Tusk: ‘Wie maalt om vijanden met vrienden als Trump?'

©AFP

De capriolen van Trump staan centraal op de informele Europese top in het Bulgaarse Sofia. Europese bedrijven die zakendoen met Iran mogen in elk geval op EU-steun rekenen.

‘Wie maalt er om vijanden met vrienden als Donald Trump?’ De Europese Donald, Raadsvoorzitter Donald Tusk, legde voor de start van de EU-top in Sofia de vinger op de wonde.

Het eigengereide optreden van Trump hing als een schaduw over het diner van de 28 EU-leiders woensdagavond in Sofia. Met zijn machtspolitiek zet de Amerikaanse president de trans-Atlantische relatie zwaar onder druk.

Rajoy ontvlucht Balkantop

De Spaanse premier Mariano Rajoy kwam enkel naar de Bulgaarse hoofdstad Sofia voor het geopolitieke diner met de 28 EU-leiders. De Balkantop van vandaag - overleg van de EU met zes partners uit de westelijke Balkan - laat hij links liggen. De reden: Rajoy vreest een Catalonië-effect. Spanje is een van de vijf EU-landen die de in 2008 afgescheurde Servische provincie Kosovo niet erkennen. Kosovo is volwaardig vertegenwoordigd in Sofia. Door aan de gesprekken deel te nemen vreest Spanje de separatisten in Catalonië en Spaans Baskenland op gedachten te brengen.

Spanje ging wel akkoord met een slotverklaring waarin het Europese perspectief van de zes - toekomstig EU-lidmaatschap - wordt herhaald.

In de marge van de Balkantop pogen de Griekse premier Alexis Tsipras en zijn collega Zoran Zaev van Macedonië (officieel Fyrom) hun geschil te beslechten over de naam Macedonië - ook de naam van een Griekse regio. Pas als een compromis gevonden is, kan Europa het licht op groen zetten voor toetredingsgesprekken met Macedonië.

Trump tracht Europa niet alleen uit elkaar te spelen, hij breekt ook met de multilaterale aanpak die Europa in het hart draagt. ‘Europa moet alles doen om de trans-Atlantische band te beschermen, maar moet zich tegelijk voorbereiden om het heft in handen te nemen en een assertieve koers te varen’, zei Tusk.

Vorig jaar stapte Trump uit het klimaatakkoord van Parijs. Vorige week zegde hij een ander internationaal akkoord, dat met Iran, op. Intussen chanteert de Amerikaanse president Europa om de uitvoer naar de VS vrijwillig te beperken, om zo te ontsnappen aan hogere invoertarieven voor staal en aluminium. Maandag verhuisde Trump de Amerikaanse ambassade in Israël van Tel Aviv naar Jeruzalem, met dramatisch geweld in Gaza en grote onstabiliteit in de regio tot gevolg.

Roekeloos

De roekeloze Amerikaanse omgang met oude bondgenoten leek gisteren alvast tot grotere Europese eensgezindheid te leiden. ‘Eerlijk gezegd moeten we Trump bedanken’, zei Tusk. ‘We beseffen nu dat, als we een helpende hand zoeken, we die vinden aan onze eigen arm.’

De Europese Unie mag zich niet laten chanteren tot ‘win-lose’- akkoorden waarbij alleen Trump wint.
Charles Michel
Belgisch Premier

Ook de Belgische premier Charles Michel (MR) schuwde de harde taal niet. ‘De Europese Unie moet haar toekomst meer in eigen handen nemen en mag zich niet laten chanteren tot ‘win-lose’-akkoorden waarbij Trump wint en Europa verliest.’ In het conflict tussen Israël en Palestina moet Europa ‘de eigen economische positie sterker uitspelen en Israël doen beseffen dat het Europa nodig heeft’. Michel pleitte dinsdag voor een internationaal onderzoek naar de ‘onaanvaardbare situatie’. Hij zei verbaasd te zijn over de houding van Nederland, dat de Israëlische ambassadeur niet ontbiedt en het onderzoek van de Israëli’s zelf afwacht.

Voor de twee grote ‘Trump- dossiers’ - de dreigende Amerikaanse handelssancties en het Irandebacle - staan de Europese neuzen meer in dezelfde richting. De EU-landen scharen zich unisono achter de onderhandelingen die Europees commissaris voor Handel Cecilia Malmström met de VS voert.

Europa wil niet praten met het geweer tegen het hoofd, maar is wel bereid handelsproblemen tussen de VS en Europa te bespreken. Europa zal bovendien nooit een oplossing aanvaarden die niet strookt met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Als Trump op 1 juni beslist alsnog hogere invoertarieven op Europees staal en aluminium te heffen, liggen EUtegenmaatregelen klaar: een heffing op jeans, bourbon en Harley-Davidsons.

Ook in het Irandossier bereidt Europa tegenmaatregelen voor. De VS gaan Europese bedrijven bestraffen die zakendoen met Iran. Europa wil de bedrijven beschermen tegen de VS-sancties via een aanpassing van een oude ‘blokkeringswet’ uit 1996. Dat kan snel. De sancties treden pas over drie tot zes maanden in werking.

Concreet krijgen de Europese bedrijven een compensatie voor hun verliezen in de VS. Toch twijfelen Siemens en Total nu al hardop of ze hun Iraanse investeringen aanhouden, uit vrees voor de miljoenensancties die hen boven het hoofd hangen. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte dat ‘Europa alle middelen zal inzetten die we ter beschikking hebben’. Maar hij beseft ook dat er geen wondermiddel is.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content