Zege Syriza doet eurokritische partijen hopen

Pablo Iglesias van Podemos trok donderdag naar Athene om Alexis Tsipras een hart onder de riem te steken. ©AFP

Overspoelt een golf van anti-establishmentpartijen weldra Europa? De vraag dringt zich op na de grote overwinning van Syriza bij de Griekse parlementsverkiezingen van zondag. 'Europa heeft de sleutel voor een deel zelf in handen', zegt de Griekse hoogleraar George Pagoulatos.

'De hoop is gearriveerd. De angst vertrekt. Syriza, Podemos: we zullen overwinnen.' Dat schreeuwde Pablo Iglesias, de leider van de Spaanse anti-establishmentpartij Podemos, zondag zowat 8.000 aanhangers toe tijdens een meeting in het Spaanse Valencia.

De Spanjaard zet al enkele weken alle zeilen bij om te kunnen meesurfen op het succes van het extreemlinkse Syriza in Griekenland. Iglesias trok afgelopen donderdag nog naar Athene om deel te nemen aan de slotmeeting van de partij van Alexis Tsipras.

Een verrassing is dat niet. Sinds Iglesias Podemos amper een jaar geleden uit de grond stampte, poogt hij de Spaanse kiezer te verleiden met een discours dat grote gelijkenissen vertoont met dat van Tsipras in Griekenland.

Beide stokebranden klagen de corruptie onder de (politieke) elite aan. En ze zijn fervente tegenstanders van het bezuinigingsbeleid dat Europa zijn lidstaten nu al enkele jaren opdringt om de overheidsfinanciën te kunnen aanzuiveren.

Dovemansoren

De boodschap is bij heel wat Spanjaarden, net als bij veel Grieken, niet in dovemansoren gevallen. Want sinds enkele maanden strijdt Podemos in de peilingen met de socialistische PSOE om de titel van grootste partij van het land.

In mei vorig jaar zorgde de beweging van Iglesias al voor een grote verrassing door bij de Europese verkiezingen uit het niets vijf zetels te halen. Bij de lokale en regionale verkiezingen in mei dit jaar en bij de nationale verkiezingen in november hoopt Podemos nog een pak beter te doen.

In Spanje maken de conservatieve Partido Popular van premier Mariano Rajoy en de socialistische PSOE sinds 1976, en het einde van de dictatuur van Francisco Franco, de dienst uit. Podemos zou dat patroon maar wat graag doorbreken. 

Pablo Iglesias en co. boezemen premier Rajoy schrik in. Tijdens een congres van zijn PP zondag in Madrid waarschuwde hij de Spanjaarden 'niet in het onbekende' te springen. 'We kunnen niet met onze toekomst en die van onze kinderen spelen.' Hij wreef Podemos, zonder de partij bij naam te noemen, incompetentie en populisme aan.

Maar ook in andere Europese landen kennen anti-establishment- en eurokritische partijen succes. Denken we bijvoorbeeld maar aan Alternative für Deutschland (AfD) in Duitsland. En in Portugal kunnen andere dan de traditionele partijen - de centrumrechtse PSD van premier Pedro Passos Coelho en de socialistische PS - doorbreken als de Portugezen later dit jaar naar de stembus trekken voor parlementsverkiezingen.

Gevaren

Volgens de Griekse hoogleraar George Pagoulatos bepaalt Europa grotendeels zelf of de zege van Syriza andere anti-establishmentpartijen in Europese lidstaten de wind in de zeilen geeft. 

'Partijen als Podemos in Spanje zullen een overwinning van Syriza ongetwijfeld beschouwen als een 'boost' voor hun eigen kansen', zegt de hoogleraar Europese politiek en economie aan de universiteit van Athene.

Maar dat houdt ook gevaren in voor Syriza, meent de ex-adviseur van de Griekse oud-premier Lukas Papademos. 'Syriza moet erop letten dat het zich niet laat uitspelen als de voorhoede in een strijd om radicale verandering in de eurozone. Want dat kan tot onwelkome resultaten leiden voor Griekenland.'

Pagoulatos raadt de Europese leiders aan de zege van Syriza als een kans te zien. 'Grijp de kans om een radicale partij als Syriza te integreren in een pro-Europees, mainstream partijlandschap. Grijp de gelegenheid aan om een serieus debat te voeren over maatregelen om economische groei te creëren. Een debat over de manier waarop je de werklozenlegers in Zuid-Europa gaat helpen. En ga de discussie aan over manieren waarop je de immense schuldenberg in Europa op een leefbare wijze kan slopen. Dan maak je er een positief verhaal van en neem je anti-establishmentpartijen de wind uit de zeilen.'

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect