‘Wij bepalen zélf wie er binnenkomt'

Klaas Dijkhoff, de Nederlandse ex-staatssecretaris van Veiligheid, zakte vrijdag af naar Lubbeek, de thuisbasis van zijn generatiegenoot Theo Francken, voor de voorstelling van diens boek ‘Continent zonder grens’. ©Dieter Telemans

‘Het klopt niet dat we de migratiestromen moeten ondergaan’, stellen staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken en zijn Nederlandse ex-collega Klaas Dijkhoff. Hun model is er een van gesloten grenzen en een erg strenge selectie voor wie binnenmag. ‘Migratie is nodig, maar voorzichtig. Anders ontploft de boel.’

Ze zijn jong, ze houden ervan de dingen op scherp te zetten en krijgen van hun critici het verwijt hardvochtig te zijn. De ene, de 40-jarige Theo Francken (N-VA), staatssecretaris voor Asiel en Migratie in de regering-Michel, is de populairste Vlaamse politicus. De andere, de nog iets jongere Klaas Dijkhoff (37), was als Nederlands staatssecretaris voor Veiligheid en Justitie tussen 2015 en 2017 eveneens bevoegd voor het migratiebeleid. Nu is hij fractieleider voor zijn partij, de liberale VVD van premier Mark Rutte, in de Nederlandse Tweede Kamer. Dat maakt van hem Ruttes troonopvolger.

Theo behoort niet tot die politici die braaf voorlezen wat hun administratie heeft voorbereid.
Klaas Dijkhoff
ex-staats secretaris voor Migratie in Nederland

Francken en Dijkhoff kennen elkaar uit de Europese ministerraden. De Vlaamsnationalist nodigde zijn ex-collega uit in zijn thuisbasis Lubbeek, waar hij gisteravond zijn boek ‘Continent zonder grens’ voorstelde. ‘Ik ben het grotendeels eens met wat hij heeft geschreven’, zegt de Nederlander. ‘Europa moet het migratieprobleem eindelijk oplossen en afstappen van het idee dat als je het allemaal goed bedoelt, het dan wel goedkomt met de open grenzen.’

De twee politici, beiden in een donkerblauw pak, strooien met complimentjes naar elkaar. Zo is Francken vol lof over de manier waarop Dijkhoff meewerkte aan de Turkijedeal, waarbij de EU - onder Nederlands voorzitterschap - samen met Turkije de migratiestroom via de Griekse eilanden drooglegde. Dijkhoff waardeert Franckens directheid. ‘Op Europese vergaderingen heb ik gemerkt dat je twee soorten ministers hebt: zij die van hun blad aflezen wat hun administratie heeft voorbereid en zij die een visie hebben over waar we naartoe moeten. Theo behoort tot die tweede categorie.’

Dijkhoff haalt de schouders op bij de vraag of hij Francken twee weken voor de gemeenteraadsverkiezingen komt steunen. In mei volgen ook de Vlaamse en federale stembusgang. ‘Het onderwerp is te belangrijk om te denken: het zijn hier verkiezingen. Ik houd me erbuiten. Ik probeer met partijen uit zo veel mogelijk landen samen te werken. Ik ga in gesprek met alle gelijkgestemden voor mijn migratievisie.’

Mijnheer Francken, waarom komt u uitgerekend nu - twee weken voor de lokale verkiezingen - met uw boek?

Theo Francken: ‘Omdat het klaar is (lacht). Nee, natuurlijk spelen de verkiezingen een rol. Bij deze is het debat over migratie geopend. Ik wilde een diepe analyse maken van het probleem dat Europa op zijn grondvesten heeft doen daveren en de komende jaren en decennia zal blijven beroeren. Ik kreeg van ngo’s al te vaak de kritiek dat ik geen aandacht heb voor de dieperliggende oorzaken van de migratiecrisis. Ik wilde duidelijk maken dat ik daar wél oog voor heb. Ik ben geen navelstaarder, ik weet perfect wat er aan de gang is in de wereld.’

De Conventie van Genève voorziet in bescherming, ze biedt geen vrije doorgang over de hele wereld.
Theo Francken
staatssecretaris voor Asiel en Migratie

Klaas Dijkhoff: ‘Het aantal inwoners in Nederland stijgt, maar achter die stijging schuilt een dubbele beweging. De oorspronkelijke bevolking neemt af, het aantal migranten neemt toe. Dat is ontzettend ingrijpend voor een land. En dus denk je maar beter na over wie je binnenlaat. Wel, dat doen we nu helemaal niet. Als ik sommige politici bezig hoor, dan lijkt het alsof we de migratiestromen moeten ondergaan. Dat klopt niet. Het is een keuze. Ik zie het als een Griekse polis: we moeten zelf bepalen wie erbij mag en wie niet.’

Dat klopt misschien voor economische migratie. Voor vluchtelingen, die recht hebben op bescherming, ligt dat toch anders?

Francken: ‘Mensen zullen nog altijd asiel kunnen aanvragen. Maar bijvoorbeeld Tunesië heeft de Conventie van Genève ondertekend en daar genieten vluchtelingen al bescherming. Niets verplicht ons vluchtelingen vanuit Tunesië op te nemen. De Conventie van Genève voorziet in bescherming, ze geeft geen vrije doorgang over de hele wereld.’

Dijkhoff: ‘Er is inderdaad een verschil tussen vluchten voor oorlog en vluchten naar een voorkeursbestemming. Waarom zijn landen met een verzorgingsstaat populairder als bestemming dan andere landen? Niet omdat ze per se betere bescherming bieden. En als we dan zien dat veel van die mensen geen knelpuntvacatures invullen, maar leven van de verzorgingsstaat, zit je met een probleem. De druk op het sociaal systeem wordt er groot. Ik ben een rechtse politicus, maar een linkse politicus zou zich hier minstens evenveel zorgen over moeten maken. Open grenzen en een verzorgingsstaat zijn niet te verenigen.’

Wie pleit voor een humaan migratiebeleid is toch niet per se voor open grenzen?

Francken: ‘Maar het is wel wat we de voorbije jaren hebben gezien. De verantwoordelijkheid van links is verpletterend. Maar ze staan er wel altijd met het vingertje. Als ik Monica De Coninck (sp.a) bezig hoor in de Kamer krijg ik het op mijn heupen. Ze doen alsof ik de reïncarnatie van de duivel ben. Ze zetten ons weg als onmensen. Ik heb een rustige inborst, maar als je me op de kast wil krijgen, moet je je gedragen alsof je de moreel betere mens bent. Als je dan vraagt wat hun oplossing is, geven ze enkel vage antwoorden.’

Dijkhoff: ‘In Nederland heeft links zijn koers wel bijgestuurd. In 2015 heeft een partijgenoot van mij de blauwdruk voor de latere Turkijedeal gepresenteerd. Het was voor links moreel verwerpelijk en schandalig, maar enkele maanden nadien werd het breed gedragen. Het nieuwe Europese plan voor de ontschepingsplatformen in Noord-Afrika kreeg onlangs de steun van bijna alle partijen in het parlement. Enkel de groenen zijn tegen. Uiteindelijk zijn er niet zo veel alternatieven. Zweden heeft dat pijnlijk duidelijk gemaakt. Op een Europese vergadering moesten de Zweden in tranen toegeven dat hun beleid niet heeft gewerkt.’

Wat moet er in Europa gebeuren?

Als er ontschepingsplatformen komen in Noord-Afrika, zullen we mensen opvangen. Maar we mogen best streng zijn.
Klaas Dijkhoff
ex-staats secretaris voor Migratie in Nederland

Francken: ‘De ontschepingsplatformen, waarover de staats- en regeringsleiders voor de zomer een akkoord sloten, moeten er komen. Sluit een deal met een of meerdere Noord-Afrikaanse landen en breng iedereen die op de Middellandse Zee wordt gered naar daar. Het is aan de Duitse kanselier Angela Merkel of de Franse president Emmanuel Macron om met een grote valies geld naar die landen te trekken en een deal te sluiten. Zoals de Nederlanders en Merkel dat gedaan hebben met Turkije.’

Dijkhoff: ‘Het is vanzelfsprekend dat we mensen redden op zee. Maar doordat mensen weten dat ze in Europa kunnen terechtkomen als ze in een bootje stappen, zit je met een probleem. Want ze beginnen dat dus massaal te doen. We moeten die mensen terugbrengen naar Afrika. En wie in een bootje stapt, verliest ook zijn recht om ooit nog verblijfsdocumenten te krijgen. Het is de enige manier om het businessmodel van de mensensmokkelaars te breken.’

Jullie pleiten voor een Australisch model. Maar dat model staat ook voor schrijnende toestanden in de kampen op de eilanden rond Australië.

Francken: ‘Ik wil een verbeterde versie van het Australische model. We moeten leren uit hun fouten. Het is hard omdat Australië zijn grenzen afschermt. Maar het heeft ook een zachte kant. Australië is een van de grootste donateurs aan de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties en het neemt veel mensen op - zij het tegen hun voorwaarden.’

Australië nam vorig jaar 24.000 mensen over uit vluchtelingenkampen. Wat zeg je dan tegen de 24.001ste? Pech?

Francken: ‘Je kunt geen 65 miljoen mensen opvangen in Europa. Daar is geen democratisch draagvlak voor. Ik zat ooit in Brussel op restaurant met Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA). Ik werd aangesproken door een bejaarde Franstalige dame, die wat mij betreft de beste metafoor ooit over migratie maakte. Het is als mayonaise, die je het beste maakt door er geleidelijk olie bij te gieten. Dan heb je lekkere mayonaise. Mayonaise schift en is oneetbaar als je er in één keer de hele fles olie in giet. Migratie is nodig, maar voorzichtig, niet te veel in één keer, want anders ontploft de boel.’

Migratie is nodig, maar voorzichtig, niet te veel in één keer, want anders ontploft de boel.
Theo Francken

Het Europese plan botst op een groot probleem. De Noord-Afrikaanse landen willen die ontschepingsplatformen niet.

Francken: ‘Toch wel. Ik ben enkele maanden geleden in Tunesië geweest en volgens mij is het niet onmogelijk. Veel hangt af van de ruimhartigheid van het aanbod dat we het land kunnen doen. Het gaat over geld, maar ook over een vlottere toegang tot de Europese markt voor hun bedrijven en oplossingen voor hun relatief hoogopgeleide maar werkloze jongeren.’

Dijkhoff: ‘We zullen een aantal mensen opnemen om de druk op die Noord-Afrikaanse landen te ontlasten. Maar ik vind dat we best streng kunnen zijn. Ben je geïntegreerd, heb je werk en spreek je de taal, dan kun je na een aantal jaar in aanmerking komen voor permanent verblijf. Maar als we na een paar jaar merken dat het niet lukt, moeten we mensen kunnen terugsturen naar de opvang in de regio.’

Zo zet je landen in het Midden-Oosten, die het dikwijls al bijzonder moeilijk hebben, toch nog verder onder druk?

Dijkhoff: ‘Het zal sommige landen er misschien toe aanzetten eindelijk mee te werken aan een oplossing. Het Midden-Oosten heeft het cynisme misschien niet uitgevonden, maar er gebeuren heel cynische dingen. Er zijn heel rijke landen die niets doen voor de opvang van vluchtelingen en die vooral geld steken in het in stand houden van de problemen.’

Er is wel discussie of de Europese oplossing in overeenstemming is met het Europese recht.

Francken: ‘De rechters van het Europees Hof hebben, wellicht goedbedoeld, zeer naïeve arresten uitgesproken die tot minder mensenrechten in plaats van tot meer mensenrechten leiden. Ze verplichten ons mensen op te vangen die op zee worden gered. Wel, de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini heeft daar een zeer cynische oplossing voor gevonden. Als mensen niet worden gered, moet je ze ook niet opvangen. Of kijk naar de deal die met Libische milities is gemaakt. We mogen de bootjes niet terugduwen naar de Afrikaanse kust, maar we mogen bijvoorbeeld milities wel het vuile werk laten opknappen. En die verhandelen de opvarenden dan op een slavenmarkt. Hoe cynisch kan het worden?’

Waarom is er nog geen Tunesiëdeal?

Dijkhoff: ‘De Europese Commissie moet - net als in 2016 bij de Turkijedeal - op volle kracht werken om een deal te sluiten. Daar ligt het probleem. De Commissie wil eigenlijk geen deal en stelt voor dat de lidstaten het dan maar zelf doen als ze het zo nodig willen. Dat is een gemiste kans.’

Francken: ‘Ik heb tegen de Oostenrijkers - Oostenrijk is momenteel Europees voorzitter - gezegd dat ik ze zal beoordelen op het sluiten van de Tunesiëdeal. Er is een consensus bij de lidstaten, dus moet kanselier Sebastian Kurz naar Tunesië gaan om te onderhandelen, eventueel samen met de Europese commissaris voor Migratie. Die weet wat hij doet, maar botst ook op Federica Mogherini, de chef van de Europese diplomatie. Zij behoort in eigen land tot de linkse oppositie en doet alles om Salvini stokken in de wielen te steken. En ook Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, blijft volharden in de boosheid. Hij blijft maar roepen dat hekken de slechtste dingen ooit uitgevonden zijn. Ik revolteer tegen zoveel naïviteit.’

De voorbije weken lag u onder vuur door uw aanpak van de transmigranten, mijnheer Francken. Die weigeren asiel aan te vragen in ons land, maar willen naar het Verenigd Koninkrijk. U beloofde een oplossing binnen twee weken, maar die komt er maar niet.

Francken: ‘Ik heb dat nooit gezegd. Ik heb wel gezegd dat ik de problemen in het Maximiliaanpark zou aanpakken. Nu is daar een migratiehub met 350 slaapplekken voor transmigranten ontstaan. Mensen krijgen er brood, bad en bed en kunnen zich er voorbereiden om in een truck te klimmen en illegaal het VK binnen te komen. Dat zou niet mogen gebeuren. Het probleem van de transmigratie is moeilijk aan te pakken omdat er sprake is van een waterbedeffect. Frankrijk jaagt die mensen het land uit en ze komen bij ons terecht. Ik voorspel je, Klaas, dat Nederland binnenkort met hetzelfde probleem zal kampen.’

Europa wordt ‘invitation only’ met opname van vluchtelingen uit de VN-kampen.
Klaas Dijkhoff

Dijkhoff: ‘Dat is een probleem dat we samen moeten oplossen. Ik heb er niets aan dat Theo een maatregel neemt en Nederland plots een grote groep over zich heen krijgt.’

Francken: ‘Het is doorbijten. Maar we zijn vastberaden. Mensen spreken me er vaak over aan. Ik probeer hen de situatie uit te leggen. Mensen begrijpen dat het allemaal niet zo eenvoudig is. We hebben een actieplan. Geef het wat tijd om succesvol te worden. En we ontraden mensen om naar België te komen. Migranten rond de grote Duitse en Zuid-Europese asielcentra krijgen op Facebook de boodschap ‘Don’t come to Belgium. We don’t tolerate illegal migration.’ Zowel in het Engels als in de taal van de betrokkenen.’

Zijn jullie optimistisch over de afloop?

Francken: ‘Toen ik vier jaar geleden mijn visie op tafel legde, trok iedereen grote ogen. We werden afgebrand. Maar wat ik toen zei, is intussen mainstream en zo goed als een meerderheidsstandpunt. Voor de Europese mastodont is dat voortschrijdend inzicht met lichtsnelheid. Migratie en veiligheid worden de grote uitdaging van de verkiezingen volgend jaar en worden de grote prioriteit van de volgende Europese Commissie.’

Dijkhoff: ‘Over het eindresultaat ben ik optimistisch. De vraag is hoelang mensen weerstand bieden tegen het onvermijdelijke. Er is geen alternatief. Hoe langer je weg blijft kijken, hoe pijnlijker de weg wordt. Hoe sneller de oplossing duidelijk wordt - Europa wordt ‘invitation only’ en opname van vluchtelingen uit de VN-kampen - hoe minder tussentijds leed en hoe minder nadelen op lange termijn voor onze eigen samenlevingen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect