegraph.

Unionistische malaise

De explosie van geweld is niet alleen te herleiden tot de brexit. De malaise onder unionisten zit veel dieper. Ze hebben nog altijd het verlies van de meerderheid in het regionale parlement in 2017 niet verteerd.

Heel wat Noord-Ierse aanhangers van de Britse kroon voelen zich verraden door Londen.
Allison Morris
Justitiespecialiste Belfast Telegraph

Twee jaar later incasseerden ze een nieuwe tik. Bij de Britse parlementsverkiezingen slaagden de Noord-Ierse nationalisten er voor het eerst in meer zitjes in Westminster te veroveren dan de unionisten. En die trend lijkt niet snel te keren. De demografische balans in de provincie kantelt almaar meer in het voordeel van de voorstanders van hereniging met Ierland.

Het geweld speelt zich onder meer af aan de 'peace walls', die pro-Ierse en pro-Britse buurten van elkaar scheiden in Belfast. ©REUTERS

Emma Vardy, de correspondente van de Britse openbare omroep BBC in Ierland, ziet nog twee katalysatoren voor de nieuwe golf van geweld. 'Vorige week besliste de openbaar aanklager af te zien van de vervolging van politici van het katholieke Sinn Féin die vorige zomer de coronaregels aan hun laars gelapt hadden om de begrafenis bij te wonen van een oud-IRA-leider.' De beslissing zet kwaad bloed in unionistische rangen. 'De republikeinen doen wat ze willen en komen ermee weg', is het gevoel.

Paramilitairen

Ten slotte verwijst Vardy naar recente raids bij loyalistische paramilitaire organisaties. Die mondden uit in een resem arrestaties wegens criminele activiteiten. De politie vermoedt dat die bewegingen achter de schermen het geweld tegen agenten oppoken.

Voor een terugkeer naar de Troubles, het conflict dat tussen eind jaren 60 en eind jaren 90 van de vorige eeuw in de provincie meer dan 3.500 levens eiste, vrezen analisten niet. Ze zijn wel beducht voor een uitholling van de politieke regeling in Noord-Ierland en de machtsdeling tussen katholieken en protestanten als de onlusten niet snel in de kiem gesmoord worden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud