Advertentie
Advertentie

Polen en Hongarije slikken veto in over Europese herstelmiljarden

De Poolse premier Mateusz Morawiecki (links) en zijn Hongaarse collega Viktor Orban trekken hun blokkering van de lancering van 1.820 miljard euro aan Europees herstelgeld in. ©REUTERS

Amper drie weken voor Nieuwjaar is er eindelijk uitzicht op een stevige zak Europese centen voor het economische herstel. De premiers van Polen en Hongarije trekken hun veto in. Maar ze eisen wel boter bij de vis als ze hun klimaatinspanningen moeten opdrijven.

Europese toppen zijn wel vaker 'brood en spelen' voor de galerij in eigen land. Maar Viktor Orban en Mateusz Morawiecki, de premiers van respectievelijk Hongarije en Polen, hielden hun moddergevecht over de Europese centen bijna een maand vol. Pas na een dreigement van de overige 25 lidstaten om hen financieel droog te leggen, een compromisvoorstel van de Duitse kanselier Angela Merkel en kritische vragen van de Benelux-premiers is de Pools-Hongaarse gijzeling van de Europese herstelcenten van de baan.

Over die geldpot, een meerjarenbegroting voor de volgende zeven jaar van 1.074 miljard euro en een herstelfonds van 750 miljard euro, hadden de 27 leiders al in juli een akkoord bereikt. Maar onder druk van het Europees Parlement werd in de herfst een straffer sanctiemechanisme goedgekeurd, dat de uitbetaling van Europees geld koppelt aan de eerbiediging van de rechtsstaat.

Polen en Hongarije voelden zich geviseerd en gingen dwarsliggen. Tegen beide landen loopt een onderzoek voor het tarten van de Europese waarden van de rechtsstaat en de democratie. Die procedure geldt als een kernbom omdat ze een lidstaat het stemrecht kan ontnemen, als daarover een unanieme beslissing valt.

Rechtsstaat

De Hongaarse en Poolse premiers gaven donderdagavond hun veto op. De druk op beide landen was immens geworden. De 25 andere lidstaten dreigden ermee een herstelfonds op te zetten zonder de twee dwarsliggers. Beide landen zouden ook via de EU-begroting, die terug zou vallen op voorlopige twaalfden, veel minder subsidies krijgen in 2021. Dat pikte wel.

De Duitse kanselier Angela Merkel zocht en vond de juiste woorden voor een verklaring die het veto ontmijnt en het sanctiemechanisme intact laat.

Merkel zocht en vond de juiste woorden voor een verklaring die het veto ontmijnt en het sanctiemechanisme intact laat. De verklaring zegt dat de directe link tussen de uitkering van geld en het functioneren van de rechtsstaat beperkt is tot de Europese begroting en dat de procedure objectief en onpartijdig is en alle lidstaten gelijk behandelt.

De Nederlandse premier Mark Rutte, die in eigen land de steun kreeg van zijn parlement voor een sterk sanctiemechanisme en aankijkt tegen verkiezingen in maart, eiste donderdag, bij het begin van de Europese top, verduidelijkingen. Ook premier Alexander De Croo en zijn Luxemburgse collega Xavier Bettel wilden garanties dat het compromis met Boedapest en Warschau niet tot een afzwakking van het sanctiemechanisme leidt en dat het zo snel mogelijk toepasbaar wordt.

Hongarije en Polen zijn van plan naar het Europees Hof van Justitie te stappen tegen het sanctiemechanisme. Orban rekent erop dat die procedure tot na de Hongaarse verkiezingen in 2022 uitloopt. Maar dat feestje gaat niet door. Ook de andere lidstaten kunnen immers naar het Hof stappen en een versnelde procedure vragen. Bovendien zal de Europese Commissie de richtsnoeren voor het gebruik van het mechanisme onafhankelijk uitstippelen. En het sanctiemechanisme kan met terugwerkende kracht worden toegepast vanaf 1 januari 2021.

Klimaat

Hoezeer Polen en Hongarije azen op de Europese centen bleek tijdens het debat over het opkrikken van de Europese klimaatambities de volgende tien jaar. Europa wil de lat verhogen van 40 procent CO2-uitstootvermindering naar 55 procent in 2030. Ook de Oost-Europese landen moeten daarvoor serieuze klimaatinspanningen leveren, maar ze vragen in ruil meer hulp en vooral centen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud