interview

‘Streven naar onafhankelijkheid is geen ziekte, hè'

Raül Romeva. ©Kristof Vadino

Het Catalaanse onafhankelijkheidsproces is onomkeerbaar. Dat zegt Raül Romeva, de Catalaanse minister van Buitenlandse Zaken. ‘We gaan van een postautonome staat naar een prerepubliek. Omdat de Spaanse staat in zijn huidige vorm eenvoudigweg niet meer werkt.’

Twee jaar nadat Raül Romeva afgezwaaid was als Europarlementslid, bracht de Catalaanse ‘ecosocialist’ enkele dagen geleden opnieuw een bezoek aan de Europese wijk in Brussel. Niet om te verbroederen met de collega’s van weleer. Maar om als conseller del Exteriors - lees: Catalaanse minister van Buitenlandse Zaken - de belangen van de trotse Spaanse regio te behartigen.

Het onafhankelijkheidsthema leeft heel erg in Catalonië. Wie herinnert zich niet de beelden van de meer dan 1 miljoen mensen die nu al enkele jaren, gedrapeerd in de geel-rood gestreepte vlag van de regio en gesteund door een N-VA-delegatie, op de Catalaanse feestdag door de Barcelonese straten trekken? Maar Europa danst al decennia rond de hete brij. ‘Dat is een interne Spaanse kwestie’, luidt in Brussel het standaardantwoord op vragen over de verhoudingen tussen Madrid en Barcelona.

Catalanen op de nationale dag, 11 september ©AFP

Voelt u bij de Europese lidstaten steun voor het Catalaanse project?

Raül Romeva: ‘De EU begrijpt vooral niet waarom de Catalaanse en de Spaanse regering zo moeilijk om de tafel kunnen gaan zitten om de kwestie te bespreken. Of waarom een referendum onmogelijk is. Wij willen meewerken aan een oplossing in plaats van het probleem te vormen. We beseffen heel goed dat we, in het geval van afscheiding, een deel van de Spaanse schuld moeten overnemen, dat we rechten en plichten hebben. Spanje en Catalonië zijn economische en strategische bondgenoten, ze moeten dat zijn en ze zullen dat in de toekomst ook zijn. Dát interesseert Europa. We willen met iedereen samenwerken en niemand tegenwerken. Weet u, Catalonië is een land dat het afgelopen jaar flink meer buitenlandse investeringen aantrok. Ook het toerisme zit in de lift. En dat ondanks het politieke debat van de afgelopen maanden. Dat betekent dat iedereen zich welkom voelt bij ons.’

Waarom staat Catalonië zo op zijn onafhankelijkheid?

BIO Raül romeva

> Geboren op 12 maart 1971 in Madrid.

> Is master in de economische wetenschappen en doctor in de Internationale betrekkingen.

> Was adviseur van de VN.

> Doceerde enkele jaren in Catalonië.

> Was jarenlang lid van de Catalaanse groenen.

> Zat van 2004 tot 2014 in de groene fractie in het Europees Parlement en was vijf jaar lang vicevoorzitter van die fractie.

> Was in september 2015 lijsttrekker van de pro-onafhankelijkheidslijst Junts pel Sí bij de Catalaanse verkiezingen.

> Is sinds 10 januari 2016 Catalaans minister van Buitenlandse Zaken.

Romeva: ‘Streven naar onafhankelijkheid is geen ziekte, hè! We kunnen niet anders. Want de Spaanse staat heeft geen project dat rekening houdt met diversiteit, pluraliteit, met de noden van veel mensen. En niet alleen van de Catalanen! De Spaanse staat werkt niet in zijn huidige vorm. De jongste jaren is meermaals gebleken dat de Spaanse staat breekbaar is: economisch, politiek, juridisch, institutioneel, op het vlak van infrastructuur, basisdienstverlening, onderwijs, taal, cultuur... En de Spaanse regering geeft ons elke dag extra munitie om uit het Spaanse carcan te willen breken. Daarom willen we onze eigen republiek oprichten. Om te kunnen inspelen op de noden van onze maatschappij!’

Waarom kan dat niet met meer autonomie binnen Spanje?

Romeva: ‘Al jaren palaveren we daarover. In 2006 zouden we de kwestie regelen via een nieuw statuut. Maar tien jaar later staan we nog altijd nergens, omdat de conservatieve regering in Madrid dwarsligt. Al wel 20 keer hebben we de Spaanse regering een gesprek gevraagd over de organisatie van een referendum, zelfs een dat juridisch niet bindend is. Maar we krijgen steeds nul op het rekest. Imposible! No! Onmogelijk! Nee! Dat is de realiteit! De Spaanse staat vormt het probleem. Wij niet! We vragen niet liever dan deze kwestie op te lossen. We reiken zelfs oplossingen aan.’

Volgens Madrid plaatst een onafhankelijk Catalonië zichzelf wel buiten de EU.

De Catalanen hebben het recht om in een referendum te bepalen of ze een republiek willen of niet.
Raül Romeva
Minister Van Buitenlandse Zaken Catalonië

Romeva: ‘Klinkklare onzin. U kent de Europese verdragen. Niemand belandt automatisch buiten de EU. 7,5 miljoen Europese burgers gaan niet in een vacuüm belanden. De Europese verdragen laten interne verschuivingen in de EU toe. Juridisch is er geen enkel probleem. Als de Schotten anderhalf jaar geleden voor onafhankelijkheid gestemd hadden, lagen scenario’s klaar opdat Schotland ook lid zou worden van de EU. Het zou niet eerst uit de EU moeten stappen om daarna opnieuw toe te treden.’

‘Het is een politieke kwestie. In Catalonië wonen meer dan 300.000 mensen uit andere EU-lidstaten. In onze regio zijn honderden bedrijven met Europees kapitaal actief. En Catalaans kapitaal zit over de hele wereld, maar toch vooral in de EU. De Catalaanse economie is goed voor 2 procent van het Europese bruto binnenlands product. Dan heeft het toch geen zin de Catalanen overboord te gooien?’

Is er voldoende steun voor het onafhankelijkheidsproject?

Romeva: ‘Van de 135 Catalaanse parlementsleden hebben 72 zich achter de wegenkaart naar onafhankelijkheid geschaard. Nooit was er zo’n duidelijke meerderheid in het Catalaanse parlement voor de vorming van een eigen staat. Het gaat om politici van diverse pluimage: linksen, liberalen, conservatieven, christendemocraten, groenen... Personen of partijen zijn in deze niet belangrijk. De boodschap telt: we gaan van een postautonome staat naar een prerepubliek omdat de Catalaanse burgers ons dat al jaren vragen, in het stemhokje en in de straat.’

‘Europa moet weer nuttig worden’

Het Europese project ligt Raül Romeva na aan het hart. Tien jaar lang bouwde hij mee aan de Europese droom als Europarlementslid. De Catalaan ziet dan ook met lede ogen aan hoe het euroscepticisme opgang maakt in vrijwel alle Europese lidstaten. Is er een formule om die tendens een halt toe te roepen? ‘Europa moet weer nuttig worden. Als Europa geen antwoorden biedt op de bekommernissen van de burgers, niet inspeelt op de sociale noden, of burgers niet de kans geeft zich democratisch uit te spreken over zaken die hen bezighouden, dan heeft het een probleem. Pas op, ik zeg niet dat Europa geen nut heeft. Maar het heeft wel de perceptie tegen’, meent Romeva. Of dat betekent dat bepaalde bevoegdheden weer naar de staten gaan? ‘De oplossing ligt vooral in ‘een beter Europa’. In sommige gevallen betekent dat bevoegdheden van de staten naar het Europese niveau tillen. In andere gevallen betekent dat misschien dat staten zichzelf moeten herdenken. Wat zijn de sterke punten, de steunpilaren van Europa? Zijn pluraliteit, diversiteit, democratie en vrijheid. Europa moet die waarden recupereren. ‘Als vandaag dingen fout lopen, is dat niet de schuld van Europa maar komt dat omdat er te weinig Europa is. Sommige dingen moeten we europeaniseren. In andere gevallen passen we best het subsidiariteitsbeginsel toe.’ Van een ding is Romeva overtuigd: de problemen verdwijnen niet door ze te negeren. ‘Benoem een conflict en leg het op de onderhandelingstafel. En begin dan te bouwen.’

In het parlement is er een meerderheid. Maar onder de bevolking ook?

Romeva: ‘Catalonië telt 7,5 miljoen inwoners. Van hen stemden bij de jongste verkiezingen 2 miljoen voor een Catalaanse staat. Vijf jaar lang trekken 1,5 tot 2 miljoen Catalanen al de straat op. Ze vragen maar één ding: geef ons de mogelijkheid te stemmen over onafhankelijkheid. Wint het jakamp, oké. Zijn de tegenstanders in de meerderheid, ook goed. Maar de Spaanse regering blijft Oost-Indisch doof voor ons verzoek. Ze bedelft ons onder klachten, economische dreigementen, rechtszaken. Maar op een uitnodiging om te praten over de organisatie van een referendum wachten we vergeefs.’

Roept Catalonië eenzijdig de onafhankelijkheid uit als een meerderheid van de bevolking zich achter een nieuwe grondwet schaart?

Romeva: ‘De kiezer gaf ons tijdens een stembusslag een democratisch mandaat. We doen wat we doen omdat de bevolking ons dat gevraagd heeft. Zodra alle wetten, staatsstructuren en de nieuwe grondwet er zijn, trekken we weer naar de kiezer. Dit proces gaat van stembusgang naar stembusgang. Het volk zal beslissen wat we doen. Maar dit proces kan niet stilvallen. Je kan discussiëren over de snelheid waarmee het uitgerold wordt. Maar het is onomkeerbaar!’

Negeert u desnoods uitspraken van het grondwettelijk hof?

Raül Romeva. ©Kristof Vadino

Romeva: ‘Weet u wat verontrustend is en wat Europa grote zorgen moet baren? Dat een lidstaat van de EU, Spanje, het principe van de scheiding van machten aan zijn laars lapt. Het is heel erg dat de regering van een EU-land de rechterlijke macht inzet om politiek te bedrijven. Wat het grondwettelijk hof doet, is niet het probleem. Wel dat een regering Europese burgers het democratische recht ontzegt om hun mening te uiten!’

Als Catalaan volgt u ongetwijfeld de Spaanse regeringsvorming. Waar draait die op uit?

Romeva: ‘Dat is een grote onbekende. Belgen zijn vertrouwd met de vorming van coalitieregeringen en het sluiten van compromissen. Zelfs in Catalonië hebben we daar ervaring mee. Maar voor Spaanse politici is dit een nieuw gegeven. Niemand weet waar dit op uitdraait. Welke regering er ook uit de bus komt, laten we hopen dat die één ding eindelijk begrijpt: dat de Catalanen het recht hebben om in een referendum te bepalen of ze een republiek willen of niet.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud