Spaanse regering zet Puigdemont en co af

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, riep zaterdagmorgen de ministerraad bijeen om de procedure te activeren om de Catalaanse autonomie te beknotten. ©EPA

De Spaanse regering heeft zaterdag beslist de Catalaanse premier Carles Puigdemont en zijn regering opzij te schuiven. 'We schorten het zelfbestuur niet op, we verwijderen de mensen die de wet niet naleven.'

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, trommelde zaterdagvoormiddag zijn ministers op voor een extra meeting. Op de agenda stond slechts een punt: de Catalaanse onafhankelijkheidskwestie.

De ministers beraadden zich over de stappen die gedaan moesten worden nadat de Catalaanse premier, Carles Puigdemont, de voorbije dagen geweigerd had te bevestigen dat zijn regio de grondwet weer zou naleven en het onafhankelijkheidsproces in de koelkast zou stoppen.

Algemeen belang

Rajoy liet er de voorbije dagen geen twijfel over bestaan dat hij tijdens de extra ministerraad de procedure zou activeren om de Spaanse wetten weer te doen naleven in Catalonië. Hij had naar eigen zeggen geen andere keus 'omdat Catalonië duidelijk, koppig en bewust haar grondwettelijke verplichtingen niet naleeft door een proces in gang te zetten om zich af te scheuren van Spanje'.

De Catalaanse premier, Carles Puigdemont, moet een stap opzij doen als de Spaanse regering haar zin krijgt. ©BELGAIMAGE

De Spaanse premier verwijt de Catalaanse leiders het 'algemeen belang van Spanje in het gedrang te brengen door op een rebelse, systematische en bewuste manier niet te gehoorzamen aan uitspraken van het grondwettelijk hof'.

Hij wijst erop dat hij ook in het belang van de Catalanen handelt. 'Want een verarming met 25 tot 30 procent dreigt als de regio zich afscheurt van Spanje', luidt het.

Voor aanvang van de ministerraad restte een vraag: hoever zou Rajoy gaan? Zaterdagmiddag, na een vergadering van ruim 2 uur, volgde het antwoord. 

1. Ontslag Govern

'De Spaanse regering vraagt de senaat de toestemming om de Catalaanse premier, vicepremier en alle andere leden van de Govern af te zetten', verduidelijkte Rajoy.

De Spaanse ministeries nemen de controle over de verschillende Catalaanse departementen over 'zolang we in deze uitzonderlijke situatie zitten'. Ze gaan er streng op toezien dat het overheidsgeld en de belastinginkomsten niet gebruikt worden voor het onafhankelijkheidsproces.

De Spaanse regering kan ook beslissen leden van de Catalaanse politie, die hun taken weigeren uit te voeren, te vervangen door leden van de Spaanse ordediensten. De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken zou al het ontslag voorbereiden van Josep Lluís Trapero, de topman van de Mossos d'Esquadra.

Justitie heeft haar pijlen gericht op de baas van de Catalaanse politie. Ze wrijft hem opruiing aan en verwijt hem, in de aanloop naar 1 oktober, niet voldoende gedaan te hebben om de organisatie van het omstreden onafhankelijkheidsreferendum te voorkomen.

2. Catalaans parlement

Het Catalaanse parlement wordt niet ontbonden. Maar Madrid beperkt wel de bevoegdheden van dat parlement.

We schorten het zelfbestuur niet op, we verwijderen de mensen die de wet niet naleven.
Mariano Rajoy
Spaanse premier

De voorzitter van het parlement kan geen nieuwe deelstaatpremier naar voren schuiven na het vertrek van Puigdemont. De parlementsleden kunnen evenmin stemmen over de benoeming van een opvolger.

Ze mogen ook geen initiatieven nemen die in strijd zijn met de Spaanse grondwet of met het Estatut, het document dat het zelfbestuur van Catalonië regelt.

En de Spaanse regering krijgt ook een vetorecht. Ze heeft 30 dagen om initiatieven van het Catalaanse parlement naar de prullenmand te verwijzen.

3. Zelfbestuur

De Generalitat (Spaanse overheid, red.) blijft volgens het voorstel van de Spaanse regering functioneren en blijft verantwoordelijk voor het bestuur van de regio.

'We schorten het zelfbestuur niet op, we verwijderen de mensen die de wet niet naleven', stelde de Spaanse premier. 'De Generalitat zal wel de richtlijnen opvolgen van de Spaanse ministeries', voegde hij eraan toe.

4. Regionale verkiezingen

Rajoy vraagt de Spaanse senaat ook om hem de bevoegdheid te geven het Catalaanse parlement te ontbinden. Binnen de zes maanden moeten nieuwe regionale verkiezingen plaatsvinden.

De Spaanse regering kan de controle over tv-zender TV3 overnemen om objectieve en evenwichtige berichtgeving te garanderen.

'Maar ik hoop dat die stembusslag zo snel mogelijk kan plaatsvinden zodat we zo snel mogelijk een nieuw hoofdstuk kunnen aansnijden waarin de wet weer gerespecteerd wordt, de rechten van de burgers beschermd worden en jobs gered worden', zei Rajoy.

5. Catalaanse radio en tv

De Spaanse regering vraagt de senaat ook om toestemming om, indien nodig, in te grijpen bij de audiovisuele media in Catalonië. 'De Spaanse regering kan de controle over tv-zender TV3 overnemen om objectieve en evenwichtige berichtgeving te garanderen', luidt het in een 19 pagina's tellend document.

Ook de telecommunicatie en digitale dienstverlening zou onder controle van Madrid komen te staan.

Primeur

Het is de eerste keer sinds de terugkeer naar de democratie 40 jaar geleden dat een Spaanse regering naar het 'nucleaire wapen' grijpt. De demarche geniet de steun van de socialisten en van centrumpartij Ciudadanos (Burgers).

De maatregelen, die de 'institutionele neutraliteit moeten verzekeren en de vrijheid, veiligheid en pluraliteit moeten beschermen', worden nog niet meteen van kracht. De regering stuurt haar plannen nu naar de senaat. De fractieleiders komen zaterdagnamiddag al een eerste keer samen om afspraken te maken over de behandeling van het dossier.

Senatoren aan zet

De senatoren buigen zich de volgende dagen eerst in een commissie en daarna in het plenum over de maatregelen. Puigdemont zou tot 25 oktober zijn versie van de feiten kunnen geven aan de senatoren.

Zodra een volstrekte meerderheid van de senaat zich achter de voorstellen geschaard heeft, kan de ploeg-Rajoy tot actie overgaan. Dat lijkt een formaliteit omdat de partij van Rajoy - die al 149 van de 266 zitjes bezet - de steun krijgt van de socialisten en Ciudadanos.

Madrid hoopt dat de senaat volgende vrijdag zijn fiat geeft. De Spaanse regering maakt zich sterk dat ze een dag later al de eerste maatregelen kan uitvoeren.

Artikel 155

1. Wat is artikel 155?

Artikel 155 van de grondwet geeft de Spaanse regering de mogelijkheid de controle over een regio over te nemen ‘als die haar verplichtingen volgens de grondwet of andere wetten niet naleeft of als haar handelingen het algemeen belang van Spanje bedreigen’. Sinds de huidige grondwet in 1978 in voege trad, is het ‘nucleaire wapen’ nog nooit gebruikt.

2. Wat kan Madrid doen met dat ‘nucleaire wapen’?

Omdat het nog nooit gebruikt is, pioniert de Spaanse premier Mariano Rajoy. Hij zou zijn pijlen in eerste instantie willen richten op de Catalaanse financiën en politie. Maar in theorie kan Madrid de controle over alle departementen overnemen. Het kan zelfs het leger naar Catalonië sturen als de ordehandhaving in het gedrang is.

3. Kan Spanje de Catalaanse premier opzijschuiven?

De Spaanse regering kan niet alleen het Catalaanse parlement ontbinden maar ook premier Carles Puigdemont al zijn bevoegdheden afnemen. Wellicht stuurt ze dan een ‘territoriale afgevaardigde’ om de regio tijdelijk te besturen. De autonomie kan pas hersteld worden nadat regionale verkiezingen plaatsgevonden hebben.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud