analyse

Boris Johnson kan enkel winnen

Zelfs al verliest Boris Johnson de stemming vandaag, dan nog kan hij zijn zegeningen tellen. ©BELGAIMAGE

De onnavolgbare brexitsaga beleeft na drie jaar zijn Super Saturday. Keurt het Britse parlement de nieuwe deal van premier Boris Johnson goed, dan is hij de redder des vaderlands. Sneuvelt het akkoord, kan hij als martelaar naar de kiezer. Tenzij er, echt waar, vandaag niet gestemd wordt.

Kregen de onderhandelaars van Boris Johnson de voorbije dagen lasogen van de kleine juridische lettertjes, dan is Downing Street 10 vandaag geobsedeerd door hogere cijferkunst. Tijdens een uitzonderlijke zaterdagse sessie stemt het Britse parlement over de nieuwe brexitdeal waarop de Conservatieve premier donderdag in Brussel afklopte. Ontsnapt de ‘greased albino piglet’ - het glibberige witblonde biggetje, zoals een ex-collega Johnson ooit noemde - uit de gordiaanse knoop van Westminster waarin voorganger Theresa May driemaal stikte? En vindt hij eindelijk een politieke meerderheid om het Verenigd Koninkrijk van zijn brexitobsessie te verlossen?

Alsof het doolhof nog niet complex genoeg is, eerst dit: misschien komt de stemming er op deze ‘Super Saturday’ wel helemaal niet. De geëxcommuniceerde toryrebel Oliver Letwin en het Labour- oppositielid Hilary Benn dienden gisteren een amendement in die zin in. Eenvoudig gesteld: na de geplande ‘meaningful vote’ van vandaag volgt sowieso een proces waarbij het Lager- en het Hogerhuis via diverse stemmingen Johnsons deal in een Britse wet gieten. Letwin en Benn willen dat de parlementaire zegen maar definitief geldt als dat proces helemaal voltooid raakt.

Eerst uitstel, dan stemmen?

De kans dat de demarche slaagt, is niet gering, omdat Johnsons regering niet langer over een meerderheid beschikt. En het wantrouwen jegens de brexithardliners rond hem enorm is. Vorige maand boetseerde Benn al een wet waarmee de oppositiepartijen en 21 Conservatieve rebellen Johnson verplichten brexituitstel te vragen tot 31 januari als er tegen vandaag geen deal goedgekeurd is. Zo wilden ze vooral een economisch chaotische no-dealbrexit op 31 oktober uitsluiten.

Dit ziet eruit als een brexit. Dit ruikt als een brexit. Voor mij is dit een brexit.
Andrew Bridgen
Conservatieve hardliner

Benn en co. willen nu een achterpoortje in hun wet sluiten. Ze hebben schrik dat de 28 ‘Spartanen’, de onbuigzaamste aller toryhardliners, Johnson vandaag wel aan een meerderheid voor zijn deal helpen. Maar vervolgens tijdens het ratificatieproces de deal alsnog laten crashen. Waardoor Johnson de verplichting tot brexituitstel juridisch omzeild heeft, en het VK op 31 oktober alsnog zonder akkoord uit de EU stapt.

De implicatie van het amendement is dus dat Johnson, als vandaag geen stemming plaatsvindt, zeker uitstel moet vragen. Letwin en andere toryrebellen stellen dat ze wel degelijk voor zijn deal willen stemmen, en dat de ratificatie nog voor Halloween rond kan zijn. Maar gaat Johnson eerst die brief schrijven, terwijl hij al maanden orakelt dat de brexit er eind deze maand ‘do or die’ komt? Hij liet zaterdagochtend, tandenknarsend, uitschijnen van wel. De parlementaire zitting zou dan wel meteen opgeschort worden, en de 'meaningful vote' verschoven worden naar maandag.

The Ayes have it!

Lagerhuisvoorzitter John Bercow ©EPA

Als Benn en co. fale, dan begeeft Johnson zich manhaftig op het flinterdunne pad naar een meerderheid voor zijn deal. 318 stemmen moet hij halen, terwijl May bij haar derde gefaalde poging maar op 286 ‘Ayes’ uitkwam. Waar vindt hij nog eens minstens 32 stemmen?

In elk geval niet bij de tien Noord-Ierse unionisten van de DUP, die zijn minderheidsregering gedogen. Zij vinden Johnsons deal, die Noord-Ierland de facto in de Europese douane-unie en interne markt houdt, een uitverkoop van hun regio en de Britse unie. ‘Dit is geen brexit’, schuimbekte DUP’er Sammy Wilson gisteren, waarmee hij de Conservatieven opriep ook tegen te stemmen.

‘Dit ziet eruit als een brexit. Dit ruikt als een brexit. Voor mij is dit een brexit’, riposteerde Andrew Bridgen, een van de 28 ‘Spartanen’ die destijds Mays deal hielpen torpedeerden. Vermoedelijk stemt het gros van die hardliners dus 'aye'. Tegelijk hoopt Johnson dat de 21 gematigde rebellen die hij uit de partij gooide omdat ze vorige maand de no-dealroute hielpen sluiten, terugkeren en hem de loyale hulp verlenen die ze May keer op keer gaven.

Het wordt erg nipt.
John McDonnell
Labour-schaduwminister van Financiën

Maar dan nog is de magische 318 nog niet helemaal bereikt. Daarvoor rekent Johnson op zo’n 15 Labour-leden die Leave-districten vertegenwoordigen. En die uit brexitmoeheid en electoraal lijfbehoud het verzet van partijleider Jeremy Corbyn tegen de deal overwegen te negeren. ‘Het wordt heel nipt’, erkende ook Corbyns rechterhand John McDonnell.

Slaagt Johnson, dan start dus het ratificatieproces in Londen én het Europees Parlement. En verlaat het VK over twee weken, en ruim drie jaar na het referendum, de EU. Symbolisch althans. Eigenlijk begint dan een overgangsperiode tot eind 2020, waarin onderhandeld wordt over de toekomstige handelsrelatie. En ook die kan nog weleens verlengd worden.

The Noes have it!

Met de klassieke branie van de Britse upper class zei Johnson gisteren ‘very confident’ te zijn. Maar zelfs al verliest hij de stemming, dan nog kan hij zijn zegeningen tellen. Dan treedt dus de wet-Benn in, waardoor Johnson het brexituitstel moet vragen dat hij veracht. Het maakt vervroegde verkiezingen wel steeds onvermijdelijker. En die kan hij dan meer dan ooit framen als de clash van ‘People vs Parliament’.

Johnson zou terecht kunnen zeggen dat hij de EU weer aan tafel kreeg, concessies afdwong en een deal huiswaarts bracht die ‘de wil van het volk’ respecteert. Helaas, eens te meer ligt het parlement dwars. Populistisch, zeker als je weet dat Johnson zelf twee maal Mays deal hielp begraven. Maar sinds hij haar opvolgde, stuwde zijn radicale aanpak wel de Conservatieve populariteit fors omhoog in de peilingen.

De voorsprong op Labour is intussen groot genoeg om een volstrekte meerderheid in het vooruitzicht te stellen. Zodat Johnson over enkele maanden alsnog zijn brexitdeal door het parlement zou kunnen loodsen. Zodat hij een sterker mandaat zou hebben om met Brussel een vrijhandelsakkoord te onderhandelen. En zodat hij eindelijk wat tijd en voldoende zetels zou hebben om beleid te voeren dat niet alleen om de brexit draait.

Lees verder

Advertentie
Advertentie