Hoe Belfius zijn eigen beursgang torpedeerde

De Belfius Tower in Brussel. De Arco-beslissing van de raad van bestuur van Belfius leidde tot het uitstellen van de beursgang van de staatsbank. ©BELGA

Door de regering het mes op de keel te zetten over Arco torpedeerde de raad van bestuur van Belfius zijn eigen beursgang. Dat blijkt uit een reconstructie door De Tijd van de dagen voor de regeringsbeslissing om de operatie uit te stellen.

Maandag 16.24u. Er wordt een nieuwsalert verspreid door het persbureau Belga. ‘Als goede huisvader heeft de regering beslist de beursgang van Belfius uit te stellen’, luidt het. ‘De tijd is niet rijp’, maakt de premier duidelijk. Er wordt verwezen naar de marktomstandigheden die sinds enkele maanden verslechterd zijn. Aan die mededeling gingen vijf hectische dagen vooraf, waarin geen fouten konden gemaakt worden. Want vanuit de hoogste Europese toezichtsorganen werd toegekeken.

Woensdagavond 5 september. De vicepremiers schuiven aan tafel bij de premier thuis in Waver. Niet voor een formeel kernkabinet maar voor een diner. Een gezellig samenzijn na een rustgevende vakantie. De bedoeling is te barbecueën, maar het weer laat dat niet toe. Het menu wordt last minute gewijzigd.

De premier wil van zijn collega’s weten wat de komende maanden nog kan uitgevoerd worden. Hij wil garanties dat het Zomerakkoord overeind blijft. Daarin werden afspraken gemaakt over een arbeidsdeal, de beursgang van Belfius en de uitbetaling van de gedupeerde Arco-coöperanten

Wat gaan we doen met Belfius, Kris?
De andere vicepremiers tegen Kris Peeters

Als Belfius en Arco ter sprake komen, stijgt de temperatuur. ‘Wat gaan we doen met Belfius, Kris (Peeters, red.)?’, vragen zijn collega’s. Sinds het sluiten van het Zomerakkoord zijn de omstandigheden immers gewijzigd. Door de val van de Turkse lira en de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China is het risico groter om zoals gepland in het najaar naar de beurs te trekken met Belfius.

Tweede obstakel

Maar intussen is ook een tweede obstakel opgedoken. Het management en de raad van bestuur van de staatsbank willen niet zomaar meegaan met wat is afgesproken in het Zomerakkoord. Dat is bedisseld om de Arco-deal niet aan Europa voor te leggen, kan volgens de bestuurders niet door de beugel.

Charles Michel trok het Arco-dossier naar zich toe. Hij trok ook mee de stekker uiit de beursgang van Belfius. ©BELGA

Voorzichtig wordt die woensdagavond thuis bij de premier gepolst bij Kris Peeters of dat nieuwe feit hem op andere gedachten kan brengen. ‘Misschien moeten we Arco toch aanmelden bij Europa, Kris?’, vragen zijn coalitiepartners. ‘Ik ga ervan uit dat iedereen zich aan het Zomerakkoord houdt’, reageert Peeters. En dat betekent dat Belfius naar de beurs wordt gebracht en dat de Arco-coöperanten deels worden vergoed. En dat die Arco-deal niet wordt aangemeld bij Europa. CD&V dringt daar op aan, want dat laatste zou de definitieve doodsteek kunnen betekenen voor Arco.

Diezelfde woensdag vindt een directiecomité plaats bij Belfius. Daar wordt formeel beslist wat de topministers al hadden voelen aankomen. Het management beslist er dat – ondanks de minder goede marktomstandigheden – de beursgang toch kan doorgaan. Maar ze stelt wel een belangrijke voorwaarde: de Arco-deal moet worden aangemeld bij Europa. De top van Belfius heeft juridisch advies ingewonnen. En daaruit blijkt dat het risico te groot is om mee te stappen in het verhaal van de regering, waarbij de Arco-coöperanten worden uitbetaald zonder het oordeel van Europa te vragen. Dat scenario dreigt Belfius op te zadelen met schade, met alle gevolgen vandien voor de waardering.

Raad van bestuur

Donderdag stijgt de zenuwachtigheid bij het management van Belfius, want die avond staat een raad van bestuur op de agenda die zich zal buigen over de beursgang. De bestuurders weten maar al te goed dat als de raad het management volgt dat zal inslaan als een bom bij de regering. Want met dat standpunt gaan ze lijnrecht in tegen het Zomerakkoord.

In de namiddag verstuurt Koen Van Loo, topman van de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM), zijn advies over een mogelijke beursgang aan het kabinet van de premier en dat van minister van Financiën Johan Van Overtveldt. Het belang van Belfius is immers in handen van de staatsholding FPIM.

Als het primair doel van de regering is om de overheidsschuld af te bouwen, kan de beursgang toch doorgaan.
E-mail FPIM aan de regering

De FPIM is van mening dat er twee opties zijn. De eerste mogelijkheid is dat de beursgang wordt uitgesteld, omdat de marktomstandigheden minder aantrekkelijk zijn. Bovendien bestaat het risico dat de beursgang te elfder ure moet worden afgeblazen. Met andere woorden: het risico is te groot.

Een tweede mogelijkheid is dat de beursgang toch doorgaat. ‘Als het primair doel van de regering is om de overheidsschuld af te bouwen, kan de beursgang toch doorgaan. De markomstandigheden zijn misschien minder aantrekkelijk, maar er kan nog altijd een aanzienlijke meerwaarde geboekt worden bij de verkoop’, luidt het in een e-mail. Op het einde van de e-mail wordt opgemerkt dat Arco een eerder negatief dan positief punt is voor de beursgang.

Broodjes

Even later, omstreeks 18 uur, komen de leden van de raad van bestuur van de staatsbank samen in de Belfius Tower in Brussel. Er is maar één agendapunt: de beursgang van Belfius. Voor wie honger heeft, zijn er broodjes. Na ruim 2 uur komen de bestuurders tot een advies dat aan de regering zal worden overgemaakt. Daarin wordt de visie van het management gevolgd. Ondanks de moeilijkere marktomstandigheden blijft een beursgang zinvol, luidt het in het advies dat De Tijd kon inkijken. De meningen zijn wel verdeeld. Een ruime meerderheid van de raad is echter van oordeel dat ‘de huidige marktomstandigheden geen blokkerende factor zijn voor de beursgang’, staat in het verslag. Maar tegelijk erkent de raad dat het ‘vanuit het standpunt van de aandeelhouder begrijpelijk zou zijn indien de aandeelhouder toch zou besluiten een beter moment af te wachten vermits de aandeelhouder het effect van een gedaalde markt volledig draagt’.     

De bestuurders koppelen echter, deze keer unaniem, een erg belangrijke voorwaarde aan een beursoperatie: de staat moet zich er voorafgaandelijk toe engageren dat Belfius geen financieel risico loopt als Europa de Arco-regeling uit het Zomerakkoord afschiet en dat engagement moet uitdrukkelijk in het prospectus voor de beursgang staan.

De bestuurders laten aan duidelijkheid absoluut niets te wensen over. Ze becijferen het Europees Arco-risico voor Belfius op ongeveer 950 miljoen euro: 400 miljoen door het extra dividend dat Belfius voor de beursgang uitkeert aan de regering om de Arco-coöperanten te vergoeden en ongeveer 550 miljoen als terugbetaling van de bijdrage van de staat aan de Arco-regeiling (circa 550 miljoen) die Europa kan zien als ongeoorloofde staatssteun voor de bank.

Stel je maar eens concreet voor dat je aan een grote investeerder in New York het Arco-dossier moet gaan uitleggen. Good luck.
Een bron

Daarbij komt een negatieve impact op de waardering van 550 miljoen of meer. In totaal dus minstens 1,5 miljard euro. Zonder de moeilijkheden voor vooral buitenlandse investeerders om het Arco-risico in te schatten, wat kan wegen op de prijs van de aandelen. ‘Stel je maar eens concreet voor dat je aan een grote investeerder in New York het Arco-dossier moet gaan uitleggen. Good luck’, zegt een bron daarover achteraf.   

Passage

De raad gaat zelfs zover een voorstel voor een passage over Arco op te nemen in zijn advies zoals die in de prospectus van intussen zowat 300 bladzijden zou moeten worden geformuleerd. Hij dringt er als klap op de vuurpijl op aan dat hij het laatste woord krijgt over de formulering ‘om positief te kunnen blijven adviseren over de gedeeltelijke beursgang’.    

De bestuurders beseffen dat ze ver gaan in hun advies en dat de kans groot is dat ze hiermee de beursgang torpederen. Hun eisen gaan immers in tegen de politieke afspraken die gemaakt zijn in de regering. En dat is delicaat, want de bestuurders zijn politiek benoemd. Elke coalitiepartij heeft haar mannetje in de raad van bestuur.

Belfius komt van ver en velen zijn het erover eens dat de ommekeer van de bank een succes is. We willen ook van de beursgang een succes maken. Dat willen we niet laten verknoeien door Arco.
De redenering van de Belfius-bestuurders

Maar de bestuurders spelen hun rol – het belang van het bedrijf vooropstellen – ten volle en laten zich niet beïnvloeden. Ze zijn van oordeel dat dit de enige juiste weg is. Zonder zekerheid over Arco dreigt de beursgang te mislukken, oordelen ze. ‘Belfius (in 2011 gered uit het puin van Dexia en toen zelf wankel, red.) komt van ver en velen zijn het erover eens dat de ommekeer van de bank een succes is. We willen ook van de beursgang een succes maken. Dat willen we niet laten verknoeien door Arco’, is de achterliggende gedachte.

Wat ook een rol speelt bij de bestuurders is dat ze aansprakelijk zijn voor de beslissingen die ze nemen. Wat ze kost wat kost willen vermijden is dat ze achteraf met claims geconfronteerd worden van investeerders die hen verwijten onvoorzichtig te zijn geweest in de beslissingen rond Arco.

Europese Centrale Bank

En er is meer. De bestuurders zijn op de hoogte dat de Europese Centrale Bank (ECB) eerder die week contact nam met de Nationale Bank met de boodschap dat Belfius niet eender wat kan beslissen. Mocht Belfius ervoor kiezen om de beursgang te laten doorgaan zonder groen licht van Europa voor Arco, kan de ECB dat blokkeren via artikel 77 van de Belgische Bankwet. Dat dreigt immers een te grote impact te hebben op de solvabiliteit van de bank. Al die elementen verklaren het strenge advies en de rebelse opstelling van de raad van bestuur.

Een staatsgreep tegen de raad van bestuur van Belfius was voor de premier geen optie.
Een bron

Intussen is de premier op de hoogte gebracht van het advies van Belfius. Hij is not amused met het standpunt. Want dat maakt een beursgang de facto onmogelijk, beseft hij. De premier heeft drie mogelijkheden. Ofwel negeert hij het standpunt van de raad van bestuur van Belfius. De bank is 100 procent in staatshanden, het is dus de regering die beslist. Maar dat houdt risico’s in. ‘Had de regering de raad van bestuur de arm omgewrongen om het anders aan te pakken, dan zouden de bestuurders wellicht ontslag hebben genomen’, zegt een bron. ‘Een staatsgreep tegen de raad van bestuur van Belfius was voor de premier geen optie’, zegt een andere bron.

Een tweede mogelijkheid is dat de premier rekening houdt met de opmerkingen van de raad van bestuur. In dat geval moet hij Kris Peeters zien te overtuigen de beursgang toch te laten doorgaan en intussen de Arco-deal toch aan te melden bij Europa. Een derde mogelijkheid is dat de beursgang wordt uitgesteld.

De premier start een consultatieronde. Hij contacteert bestuurders van Belfius, CEO Marc Raisière en voorzitter Jos Clijsters. Uit die contacten voelt hij aan dat de bank zelf niet al te warm meer loopt voor een beursgang. Hij contacteert ook zijn vicepremiers en confronteert hen met de voorwaarden die Belfius naar voor schuift.

Rug tegen de muur

Open VLD-vicepremier Alexander De Croo en N-VA-vicepremier Jan Jambon maken duidelijk dat ze in het standpunt van Belfius kunnen komen. Maar het is wachten op het standpunt van Kris Peeters. Door het strenge advies van Belfius staat hij met de rug tegen de muur. Er zijn twee opties. Ofwel aanvaardt hij dat Arco wordt aangemeld bij de Europese Commissie, maar dan dreigt een definitief njet voor de coöperanten. Ofwel wordt de beursgang van Belfius uitgesteld en dus ook de vergoeding voor de Arco-coöperanten. Na overleg in zijn partij kiest Peeters voor die tweede optie. Want op die manier kan hij nog het perspectief bieden aan de coöperanten dat ze toch ooit hun geld zullen krijgen.

CD&V-kopstuk Kris Peeters stond in het Belfius/Arco-dossier uiteindelijk met de rug tegen de muur. ©Photo News

Zondagmorgen in De Zevende Dag maakt Peeters duidelijk dat zijn partij rekening houdt met een uitstel van de beursgang en dus met vertraging voor de Arco-coöperanten. ‘Als Belfius niet naar de beurs gaat omwille van de marktomstandigheden, dan zal er vertraging opzitten voor Arco’, zegt hij.

Een dag later, maandagmorgen, volgt dezelfde boodschap op Radio 1 door CD&V-voorzitter Wouter Beke. Voor de premier ligt de weg open om de beursgang uit te stellen. Maandagmiddag komen de kabinetschefs van de vicepremiers en de premier samen. Ze krijgen een briefing door Koen Van Loo. Die herhaalt wat hij eerder in zijn mail had laten weten aan de regering. Maar op dat moment is het al zonneklaar: de beursgang van Belfius zal niet doorgaan. De kabinetschef van de premier stelt voor om de beursgang uit te stellen. Iedereen – ook de kabinetschef van Peeters – gaat akkoord.

Rood fruit

Om 13u45 lekt via de website van De Tijd en L’Echo uit dat de regering de beursgang van Belfius zal afblazen. Terwijl de beslissing onder de kabinetschefs al genomen is, vindt bij Belfius een vergadering plaats met de analisten van de zakenbanken die de beursgang moeten begeleiden. Op de 34ste verdieping van de Belfius-toren aan het Rogierplein krijgen de zowat 60 aanwezigen details over de beursgang. Alles is minutieus voorbereid. Er zijn hoge witte tafels voorzien, met rood fruit erop. Rood en wit zijn de kleuren van Belfius. De aanwezigen zijn onder de indruk van de professionaliteit. De aandacht voor de presentatie verslapt evenwel als het nieuws over het uitstel van de beursgang begint door te sijpelen. ‘Op een bepaald moment zat iedereen op zijn smartphone te kijken’, zegt een bron.

Op een bepaald moment zat iedereen op zijn smartphone te kijken.
Een bron over de analistenmeeting bij Belfius.

Het was nochtans de bedoeling van de premier om pas te communiceren na de analistenmeeting, maar het bericht op de website van De Tijd en L’Echo doorkruist die plannen. De premier maakt van de gelegenheid gebruik om een telefonische vergadering van het kernkabinet te organiseren, waar de beslissing van het kabinetscheffenoverleg bevestigd wordt.

Zwartepiet

In de namiddag communiceert de premier zelf. Via het persagentschap Belga geeft hij aan dat de verslechterde marktomstandigheden aan de basis liggen van het uitstel. Dat Arco de echte reden is van het uitstel, zegt hij niet. Daardoor zou de zwartepiet bij CD&V terechtkomen en dat wil de premier vermijden.

Peeters zelf verwijst naar het advies van de staatsholding FPIM. ‘We konden niet anders dan akkoord gaan met het advies van de experten van de FPIM, voor wie het nu niet het juiste moment was voor de beursgang.’ Dat de FPIM in haar advies geen duidelijke keuze maakt voor of tegen een beursgang, is op dat moment niet bekend.

Peeters voegt er aan toe dat uitstel geen afstel is. ‘Een beursgang is nog mogelijk in de huidige regeerperiode’, zegt hij. Lees: het is nog niet verloren voor de Arco-coöperanten.
Dinsdag zien de meeste protagonisten elkaar terug in Tervuren. In het Afrikamuseum stelt de premier er zijn investeringspact voor. Marc Raisière, de CEO van Belfius, is er ook. ‘Het uitstel van de beursgang is op dit moment de enige juiste beslissing’, vertrouwt hij enkele aanwezigen toe.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content