Advertentie
Advertentie

Pantheon, Rome: als een zelfrijdende auto

©© Zoonar/Mirko Dabic

‘De piramides zou ik, met genoeg tijd en middelen, zelf kunnen bouwen. Maar met alle macht van de wereld zou ik nog geen Pantheon kunnen bouwen. Tweeduizend jaar geleden niet, maar ook vandaag niet.’ Dat verklaarde de Amerikaanse wetenschapper, ingenieur en kunstenaar Bran Ferren vorig jaar op een TED-conferentie.

In augustus ging De Tijd op zoek naar het mooiste gebouw ter wereld. 18 redacteurs kozen hun 25 favoriete gebouwen, goed voor een prachtige top 100. De winnaar, het Pantheon in Rome, werd onthuld 29 augustus.

Het Pantheon is het alles, zoals de naam ook zegt. Niet opgedragen aan één god, maar aan alle goden. Pas-theos, elke god. Een andere vertaling is even juist: geheel goddelijk. Het Pantheon is een onvergelijkbare combinatie van alles wat een gebouw uitzonderlijk maakt: schoonheid, vernuft, vernieuwing, technologie. In dat opzicht vergelijkt Ferren het Pantheon graag met een zelfrijdende auto uit de 21ste eeuw. Ook die combineert het beste van het beste.

De feiten. Het Pantheon is gebouwd aan de Piazza della Rotondo in Rome. Op de inscriptie boven het klassieke rechthoekige voorportaal staat de beroemde inscriptie ‘M · AGRIPPA · L · F · COS · TERTIUM · FECIT’. Vertaald is dat: ‘Marcus Agrippa, zoon van Lucius, voor de derde maal consul, heeft dit gebouwd.’

©Taras Vyshnya/shutterstock

Maar het klopt niet, het Pantheon is gebouwd onder keizer Hadrianus (117-138 na Chr.). Het opschrift is een eerbetoon van de keizer aan Agrippa (63-12 voor Chr.), die een kleine 150 jaar eerder leefde. Agrippa had in zijn tijd op de plaats waar het Pantheon later verrees een kleine tempel laten bouwen. Maar daar is niets van overgebleven. Het Pantheon dateert van 125 na Christus. Dat weten we vrij zeker omdat de gebruikte stenen allemaal een certificaat hebben.

Het pronkstuk is natuurlijk de bolle koepel. Met een diameter van 45 meter is hij net zo groot als de hoogte van het gebouw.

Het pronkstuk is natuurlijk de bolle koepel. Met een diameter van 45 meter is hij net zo groot als de hoogte van het gebouw. De koepel bestaat uit een binnen- en buitenschaal uit gietbeton. Er werden voor het ongewapende beton verschillende materialen (puimsteen, baksteen, pufsteen) gebruikt, die verschilden van sterkte en lichtheid. Hoe hoger de koepel, hoe lichter het materiaal. Door de verschillende steensoorten is de koepel draagbaar en stort hij niet in.

Helemaal bovenaan is er een ronde opening, het oculus. Het oog op de hemel als het ware. Wie er ooit heeft rondgelopen, zal het geduizeld hebben als hij naar boven keek. Die gigantische koepel en dan dat gat. Hoe klein voelt een mens zich dan ten opzichte van de goden. Of voor de atheïsten: de kosmos die aan het oculus misschien wel begint. Hoever gaat ze? Geen mens die het weet.

©rv

Het Pantheon werd na de Romeinse overheersing in de 7de eeuw een kerk, de Santa Maria ad Martyres. Het is een van de redenen dat het gebouw nog in zo’n uitzonderlijk goede staat is. Als kerk was het Pantheon in het pauselijke Rome een belangrijk gebouw. Enkel de bronzen dakbekleding van de koepel is weg. In opdracht van paus Urbanus VIII, telg uit de invloedrijke familie Barberini werd ze in de 17de verwijderd en gesmolten. Het kwam hem op veel kritiek te staan. ‘Wat de barbaren niet konden, doen de Barberini wel’, werd in Rome gemeesmuild.

Brons of geen brons, het doet niets af aan de waarde van het Pantheon. Niet voor niets liggen er enkele beroemde Italianen begraven. De befaamde renaissanceschilder Rafaël Santi en koning Victor Emmanuel II. Er zijn slechtere plaatsen om je dode dag door te brengen.

Hieronder vindt u de andere gebouwen uit de Tijdlijst architectuur. Klik op de namen van de gebouwen om in te zoomen of klik op de icoontjes voor meer info. Gebouwen met een icoontje in de lijst kregen een artikel in de krant. Klik op de knop in het infoballonnetje van het gebouw om het te lezen. In volledig venster.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud