Boris Johnson: 'We moeten ons voorbereiden op no deal'

Boris Johnson. ©AFP

Als Conservatief kandidaat-partijleider en -premier wil Boris Johnson het brexitverdrag heronderhandelen, ook al is daar in Brussel amper nog appetijt of een gesprekspartner voor.

Tien Conservatieven starten donderdag de strijd om Theresa May op te volgen als partijleider en Brits premier. Dan houden de 313 tory-parlementsleden de eerste van verschillende stemrondes, die tegen eind volgende week het deelnemersveld moeten herleiden tot een tweetal. Die shortlist wordt dan voorgelegd aan de 160.000 partijleden, die tegen eind juli een nieuw boegbeeld kiezen.

De topfavoriet Boris Johnson, de gewezen Londense burgemeester en minister van Buitenlandse Zaken, lanceerde woensdagmiddag officieel zijn campagne. Hij herhaalde dat het primordiaal is dat het Verenigd Koninkrijk, 'na drie jaar en twee gemiste deadlines', uiterlijk op 31 oktober de Europese Unie verlaat.

No deal

Hij wil het scheidingsverdrag van May, dat drie keer begraven is in het parlement, heronderhandelen. Lukt dat niet, dan schrikt een economisch desastreuze no-dealbrexit hem allerminst af. 

'Een vertrek zonder akkoord is niet mijn doel', zegt Johnson. 'Maar we moeten er ons op voorbereiden.' Alleen dan zal de EU inbinden, denkt Johnson, en instemmen met 'een betere deal'.

Boris Johnson. ©AFP

Welke deal hij dan precies ambieert, preciseerde hij niet. De backstop voor Noord-Ierland, zei hij eerder al, is wel een 'no go'. Desnoods dreigt hij ermee de uitstaande Europese schuld van zo'n 44 miljard euro niet te betalen.

Dat Brussel al meermaals herhaalde geen zin meer te hebben in nieuwe onderhandelingen, en er door de transitie naar een nieuwe Commissie tot begin november eigenlijk geen gesprekspartner is, wuifde Johnson weg. Inhoudelijke diepgang is nooit echt zijn forte geweest.

Electoraal succes

Met zijn harde opstelling wordt Johnson wel geruggensteund door tientallen Conservatieve brexithardliners in het parlement. Tegelijk reikte hij woensdag meer gematigde partijgenoten de hand met de belofte de grote ongelijkheid in het VK aan te pakken via investeringen in infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg en veiligheid.

Een vertrek zonder akkoord is niet mijn doel, maar we moeten er ons op voorbereiden.
Boris Johnson
Brits kandidaat-premier

Hoe dat gefinancierd moet worden, zei hij opnieuw niet. De scepsis bij die 'One Nation Tory's' blijft dan ook groot, maar velen lijken eieren voor hun geld te kiezen.

Met zijn barokke, licht clowneske imago geldt Johnson als een stemmenkanon. En nu de Conservatieven door het brexitimbroglio zwaar verloren bij de recente lokale en Europese verkiezingen, lijkt Johnson de beste garantie om de complete electorale implosie te vermijden.

Zolang het vertrek uit de EU niet geregeld is, dreigen de tory's leeggezogen te worden door de nieuwe Brexitpartij van Nigel Farage, die de grootste Britse partij werd bij de Europese verkiezingen. Ook waarschuwde Johnson ervoor dat de 'marxistische' Labour-leider Jeremy Corbyn aan de macht kan komen, met zijn 'nihilistische vastberadenheid om de belastingen te verhogen' en 'totale minachting voor de creatie van welvaart'.

Uitschuivers vermijden

Voor de doorgaans mediageile Johnson was het de eerste keer dat hij als kandidaat-partijleider vragen van de pers beantwoordde. De voorbije dagen zette hij wel de inhoudelijke toon, maar alleen met strategisch gelekt nieuws naar bevriende media. Andere kandidaten uitten dan ook de kritiek dat Johnson 'laf' elke confrontatie uit de weg gaat.

Johnson waarschuwt ervoor dat de 'marxistische' Labour-leider Jeremy Corbyn aan de macht kan komen, met zijn 'nihilistische vastberadenheid om de belastingen te verhogen' en 'totale minachting voor de creatie van welvaart'.

Dat lijkt een bewuste strategie. Met zijn bijwijlen hilarische bon mots groeide Johnson de voorbije decennia uit tot een van de meest bekende en charismatische Britse politici. Die clowneske loslippigheid leidde echter ook vaak tot inhoudelijke uitschuivers en diplomatieke blunders. Dat wil zijn entourage nu te allen prijze vermijden.

Toen David Cameron in 2016, na het brexitreferendum, ontslag nam als partijleider en premier, gold Johnson al als de gedoodverfde opvolger. Zijn campagne blonk echter uit in een amateuristisch gebrek aan visie en structuur, en eindigde nog voor ze begonnen was.

Zo werd hij samen met graaf Charles Spencer, de broer van wijlen prinses Diana, gespot op een cricketveld terwijl hij eigenlijk moest lobbyen om stemmen. En luttele uren voor hij zijn kandidatuur zou bekendmaken, openbaarde Michael Gove, zijn loyale compagnon tijdens de brexitcampagne, zijn eigen ambities, waarna Johnson zich meteen terugtrok.

Gove is ook nu weer kandidaat, maar zijn kansen lijken al ondermijnd sinds uitlekte dat hij ooit cocaïne gebruikt. Vragen over zijn eigen drugsgebruik als student negeerde Johnson woensdag.

Ervaren adviseurs

Aan invloedrijke en ervaren adviseurs ontbeert het hem dit keer in ieder geval niet. Persoonlijke raad krijgt hij van Lynton Crosby, de campagnegoeroe die de Australische ex-premier John Howard aan vier opeenvolgende zeges hielp en Johnson al bijstond toen hij Londens burgemeester werd.

De gewezen Conservatieve partijvoorzitter Grant Shapps analyseert voor Johnson dan weer data, verzamelt verwensingen van collega-parlementsleden en heeft ook goede contacten met donoren.

En tot slot kan Johnson rekenen op Gavin Williamson, tot voor kort minister van Defensie maar in 2016 de campagneleider die May naar Downing Street 10 loodste. En daarna eerst 'chief whip' werd, de man die de partijdiscipline onder de Conservatieve parlementsleden moest verzekeren. Zolang Johnson zijn zelfcontrole kan bewaren, lijkt de volgzaamheid van zijn collega's naar het ultieme Britse ambt dan ook gegarandeerd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie