column

Solidariteit volgens Trichet

Dat België ooit nog de 7 miljard euro steun aan Griekenland terugziet, is volgens insiders vrijwel uitgesloten. Daarmee gaat bijna 2 procent van het bruto binnenlands product door de gootsteen.

©Saskia Vanderstichele

In de gezaghebbende Lex-column in de Britse zakenkrant Financial Times stond het onomwonden aangekondigd: ‘It could get very ugly inside Greece.’ Volgens Reuters vloeide afgelopen maandag alleen al 400 miljoen euro weg uit de Griekse banken. In het eerste kwartaal zagen vier Griekse banken liefst 25 miljard euro van hun rekeningen verdwijnen. De vraag is hoelang die banken het nog redden zonder voldoende onderpand. En dan zou het er inderdaad erg ruw aan toe kunnen gaan in Griekenland. Want als de betalingssystemen in elkaar klappen, wordt elke economische activiteit onmogelijk.

Volgens Lex is het de taak van Europa om de Griekse bankenstal te reinigen, ongeacht de relatie tussen Griekenland en de Europese Unie na een faling en zelfs na een grexit. Want dat Europa geen klein beetje heeft meegewerkt aan de Griekse chaos, komt duidelijk naar voren in het zopas verschenen rapport van de door het Griekse parlement aangestelde auditcommissie, voorgezeten door de Luikse academicus Eric Toussaint.

Toussaint is een activist die aan de wieg stond van het Comité voor de annulering van de schuld van de derde wereld (CADTM) en optreedt als wetenschappelijk adviseur het Franse ATTAC, dat staat voor associatief netwerk voor taks op financiële transacties en het aansterken van de civiele maatschappij. Eerder al was hij betrokken bij een gelijkaardige audit in Ecuador, dat op basis daarvan weigert een deel van zijn schuld terug te betalen, wegens illegaal.

Met zijn auditcommissie moest Toussaint voor het Griekse parlement het ontstaan en onderdelen van de schuld napluizen, maar ook de manier waarop sommige leningen werden aangegaan. Onder druk van de trojka - de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank (ECB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) -hebben vorige Griekse regeringen leningen opgenomen zonder de goedkeuring van het parlement. De auditcommissie moest tegelijk de wettigheid uitpluizen van het reddingsplan dat in 2010 door de trojka aan het land werd opgelegd, met de gevolgen die iedereen nu kent.

Dramatiseren

In zijn rapport legt het auditcomité er nog eens de nadruk op dat Franse en Duitse banken van bij de invoering van de euro het Griekse financiële systeem van overdadige leningen hebben voorzien. Van 2001 tot 2009 verzevenvoudigden de leningen aan gezinnen. Die aan bedrijven verviervoudigden. Terwijl de leningen aan de Griekse overheid met een bescheidener 20 procent stegen. In volle financiële crisis, eind 2008, moest de Griekse regering de kapseizende banken stutten met 23 miljard euro aan garanties.

Om de zaken te dramatiseren liet de socialistische premier Giorgos Papandreou de boordtabellen van de overheidsfinanciën bijkleuren. Ondanks protest van de eigen statistische dienst, en aanvankelijk ook van Eurostat, joeg Papandreou in de cijfertabellen het begrotingstekort van 6 naar 14 procent. De Griekse schuld, die al niet mis was, werd met nog eens 28 miljard euro verzwaard, omdat Papandreou er de schulden van de overheidsbedrijven, die van de ziekenhuizen voor aankopen van geneesmiddelen en ook nog een pak swaps aan toevoegde. Volgens de auditcommissie moest die dramatisering het echte probleem versluieren: dat de kortlopende kredieten, waarmee de Griekse en van de internationale grootbanken hun langlopende leningen hadden gefinancierd, niet hernieuwbaar waren.

Het auditrapport is onverbiddelijk voor de trojka, en voor toenmalig ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet, die hier als een brokkenpiloot uit de schors komt. De Fransman verzette zich van bij het begin van de crisis tegen een herschikking van de Griekse schuld.

Een gewezen Griekse vertegenwoordiger bij het IMF getuigde voor de auditcommissie dat de ECB-voorzitter de regering in Athene er in april 2010 mee had bedreigd de Griekse banken bij een schuldherschikking uit te sluiten van noodliquiditeitssteun voorzien in het eurosysteem. Zowel de Duitse bondskanselier Angela Merkel als de Franse president Nicolas Sarkozy volgde Trichet, bezorgd als ze waren voor het lot van hun grootbanken.

Ondanks herhaalde waarschuwingen van de eigen diensten sloot het IMF zich daarbij aan. In ruil voor noodleningen, die vandaag door het Griekse parlement worden betwist, moest Griekenland het begrotingstekort en de overheidsuitgaven fors terugdringen. Toen al vreesden de IMF-economen dat Griekenland dat niet aankon en dat de economie van het land en dus ook het bruto binnenlands product zou imploderen, met een opflakkering van de staatsschuld als gevolg.

Een van de waarschuwingen kwam van Paulo Nogueira Batista, hoofd van de IMF-kiesgroep die door Brazilië wordt geleid. Hij zei onomwonden dat het IMF geld leende aan Griekenland om de Franse en de Duitse banken te ondersteunen. De IMF-topman had het over een ‘slush fund’, een smeerpot voor de banken. De echte lasten werden volgens Batista op de schouders van de Griekse bevolking gelegd, en allerminst op de rug van de schuldhouders. Het IMF negeerde daarvoor zelfs het eigen reglement, dat het uitoefenen van trekkingsrechten verbiedt voor landen met een ontspoorde schuld.

Pas nadat er in 2011 ook in Duitsland op werd aangedrongen dat de schuldhouders hun deel van de lasten zouden dragen, draaide Trichet bij. Dat gebeurde vlak voor zijn vertrek bij de ECB.

In naam van de Europese solidariteit raakte België zowel in 2010 als een jaar later via de Europese Financiële Stabiliteitsfaciliteit betrokken bij de leningen aan Griekenland. Behalve een aandeel van 1,2 miljard euro van de Nationale Bank in een lening van de ECB aan Griekenland, heeft België in totaal ruim 7 miljard euro geleend. Dat de Belgen die miljarden ooit terugzien, is volgens gewezen eurocommissaris Karel De Gucht vrijwel uitgesloten. En al zeker als de Grieken er op basis van het rapport van de auditcommissie in slagen een deel van die miljardenschuld als onwettelijk weg te zetten, met een stopzetting van terugbetaling tot gevolg. Die 7 miljard zit al in de federale begroting en wordt dus aan de Belgische belastingbetaler gefactureerd.

Als het Europees Parlement een echt parlement wil zijn, gaat het uitzoeken welke belangen Trichet en andere EU-kopstukken in 2010 en 2011 hebben gediend. Het waren zeker niet de belangen van de Europese burgers.

Wat de commissie van Toussaint heeft bovengespit, is een voldoende aanzet voor het Europees Parlement om een onderzoek te beginnen naar de bizarre gedragingen van onder meer Trichet en de ECB-top, van Dominique Strauss-Kahn en Christine Lagarde van het IMF, maar ook van een aantal Europese regeringsleiders en ministers van Financiën. Want die hebben door hun optreden in de Griekse crisis het bestaan van de euro in gevaar gebracht en een economische en sociale ravage aangericht in een EU-lidstaat. Als het Europees Parlement een echt parlement wil zijn, gaat het uitzoeken welke belangen Trichet en andere EU-kopstukken in 2010 en 2011 hebben gediend. Het waren zeker niet de belangen van de Europese burgers.

Paleis der Natie is de wekelijkse opiniebijdrage van Rik Van Cauwelaert voor De Tijd.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content