Wie haalt eerst de trekker over, Rajoy of Puigdemont?

©REUTERS

Het conflict tussen Spanje en Catalonië gaat dit weekend naar een climax. Actie tegen het Catalaans zelfbestuur lokt wellicht een onafhankelijkheidsverklaring uit.

Drie weken nadat de Catalaanse regering een omstreden referendum over onafhankelijkheid georganiseerd heeft, lijken de Spaanse premier Mariano Rajoy en zijn Catalaanse collega Carles Puigdemont hun hakken als volleerde cowboys definitief in het zand gezet te hebben.

Een ultiem ultimatum aan de Catalaan om de grondwet weer na te leven, bracht geen aarde aan de dijk. Puigdemont blijft schermen met een onafhankelijkheidsverklaring als Rajoy niet instemt met een dialoog. Die laatste dreigt opnieuw met een beknotting van het Catalaanse zelfbestuur. De hamvraag luidt wie eerst de trekker durft over te halen.

1. Is Cataloniës autonomie in het gedrang?

Ja. De Spaanse premier, Mariano Rajoy, heeft zijn ministers opgetrommeld voor een extra ministerraad over artikel 155 van de grondwet (zie kader) nu zaterdag om 10 uur. Tijdens die bijeenkomst wil de conservatieve politicus maatregelen afkloppen om het zelfbestuur van Catalonië te beknotten.

21 oktober: De Spaanse regering houdt een extra ministerraad om artikel 155 van de grondwet te activeren. Ze lijst concrete maatregelen op. Die gaan naar de senaat. Die beslist zaterdag nog hoe ze het dossier gaat behandelen. Om 17 uur vindt in Barcelona een manifestatie voor onafhankelijkheid plaats.

23 oktober: De fractieleiders in het Catalaanse parlement komen samen om een datum te prikken voor de volgende zitting. Daarop zou gestemd kunnen worden de onafhankelijkheidsverklaring.

24 oktober: In de senaat wordt de commissie samengesteld die zich over het dossier gaat buigen. Ze zal 27 leden tellen.

25 oktober: De Catalaanse premier Carles Puigdemont kan tot vandaag zijn versie van de feiten geven aan de senatoren.

26 oktober: De senaatscommissie stemmen over de regeringsvoorstellen en sturen die naar het plenum als ze het fiat krijgen.

27 oktober: De hele senaat buigt zich vanaf 12 uur over het dossier. Een volstrekte meerderheid is nodig voor de Spaanse regering tot actie kan overgaan in Catalonië. Dat lijkt een formaliteit omdat de partij van Rajoy, de socialisten en Ciudadanos (Burgers) van plan zijn voor de maatregelen te stemmen. 

28 oktober: Madrid maakt zich sterk dat het, na de stemming in de senaat, onmiddellijk de maatregelen kan beginnen uitvoeren.

Rajoy en co. nemen in eerste instantie wellicht de regionale financiën en politie in het vizier. In de aanloop naar het referendum van 1 oktober had de Spaanse regering al ingegrepen in die domeinen, maar ze lijkt van plan de duimschroeven nog wat meer aan te draaien.

Te wild gaat Madrid in een eerste fase allicht niet om zich heen schieten, want dan dreigt het de rugdekking van de socialisten te verliezen. Die benadrukten donderdag nog eens dat ‘artikel 155 van de grondwet zo beperkt en zo kort mogelijk toegepast moet worden’. Zij kanten zich tegen het volledig afnemen van het Catalaanse zelfbestuur.

2. Kan Catalonië te elfder ure aan een Spaanse curatele ontsnappen?

Enkel als Puigdemont en co. een zware knieval doen. De Catalaanse premier zal dan de onafhankelijkheidsaspiraties moeten opbergen, de grondwet weer moeten naleven en vervroegde regionale verkiezingen moeten uitschrijven.

De kans dat hij dat doet, lijkt klein. Zo’n toegeving zou neerkomen op een zwaar gezichtsverlies. Puigdemont blijft er ook van overtuigd dat hij de Catalanen die voor onafhankelijkheid stemden, dan zou verraden.

3. Verliest Catalonië dan begin volgende week (een deel van) de bevoegdheden?

Nee, voor de maatregelen van de Spaanse regering van kracht worden, wacht een passage via de Spaanse senaat. In een eerste fase belanden de regeringsvoorstellen op de tafel van een senaatscommissie.

Als daar alle partijen gehoord zijn, volgt een stemming. Geeft een meerderheid groen licht, dan buigt de hele senaat zich eind deze maand over de kwestie.

Rajoy moet op zoek naar een volstrekte meerderheid. Dat lijkt een formaliteit. Zijn eigen conservatieve PP bezet al 149 van de 266 zitjes. Ook de socialisten en de centrumpartij Ciudadanos (Burgers) gaven al aan hun fiat te geven. Daarna kan de Spaanse regering tot actie overgaan.

4. Is een onafhankelijkheidsverklaring nog te vermijden?

Als de Spaanse regering vasthoudt aan haar voornemen om artikel 155 te activeren en een dialoog met de Catalaanse regering blijft afwijzen niet. Dat maakte Puigdemont donderdag in een brief aan Rajoy duidelijk

Catalaans minister-president Carles Puigdemont. ©AFP

'Als de Spaanse regering een dialoog uit de weg blijft gaan en haar repressie voortzet, kan het Catalaanse parlement overgaan tot de stemming over de onafhankelijkheidsverklaring als het dat opportuun acht', klonk het.

In dat parlement bezetten de onafhankelijkheidspartijen de meeste zitjes. De regeringspartijen, de centrumrechtse PDeCat en de linkse ERC, en de antikapitalistische CUP zaten gisteren al samen om hun strategie te bepalen.

PDeCat en ERC houden de deur op een kier voor een dialoog. De CUP wil zo snel mogelijk de onafhankelijkheid uitroepen.

5. Welk lot wacht Puigdemont?

Madrid kan hem zijn bevoegdheden afnemen en hem vervangen door een ‘territoriale afgevaardigde’. Maar dat scenario lijken de socialisten niet genegen.

Ook justitie kan achter Puigdemont en zijn ministers aangaan. Ze kan hen ongehoorzaamheid en rebellie aanwrijven. Dan riskeren ze 25 jaar cel.

Artikel 155

1. Wat is artikel 155?

Artikel 155 van de grondwet geeft de Spaanse regering de mogelijkheid de controle over een regio over te nemen ‘als die haar verplichtingen volgens de grondwet of andere wetten niet naleeft of als haar handelingen het algemeen belang van Spanje bedreigen’. Sinds de huidige grondwet in 1978 in voege trad, is het ‘nucleaire wapen’ nog nooit gebruikt.

2. Wat kan Madrid doen met dat ‘nucleaire wapen’?

Omdat het nog nooit gebruikt is, pioniert de Spaanse premier Mariano Rajoy. Hij zou zijn pijlen in eerste instantie willen richten op de Catalaanse financiën en politie. Maar in theorie kan Madrid de controle over alle departementen overnemen. Het kan zelfs het leger naar Catalonië sturen als de ordehandhaving in het gedrang is.

3. Kan Spanje de Catalaanse premier opzijschuiven?

De Spaanse regering kan niet alleen het Catalaanse parlement ontbinden maar ook premier Carles Puigdemont al zijn bevoegdheden afnemen. Wellicht stuurt ze dan een ‘territoriale afgevaardigde’ om de regio tijdelijk te besturen. De autonomie kan pas hersteld worden nadat regionale verkiezingen plaatsgevonden hebben.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud