Advertentie
interview

'Ook Brussel is het afvoerputje van Europa'

©Rink Hof

Militanten van Islamitische Staat hebben nagenoeg vrij spel in de banlieues van Parijs, zegt de Nederlandse terreurexperte Beatrice de Graaf. 'Zoals ook Brussel het afvoerputje van Europa is, waar de controle op salafisten en terroristen lastig is.'

‘Dit is de eerste keer dat Islamitische Staat zo’n grote, georkestreerde terreuractie heeft ondernomen’, zegt Beatrice de Graaf, hoogleraar en terrorisme-experte aan de Universiteit Utrecht.

‘De terreurgroepering had eerder al haar aanhangers opgeroepen de strijd aan te binden tegen en in het Westen. En Frankrijk was een belangrijk doelwit. Het land is een strategische partner van de Verenigde Staten in de strijd tegen IS. Bovendien heeft president Hollande bij herhaling gezegd dat hij alles in het werk zal stellen om het terrorisme uit te roeien, zeker na de aanslag op Charlie Hebdo.’

Wat is het verschil met de aanslag in januari op het satirische blad?

Beatrice de Graaf: ‘In de eerste plaats de omvang. Dat op vijf, zes plekken op een avond zoveel slachtoffers vallen, is ongezien voor Parijs. Dat is alleen te vergelijken met de terreuraanslagen in Madrid in 2004 en Londen in 2005.’

Terroristen kunnen in de Parijse banlieues, tussen honderdduizenden mensen, redelijk ongestoord en anoniem opereren

'Interessant is ook de vraag wie achter de aanslagen zit. Is die operatie het werk van lokale jongeren die zijn geradicaliseerd en die zelf de middelen hebben gezocht om zich te wreken voor wat hun broeders in Syrië wordt aangedaan? Of zijn de aanslagen opgezet vanuit het IS-hoofdkwartier Raqqa, dat mensen met een opdracht naar Parijs heeft gestuurd? In beide gevallen is het sowieso doodeng.’

Hebben de Franse inlichtingendiensten gefaald?

De Graaf: 'Na een aanslag ontdek je altijd dat er op voorhand indicaties waren. Het zou gek zijn als dat niet zo was. Maar het blijft moeilijk om alles in de gaten te houden, zeker in zo'n enorme stad als Parijs. Daar heb je trouwens in de banlieues grote wijken waar de politie nauwelijks vat op heeft. Terroristen kunnen er, tussen honderdduizenden mensen, redelijk ongestoord en anoniem opereren.'

'Zo'n aanslag is niet alleen het werk van religieuze fanatici. Je hebt ook mensen nodig die weten hoe ze aan wapens en explosieven kunnen geraken. En via de contacten met het misdaadmilieu sijpelt er geregeld informatie door naar de politie en de inlichtingendiensten. Het criminele circuit is nu eenmaal minder gesloten dan een groep geradicaliseerde jongeren.'

En wat met Brussel? Deze week bestempelde de Belgische minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon de stad als de zwakke schakel in de Europese strijd tegen terrorisme.

De Graaf: 'Brussel wordt wel vaker beschouwd als het afvoerputje van Europa, waar terroristen, salafisten en misdadigers lastig te controleren zijn. Jullie hoofdstad is inderdaad een bekende draaischijf voor illegale wapenhandel. En het is een stad met veel migranten, die door een gebrekkig asielbeleid niet zijn gedwongen de taal te leren.'

Valt daar wat aan te doen?

Je kan IS alleen uitschakelen door grondtroepen op hen af te sturen. Boots on the ground

De Graaf: 'In het Verenigd Koninkrijk en Nederland hebben de autoriteiten zwaar ingezet op 'community policing'. Parallel aan de strijd tegen IS is zwaar geïnvesteerd in de creatie van maatschappelijke netwerken in achterstandsbuurten. Dat ging van het openen van buurthuizen en informatiecentra, over overleg met de buurtbewoners tot het inzetten van jongerenwerkers en wijkagenten. Op die manier kom je radicalisering vroeg op het spoor en kan je meteen ingrijpen.'

'Ik heb de indruk dat de Franse politie in de banlieues vaker kiest voor een repressieve aanpak, een hard lik-op-stukbeleid met speciale eenheden. En toch zijn grote delen van de stad ontoegankelijk voor de politie, die dus niet weet wat zich daar afspeelt. Die banlieues zijn vaak een blinde vlek in het Franse veiligheidsbeleid.'

Zijn de aanslagen in Parijs niet eerder een teken van zwakte van IS? 

De Graaf: 'Het klopt dat de Amerikaanse president Barack Obama net nog heeft gezegd dat IS zware klappen heeft geïncasseerd op het slagveld in Syrië en Irak. De Russen, die sinds kort actief zijn, pakken de terreurgroep nog een stuk harder aan. Het is niet uitgesloten dat dat Russische passagiersvliegtuig in Egypte eind oktober uit de lucht is gehaald omdat de Russen op dit moment een groter gevaar zijn voor IS dan de Amerikanen.'

En toch is IS daar nog altijd niet uitgeschakeld. Waarom is de organisatie zo hardnekkig?

De Graaf: 'Omdat bombarderen eigenlijk niet zo veel zin heeft. Die jihadisten van IS kunnen zich altijd verschuilen. Het is niet zo dat er een plek is waar je een stel bommen op kan gooien om IS voor eens en altijd uit te schakelen. Dit is geen regulier conflict waar de legers netjes tegenover elkaar staan en iedereen weet waar de vijand zich bevindt. De terroristen van IS spelen gewoon verstoppertje.'

'Je kan IS alleen uitschakelen door grondtroepen op hen af te sturen. Boots on the ground. Daar heeft het Westen voorlopig niet veel zin in. Maar zelfs dat zou niet volstaan. Veel belangrijker is dat je het reservoir aan potentiële nieuwe rekruten aanpakt. De aanwas van nieuwe militanten is het echte probleem. Zelfs als je erin slaagt IS in Raqqa te verpulveren, staat er drie weken later een nieuwe cohorte strijders klaar.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud