Rajoy drijft wig tussen Catalaanse nationalisten

De Catalaanse onafhankelijkheidspartijen lijken niet op dezelfde lijn te zitten over de te volgen strategie. ©EPA

Het verzoek van Spaans premier Mariano Rajoy om duidelijkheid te scheppen over de onafhankelijkheidsverklaring leidt tot een tweespalt in de Catalaanse rangen. Praten met Madrid? Of bewust de confrontatie zoeken?

De Catalaanse premier, Carles Puigdemont, gaat allesbehalve een onbezorgd weekend tegemoet. Begin volgende week moet hij Mariano Rajoy een brief sturen die de politieke crisis in het Zuid-Europese land naar een nieuw niveau kan tillen.

Tegen maandagmorgen om 10 uur wil de Spaanse premier weten of zijn Catalaanse collega afgelopen dinsdag de onafhankelijkheid van zijn regio uitgeroepen heeft. Tijdens een speech in het Catalaanse parlement poneerde Puigdemont die dag dat de regio via het omstreden referendum van 1 oktober dat recht verworven had. Maar hij spoorde de parlementsleden meteen aan de onafhankelijkheidsverklaring 'verschillende weken' op te schorten.

Met die demarche hoopte hij 'de dialoog met de Spaanse regering mogelijk te maken om een onderhandelde oplossing te vinden'. Veel enthousiaste reacties lokte die oproep in Madrid niet uit.

Geen dialoog over onafhankelijkheid

Rajoy maakte woensdag nog eens duidelijk dat een dialoog over onafhankelijkheid uitgesloten is 'omdat de grondwet dat verbiedt'. Over een nieuw financieringssysteem of een andere bevoegdheidsverdeling tussen het centrale en het regionale niveau valt volgens hem 'binnen de grenzen van de wet' wel te praten.

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, eist tegen maandag 10 uur een duidelijk antwoord van de Catalanen: hebben ze de onafhankelijkheid uitgeroepen of niet? ©AFP

De reactie uit Madrid heeft kwaad bloed gezet bij de Catalaanse partijen die ijveren voor een afscheuring van Spanje. 'Het heeft geen zin de onafhankelijkheidsverklaring op te schorten na het negatieve antwoord van de Spaanse regering. Puigdemont en zijn regering moeten de republiek uitroepen en de volgende stappen doen op weg naar een Catalaanse grondwet', luidde het donderdagavond bij de Asamblea Nacional Catalana (ANC), de koepel boven de Catalaanse organisaties die naar onafhankelijkheid streven.

Ook Òmnium Cultural, een Catalaanse vzw die de onafhankelijkheidszaak een warm hart toedraagt, is van mening dat Puigdemont het spel hard moet spelen. ‘Stuur het resultaat van het referendum als antwoord naar Rajoy. En vraag hem duidelijkheid te scheppen over zijn bedoelingen. Is het hem menens met artikel 155?', klonk het alluderend op het grondwetsartikel waarmee Rajoy Catalonië onder curatele kan plaatsen.

Tweespalt in politieke kringen

In Catalaanse politieke kringen leidt het antwoord van de Spaanse regering tot een tweespalt. Bij de centrumrechtse PDeCat, de partij van premier Puigdemont, lijkt een consensus te bestaan dat een onderhandelde oplossing met Madrid de voorkeur moet genieten.

De vrees voor een economische malaise zet tot voorzichtigheid aan, net als het besef dat een onafhankelijkheidsverklaring van geen tel is als niemand de nieuwe staat erkent.

Leden van de ANC trokken de voorbije weken verschillende keren de straat op om hun hunkering naar onafhankelijkheid kracht bij te zetten. ©AFP

‘Als je een staat uitroept maar niemand erkent die of je kan er niet naar handelen, dan is enkel sprake van een esthetische onafhankelijkheid. Je moet die externe factor in rekening brengen. Anders ga je fouten maken’, waarschuwde Artur Mas, de ‘vader’ van het huidige onafhankelijkheidsproces, vrijdag.

Een onderhandelde oplossing kan volgens hem dan ook niet uitgesloten worden, ook al zitten de relaties tussen de Spaanse en Catalaanse regering op dit ogenblik op een absoluut dieptepunt.

Politieke beslissing

Het enthousiasme voor de politieke dialoog is evenwel veel minder groot bij de twee andere politieke partijen die ijveren voor een scheiding van Spanje. ‘Er is een politieke beslissing genomen. Die vraagt om een politiek antwoord. Puigdemont moet Rajoy laten weten dat hij de onafhankelijkheid uitgeroepen heeft’, zei Sergi Sabrià, de woordvoerder van ERC. Die linkse partij zit samen met PDeCat in de Catalaanse regering.

Een van de ERC-ministers, Dolors Bassa, sloot zich daarbij aan. ‘Stuur Rajoy de onafhankelijkheidsverklaring die dinsdag door 72 Catalaanse parlementsleden ondertekend is.’ Of Oriol Junqueras, de Catalaanse vicepremier en de sterke man van ERC, zich op dezelfde lijn bevindt, is niet duidelijk. Hij hult zich voorlopig in stilzwijgen.

Republiek uitroepen

De CUP, de kleine antikapitalistische partij die de Catalaanse regering van PDeCat en ERC met gedoogsteun in het zadel houdt, schreef Puigdemont vrijdag een brief.

De Catalaanse premier, Carles Puigdemont, moet dit weekend knopen doorhakken over het antwoord dat hij naar Madrid stuurt. ©AFP

‘Het is nodig de republiek uit te roepen. Als Rajoy toch van plan is artikel 155 in te roepen, dan kan Catalonië op dat moment al beter een republiek zijn. Als we een ander antwoord naar de Spaanse regering sturen, slikken we gewoon haar bedreigingen, minachting en repressie.’

Rajoy lijkt er met zijn ultimatum aan Puigdemont dus in geslaagd te zijn een wig te drijven tussen de Catalaanse onafhankelijkheidspartijen. De bal ligt in het kamp van de Catalaanse premier.

Arrestaties

Niet alleen ERC en de CUP voerden vrijdag de druk op Puigdemont op. Ook de woordvoerder van Rajoys Partido Popular in het parlement, Rafael Hernando, deed dat. Hij zinspeelde op een arrestatie van Puigdemont. 

Er is een staatsgreep gepleegd en er zijn verschillende misdrijven begaan. Arrestaties zijn dus mogelijk.
Rafael Hernando
Woordvoerder PP in Spaans parlement

‘De Spaanse regering kijkt verder dan artikel 155. Vergeet niet dat dit een rechtsstaat is. Die heeft verschillende instrumenten om deze uitdaging het hoofd te bieden. En dat gaan we doen. We gaan krachtig optreden. We hebben voldoende middelen voorhanden om een eind te maken aan deze situatie. Er is een staatsgreep gepleegd en er zijn meerdere misdrijven begaan. Arrestaties zijn dus mogelijk’, besloot hij op Antena 3.

Voor Puigdemont dit weekend zijn definitieve strategie bepaalt, ontvangt hij vrijdag in zijn ambtswoning in Barcelona nog kopstukken van alle partijen.

Gesponsorde inhoud

Partner content