interview

Bart De Strooper: 'Zonder brexit was ik perfect gelukkig in Londen'

'Hoe sterk zullen de Britten hun isolationisme koesteren en het de Europeanen moeilijk maken om in het VK te komen werken? Die vraag maakt me onzeker.’ ©Franky Verdickt/ID

De Vlaamse topman van het Britse Dementia Research Institute ervaart de impact van de brexit aan den lijve. 'Vooral de zure tabloids zijn afschuwelijk en creëren een wij-zijgevoel. Psychologisch weegt dat. Ik voel me opeens een buitenlander', getuigt Bart De Strooper.

‘Ik voel de brexit zelfs in mijn salaris, omdat het pond er al serieus door verzwakt is’, zegt Bart De Strooper (60), een Vlaamse wereldautoriteit in alzheimer die sinds januari 2017 het gereputeerde Dementia Research Institute in Londen runt. De Strooper probeerde nog zijn salaris in euro te laten uitbetalen, maar dat ziet zijn werkgever niet zitten.

Het is een van de vele manieren waarop De Strooper al drie jaar de impact van de brexitonzekerheid ervaart. In december 2016, nauwelijks een halfjaar nadat de Britten voor een scheiding van de EU hadden gekozen, werd hij benoemd tot sterke man van het toen nog op te richten Dementia Research Institute (DRI). Met een budget van 300 miljoen pond moest De Strooper een turbo zetten onder de oorlog tegen hersenziekten, het VK internationaal naar de top hijsen en de knapste koppen uit alle windstreken naar Londen lokken.

Cameron

Ik kan hier dingen doen die ik in België nooit zou kunnen doen.
Bart De Strooper

De ironie wil dat het DRI een boreling is van de toenmalige Conservatieve premier David Cameron, de grote roerganger van het brexitreferendum. ‘Het is cynisch dat uitgerekend hij zo’n instelling in het leven riep, terwijl de brexit de internationalisering van de wetenschap in het VK in het gedrang bracht. Dat was meteen de reden waarom ik destijds twijfelde of ik de job wel moest aannemen.’

Uiteindelijk trok zijn echtgenote De Strooper over de streep. ‘Ze wees me erop dat ik droomde van impact in het dementieonderzoek. Ze vond dat ik een uitzonderlijke kans kreeg, dankzij de schaalgrootte van het DRI. Ze had gelijk. Ik kan hier dingen doen die ik in België nooit zou kunnen doen.’

Drie jaar na zijn aantreden is De Strooper stellig: professioneel heeft hij geen spijt van zijn Brits avontuur. ‘Wetenschappelijk zijn we goed vertrokken. Een grote commissie loofde onlangs in een eerste evaluatie de hoge kwaliteit van ons onderzoek’, zegt de Vlaming, die ook verbonden is aan de KU Leuven en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en pendelt tussen Vlaanderen en Londen.

‘We namen met het DRI al 500 onderzoekers in dienst en konden vele samenwerkingen opzetten tussen de KU Leuven en de University College of London (de hoofdzetel van het DRI, red.), en tussen het DRI en het VIB.’

Positieve vibe is weg

Toch voelt De Strooper zich niet helemaal in zijn sas. ‘Was die stomme brexit er niet geweest, dan was ik waarschijnlijk perfect gelukkig’, vat hij zijn sentiment samen.

Drie jaar geleden voelde hij zich nochtans als een vis in het water. ‘Toen ik in het Verenigd Koninkrijk aankwam, voelde ik me er thuis. In Europa. Een Europa zonder grenzen. Ik moest ook geen enkel papier invullen om in Engeland te kunnen beginnen.’

Vooral de zure tabloids zijn afschuwelijk en creëren een wij-zijgevoel. Ik voel me opeens een buitenlander.
Bart De Strooper

Maar die positieve vibe is verdwenen. ‘Vooral de zure tabloids zijn afschuwelijk en creëren een wij-zijgevoel, van Britten versus Europeanen. Psychologisch weegt dat. Ik voel me opeens een buitenlander.’

Liever Leuven dan Londen

De Strooper stelt sowieso al vast dat de brexit knaagt aan de aantrekkelijkheid van het DRI voor buitenlandse knappe koppen. ‘Onlangs bood ik een Spaanse postdoctorale onderzoeker twee keer een baan aan bij ons in Londen. Zij weigerde twee keer. (lacht) Ze werkt nu voor mijn Leuvense onderzoekslabo, waar ze wel aan de slag wou.’

Het DRI krijgt beduidend minder buitenlandse sollicitanten over de vloer. ‘We zien er vooral heel weinig uit Europa. Zij zien het minder zitten om in het VK te werken, omdat ze niet weten waar de brexit eindigt. Als ze een aanbieding in Europa krijgen, zijn we ze kwijt. (lacht) Ik dacht al vaak: gelukkig is Europa een beetje lui en niet echt agressief in zijn jacht op internationaal talent.’

In het hele gesprek omschrijft De Strooper de brexitimpact geregeld als ‘enorm onzeker’. ‘Tot eind dit jaar verandert niets, maar daarna is er een groot zwart gat. Al krijg ik de indruk dat het een harde brexit wordt. De Britse premier Boris Johnson zei al dat de Britten eind dit jaar uit de EU stappen en dat ze geen ‘ruletakers’ zijn (geen Europese regels meer opgelegd willen krijgen, red.).’

Angstaanjagend

Natuurlijk blijft het VK absolute wereldtop in wetenschappelijk onderzoek. Maar een harde brexit zal die reputatie op lange termijn schaden.
Bart De Strooper

Een harde brexit, met mogelijk grenscontroles of zelfs visa voor Europeanen, is volgens De Strooper ‘angstaanjagend’. ‘Wat dat betekent voor de aantrekkelijkheid van het DRI? Natuurlijk blijft het VK absolute wereldtop in wetenschappelijk onderzoek, met ronkende namen als Oxford en Cambridge. Maar een harde brexit zal die reputatie op lange termijn schaden.’

De Strooper vraagt zich ook af of hij nog aanspraak kan maken op Europese onderzoeksubsidies. ‘Ik was van plan heel wat Europese middelen binnen te halen, onder meer via individuele beurzen van de European Research Council (ERC). Dat gaat, denk ik, niet lukken. Zeker niet bij een harde brexit. De Britten zeggen dat ze de ERC zullen kopiëren, maar dat blijft afwachten.’

Het DRI wordt zuiver met Brits geld gefinancierd: 190 miljoen pond via de Britse overheid en nog eens 100 miljoen via liefdadigheidsorganisaties. ‘Johnson beloofde extra geld voor wetenschappelijk onderzoek. Als we competitieve salarissen kunnen bieden, kunnen we misschien een interessante werkomgeving voor internationale onderzoekers creëren.’

Onzeker

‘Maar ook hier speelt de onzekerheid. Want wat als de Britse economie na de brexit minder goed draait? Kunnen we met een nog zwakker pond nog goede salarissen aanbieden? Zal de overheid nog genoeg middelen hebben voor wetenschappelijk onderzoek? In crisistijd wordt daar als eerste op bespaard. Hoe sterk zullen de Britten hun isolationisme koesteren en het de Europeanen moeilijk maken om in het VK te komen werken? Stuk voor stuk factoren die me echt onzeker maken.’

Als het pond nog maar de helft waard is van vandaag, scheur ik er mijn broek aan. Als er dan nog visum- of socialezekerheidsproblemen bijkomen, ga ik alles toch in vraag stellen.
Bart De Strooper
hoofd Dementia Research Institute in Londen

Verlaat hij bij een harde brexit het VK? De Strooper aarzelt. ‘Ik moet opletten wat ik zeg. Ik heb daar al over nagedacht. Ik ben 60 jaar. Ik kan wellicht tot mijn 65ste in Leuven werken. Tegelijk krijgt het DRI enorm veel erkenning en zou ik veel mensen ontgoochelen als ik wegga.’

‘Maar als het pond nog maar de helft waard is van vandaag, scheur ik er mijn broek aan. Als er dan nog visum- of socialezekerheidsproblemen bijkomen, ga ik alles toch in vraag stellen. Die onzekerheid weegt. Zolang we nog niet weten welke kant de brexit opgaat, is een beslissing sowieso voorbarig.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie